Literarishe bleter · 1930-06-13 · 24 (13.6.1930) · p. Seite 444

7'ססר6ר'שס 03עםסר 013. 4 2 (319)?444!ײ ו י פ ע נ 8 — זאל א רןינד אויך הערן א װארט, — האט דער ארבעטער עם באןר־נדעט און די ױננע םרוי האט נעשמײכאט: — םיר האבן אים םײ־װי-סײ ני׳עט װו איבערעואאזן. ארײנקומענדיק אין זאל, איז םײעףמאן אנטוישט נעװאר;. דער זאי איז נעװען אן ארעכיער, א שװאך-באלויבטענער יעי עוים איז באשטאנען פון איבער א הונדערט םענטשן. דער ארבעטער, ז״ן באנלײטער, האט אים נעםוטיקט: — םיװעצן נאך קוםען. בײ אונז א״צט מען זיך נישט אזוי. אז״גער נ״ן האבן זיך שוין אין דעם זאצ געםונען ב״ א פאר הונדערט פענמשן. פ״ערםא;, װאם האט געװאצט אויסמייח אן אויפנאםע אײדער ער טרעט ארויס, איז נעזעסן אויח דער צעצטער באנק נעבן דעם ארבעטער און באטראכט דעם עוצם. ער האט נע- װוםמ, אז די פירער פון ״קאוב״ קצויבן זיך צו םאכן א נעצט- זאםיוננ און באטראכטנדיק די אצע באזוכער, האט ער נישט נעקענט ניויבן, אז בײ די סענטשן, ארעם אננעטון, םארזארנטע, פארמא- טערטע, פון ארבעט און נויט, ײעט מען קאנען עפעם ארויםקרינן. און צו ײאס איז די נאנצע נעצט-זאמצוננ? צו צאצן םאר א ביצעט אצײן איז אװדאי צו-שװער םאר זײ נעװען. ער האט זײנע צװייפצע- רייען פארטרויט פאר דעם ארבעטער... — נו, יא... קײן נבירים זענען צװישן אונז נישטא... םונ- דעםטװענן װעט דער עוצם נישט אפשטײן... אין א האצבע ׳טעה ארום האט זיך אננעהויבן דאם פראנראם. דער עוצם, װאם האט אויםנעזען אין םײערמאנם אוינן צו ז־ין אפאטי׳ט, איז דאך אויפנעמונטערט נעװארן. עם האט זיך בא- םערקט א באײענוננ צײישן די בענק. די נײגעריקע האבן זיך נע- ױקט נענטער צו דער פצאטפארמע. דער טשערמאן, דער פרעזי- דענט פון ״קצוב״, האט פארשפראכן א רײך פראנראם, און צײישן אצע גוטע זאכן, ײאם מען װעט נעבן דעם עוצם, — האט ער דער- םאנט ״דעם נאסט, װאס םיר האבן דא מיט אונז״, אז ער איז טאקע נעקומע;. און ני׳שט ײי מען האט נעזאגט, אז םען נײט חציצה װעםען עס איז אפנארן... דער עוצם, װאם האט זיך שוין נעפיצט םײערצעכער, האט אפצאדירט דעם נאמען פון נאםט און האט זיך אננעהויבן אומרויק צו באװענן, זיך אומצוקוקן אין דער ריכטוננ פון אצע בענק. םײער- םאן איז געזעםן אוױי דער צעצטער באנק און זיך נעםיצט אומבא- קװעם, נעװאצט זיך נאך נישט ארויסנעבן, הנם ער אצײן איז שוין געװארן םרײצעכער נעשטימט, און האט שוין אננעזען, אז דער עוצם איז גארנישט אזוי ארעם, װי םיהאט זיך נעדאכט בײם ארײנ- נאנג. אוינן האבן געםינקצט םיט ציכטיקע פײערצעך, פנימער האבן נעשטראצט און געשמײכצט ער האט זיך אונטער דער באנצײטוננ םון אפצאדיםמענטן געצאזט צו דער טריבונע. ער האט שוין נעװאצט זאנן א פאר װערטער, אבער דער טשערמא;, א ״פאציטישען״ אויף זײן שטײנער, צוציב די אינטע- רעםן פון ארבעטער-קצוב, האט אים דאם דערװײצ םארבאטן, און ער האט נעםאצדן דעם עוצם, אז דעם נאסט, ײי א ״נוטע זאך״, צאזט םען צום םוז*. האט דאם דער עוצם אצײן םארשטאנען און נעדוצדיק נעװארמ אויפן נוטן םװז. האט דערװ״צ דער טשערםאן נעםאכט דעם אפעצ פאר דער ״קאצעקציע״. און אז ער האט אויסנערוםן: — װער ניט די ערשטע צען דאצאח — איז םײערםאנען אריבער װי א פראסט איבערן צײב... סיאיז בײ אים אויםנעקומען, אז ער םאכט חוזק פון ארעםע ארבעטער, װאס האבן א יאר צ״ט נעשטר״קט און דעם שטרײק םארצוירן... — צו װאס אזי םיצ? — האט םייערםאן א שושקע נעטון ־עם טשערמאן אין אויער אין א רחמים-מאן... אבער נאך א קורצער פויזע, װאס די