Literarishe bleter · 1930-06-13 · 24 (13.6.1930) · p. Seite 443

4 ז"ם 443?יסע־ןדעע ג?עסעד גס. 14;319) א ״•עאפוננס-א־בעט״ פונם קיעװער אינםטיטוט אויף רעם נעביט בא־ ׳סטײט אײננטצעך א־ן דעם, װאס ער האט אאננ־אריקע פרעטדע פא־דינסטן ארו״פנע־טטעאט אויה זײן קאנטא, איבערנענוטען די ביבער-אוצ־ות, װאס יענע האבן אנגעזאטרט, און •טטאאצירט רער־ ״יי• אוײ־ אדיבע־פירן ביכער פון פרעטדע •טאפעם זענען ני׳טט נו־ט־ק ק־ין ספעצ־ערע װ־סניטאפטרעבע קװאהיפ־קאציעם. אט ־אס א־ז רעי־ סך־הבר פון דער דד״-־א־־קעי א־בעט פון ק־עװע־ א־נסט־טוט, װאס האט ס;; ט־טארבעטער א פעסטע פ־נאנצ־ערע באזע און רו־קע, נאדטארע ארבעטס-באר־ננונגע; א נ״טט־קער גאד א נ״טט־קעד סך־הברן נ-טט אוטזיסט זענען די אנפ־רער פון ק־עװער א־נסט־טוט טיא בעס א־־ף ד־ ארבקאר;, רער בא־־בט האט זײ או־סנעיטטערצ א זײער •ט־רעבטע אטעסטאצ־ע א־ן דער ײ־וא.׳ װאס האט ע־ או־פנעםון פא־ רער צ־יש׳ :: בענדער פ־ראראנ־״טע •טר־פט;, א באנר יטריפטן פאר עראנאט־־, א־ן סטאט־סט־ק, א באנד ה־סטא־־יטע •ט־־פט;, א באנר ״ארכ־וו פא־ ־ע־ געיט־בטע פין ײד—טן טעאטע־״, א דטורנאל פא־ ײ־ייטע־ '־טעראטור-גע־ט־בטע, פארק־א־ א־ן ב־בר־אג־אפ־ע (״פניס״ א־ן אטער־קע., ססו>.״8 נ־טע־ז פארקראד־טאטעד־אא. א טעאטיער־טוז״. ־א פ־עסע-ט־ז־־, א נעװא־ט־ק־ א־ב־װ ט־ט נ־־־סע א־צ־ות טא- טער־אר;. א־ן ד־ דאז־רע קאראסארע ארבעט א־ז דאך אפנעט־ן גע־ ־וא־ן א־נטער ד־ •טװע־סטע באד־ננ־נגען, ״ט־ט ד־ ר־־ד־קע הענט״, אן א פ־נאנצ־ערן באד;, א־ן •טטענד־קע טאטערנ״טן און זאמן פארן ה־־נט־קן טאגי א־ן נאך: דער י־װא האט ז־ך נ״טט פאד׳טראסן אין די ־י אטות פון ד־ װ־סנ־טאפטרעד א־ם א־ז גערוננען צוציען צ־ אקט־־וע־ ט־טארבעט נ־עסערע •ט־בטן פון דער ײד״טע־ דעטא־ ק־אט״טע־ א־נטער־נענץ און דער ארבעטעי״טאפט־, עס האט זיך נעיטאפן א בר־־טע פער־פע־־ע, •־אס ארבעט ט־ט ר־בע און א־בע־- געגעבנר־־ט פא־ רעב ײװא א־ן א־ן ק־עװ יטטײט ד־ ארבעטעריטאפט א־נגאנצן םן הצד ר־ א־בקארן דערצי־אן א־ן זײער באר־בט, אז ״צו דער א־בעט װעגן טע־ט־נאראגיע זענען נ״טט צ־געצו־גן נעװארן ד־ רערער און אד־ בעטער״, ״או־ף די פאבריקן האט טען קײן אידער נ״טט נעזאטרט״, ״ק־־ן ארבעטער צװ״טן ד־ אםפיראנטן זענען ני׳טטא״ און בכרר ״זענען די א־בעטע־ נ־׳טט באקאנט טיט דע־ ארבעט פון א־נסט־טוט״. נ״טט אוטז־סט טאר דע־ סאוויעט״ט־יידייטער ר׳עזעד ני׳טמ דע־פא־; דעם אטת װענן ײװא, ע־ ־־ארט נאך הס ו׳טרום נעקאנט טאבן א פאדגרי־ך צװי׳טן בײדע א־נסט־טוטן, א