פארערוננ האט םאר- אורזאכט, האט אײנער םון א װײטערער באנק זיך א הויב נעטון און װי פאחשעםט צונעטראנן די געםאדערטע סומע און תאט זיך, װי א ב ר ה ם דייזע//גין-יז>ד? ד י ד ע ד (םיי) רעדװײי האט פ״ערםאן באטיאכט די װוינוננ. ער האט נצײך באםערקט ר• פיר ציםער;, און סיהאט אים נעפרײט, װאם נאך אצע צ־ות, נאך אצע שטרײק;, צעב״ דער ארבעטער, װי א םענטש. ער אצײ;, פײערםא;, באװוינט אויך מער נישט װי פיר צימערן. הײםט עס. אז ז״ן נעװיסן אױ רײ;, אררבא, ע־ האט נאך באםערקט. אז די צװײ װײכע שיטוצ;, ױאט נעפ־נען זיך אין ארבעטע־ס נאסט-ציםער, זענען א סך שענער, װ• רי צװײ שטוצן, װאס געפינען זיך ב־י אים א־ן זײן נאםט-צ־מער אבע־ םער האט פײערםאנען איבערראשט די ״ביבציאטעקי. ־ואס ־ע־ ארבעטער פא־םאנט. אין א נרויםן בוך-שראנק האבן דורך רי נצעזערנע טירצעך ארײסנעשײנט הונדערטער טיטיען פון ״דישע ב־בע־. פון נאנצע גאבגן.. — אי־ האט א סך ב־כערי — האט פײעדםאן נעהאצטן פאר ז״ן ה־ב צ־ באםערקן עס דעס א״ננט־מער, רעם איבעטער — נו, פארײאס דען נישט, — האט דער ארבעטער גציק־ צעך נעשם״כצט. — א״ב טיר װעצן נישט קויפן קײן ביכער, טא ־וער ־עז׳. פ״ע־םאן איז צ־גענאנגען נעענטע־ צום בוך-שאנק, אויפגע־ עםנט ־י טיײעך און א־״ננעקוקט אין ר־ טיטצען או״= ר• טאײצען.. א״ך ז״נע פאר ביסער האט ער דערזען. ער האט זיך נעפיצט ײ' פארשעםט, או; וױ .״וצדיק רע־װ״צ איז א־״נגעקוםען א•; ציםע־ א ״ננעצע פון א יאר צען-עי־ — :־, הערי, װייסט, װער דער םאן איז? — האט דער אר- בעטע־ אננעקוקט ז״ן זונעצע םיט פרייד אין סיהאט זיך אר״סנעװיזן, אז ראס ײננעצע, הערי, ײײס... —• ע־ נײט אין א ײדיש-װעצטצעכער שוצ — װי דען׳• — האט רער ארבעטער װי זיך בארימט םיט דעס, װאס ער שיקט זייז קינר אץ אזא מין שוצ... און באצד זיך נעװענדט צום קינח — :ו, הערי, ײ־יז עפעס ײאס דו קענסט: גיב א ״דעקצאםיר״ עפעס א צירעצע פון צאה קאפעצאװיטש, צי פון יהואש, צי פון םא־יס ראזענפעצ־... װעצכע קענסטו בעסעחי און הערי האט אננעהויבן צו דעקצאםירן ־אם ציד פון ״דעס ז״דנס ״טאבאק־פושקע״ אז ער האט נעענדיקט, האט רע־ פאטער א ש״נענ־־קע־ נעזאנט: — - און דעם אינטעינאציאנאצ זינגט ער א־־ך.. נא־ ־אם איז שוין אין בא׳י פ״עדםאן האט שטא־ק נעריםט העריס דעקצאםירן ״דעס ז״רנס טאבאק-פושקע״ און האט שו־ן נעװאצט אויך הערן, װי אזוי ע־ דעקצאםירט יהואשס א צי־ צ• ראזענפעצדס, אבער די ױנגע פרוי איז א־״ן פון קיך םיט א טאיז, אויק װעצכעד עס זענען גע- שטאנען א ־ײ נצעזער קאװע און עטצעבע ״פוטער-ברויטצעך״. פײע־םאן. ײאס איז נעײען א םבין או־ך קאװע, האט די קאװע נעריםט,- האט די באצעבאסטע זיך שוין םודה געװען, אז די קאװע האט ז־ נעםאכט עקםטרע פאר איס זי װײסט, אז שרי־בער האבן ציב .־יכטיקע קא־וע. א״ך רי פוטערבדויטן ־אט פ״ע׳־םאן שטארק נע׳־יםט ער האט ז־ך ריע־פ־צט, װי צװישן א״נענע נאענטע מענטשן... ־י פ־אנע א־ז :א־ ײ־ ױעט זײן די פײערוננ אצײן. אין זא־ ער האט א פרענ נעטון װענן דעס זאצ — דע־ זאצ איז נישט ק״ן נרויסער םיר האבן םורא נעהאט צו ריזיקירן. — האט רער ארבעטער אפנענעבן א באריכט. — פונ־עסטװענן בײ דרײ ה־נדערט םענטשן נעםט דע־ זאצ אר״ן אין דע־ א־בעטער האט זיך שוין נענוםען אײצך — ש״ן באצד :אך אכט. םען דא׳־־1 שוין פארן פ״ע־םאן אױ נעװען נ־״ט א״ך די ױננע פרוי איז שו־ן נעױען פארטיק צ־ פארן ז• אױ שוין נעשטאנען אן אננעטוענע אין םאנטצ און אין הוט און אפיצו הערין, װעצכן םען האט נעװאצט םחנך זײן אין םצװת. האט םען םיטנענומען.