פאדנרײך, װאס א־ז זײע־ נ״טט ג־נסטיק פאר די ׳ע־וםעק־״טע טועי־ בדי אויסצו־ ט־־דן אז־־נע געפעררעכע פא־נר־יבן, כ־י צו פאדבארנן די אײנענע ־ו־סנ׳טאפט־רעבע און ארנאנ־זאטא־״טע א־טפ־וכטבארקײט, פא־- •טווײנט ט•*; ־־ נד־יסע דערנרײכוננען פ־נב ייווא און טע טארט א־ם אייס אנ׳טטאי׳ט פון דע־ ״ײד״טער ־עאקציע״, װערכעי דינט ־־ ראפ־טאי׳־סטן און באקעטפט דעב ־אטנפאי־באנד טענן ־־ פאראטניקס ר־פן צ־ב ראדה רענן ־יװא, זיי װערן ק־־ן אפקראנג א־ן -ע־ ײד״טע־ עפנטרעכקײט נ״טט נעפ־נען. דע־ ־־־וא, באהעריטט פ־ן דער גרו־סער א־דיעע פונס ײ־״טן קורטוד־ א־־פיטט־־נ.;עיטט־צט פון ר־ ברי־טע ײד־׳טע פאיקסטאסן. װעט ג־־ן ז־־ן ־וענ צו װ־־טע־ד־קע נצח־נ־ת, צ־ב א־־סבוי פון דער טא־ :אפט. ־נעי (3 פארלאנ י. קלעצקין. װארשע— װילנע שױז ךןרשינעך דאם באיירטע װערה ר. ה. שעריף ס1ח פיז װ^נדערינג םיעסע אין 3 אקטן. 6 בילדער. םין עגגליש מ. געלענכערג =בו פרײז 3.25 ,״מ1£־01׳ר8,, 13ס12161>ז6ק5 2 1)1'.ג\^31יי1 ,3׳>\31823^\ א־ן אפ־רו ני׳טט-קאטונ־םטן זענען נתפער נעװארן, ט״נענד־ק אויפ־ ר־בט־ק, אז דא נײט טען בויען א גרויםן י־ד־׳טן קורטור-בנ־ן. רר״ ־אר זענען פארבײ װענן דער װ־סניטאפט־רעכער ארבעט פונב ק־עװעד א־נסט־טוט האט טען װײנ־ק-װאס געהערט, או־סער דעב נ״טט־רענורערן זיטורנאר ״ד׳י ״ר״טע ״טפראך״, האט טען נ־יטט גע־ זען קיין יטום רעבנכ-ס־טנ־ם פונם א־נסט־טוט. אפט האבן ט־ה נעטראפן א־ן רער סאװעט״טער פרעסע נאט־־צן ־וענן אן עראנאט־- •טער אפט־ײרוננ, א פעדאגאנ־יטער ה־סטאר״טע־ א א ־ו״ אבער ד־ פ־אקט״טע א־בעט פון די ראז־קע אפט־־רוננען א־ז דער עפנט־ יעבק־־ט נעבריבן אוטבאקאנט, האבן ט־ר געט־־נט, אז ראדט נ־־ט ־א ״טט־־רע ארבעט, אז א־ן דער װ־סניטאפטרעבע־ ראבא־אטא־־ע פגן א־נסטיטוט נרײטן זיך נדו־סע ארבעט־;, ט־ט װערבע רע־ א־נ- סט־יט־וט װעט בקדוב ארו־סטרעטן פא־ דע־ עפנט־רעכק״ט האט ־אך הער ק־עװע־ א־נסט־טוט דערצ־ די בעסטע אב־עקט־װע טעג־ ריעבק״טן, ׳<־ א־ז ראך א טרובה־אניטטירט ט־ט א פעסטן טרובה־ כידזיטעט, ז־־נע טוער קאנען דו־ק ז־ך פאי־נעטען ט־ט װ־סניטאפט- יעבע־ אי־בעט אין דא־פן נ״טט, װי ד־ אנפ־רעי פון ־ױוא, זא־נ; טאנ־טענרעך װעגן ט־טרען פא־ ד־רה, געהאיט ־ברוטה האבן ט־ר יאננ נעװאדט א־־ף דעם װ־םנ־טאפטרעבן דעב־וט־ פון ק־עװע־ א־נ- סט־טוט און האבן זיך רערװאי־ט או־ה״ א באריבט פון ד־ א־בעטע־־קא־עספאנדענטן. װאס האבן קאנט־ראר־רט רעם א־נסט־- טוט און טארן ז־־ן טעט־קייט אין ז־־ער יטװאדצע פאדב;,1) פאקט־יט האט רויט דעס באר־בט־ נעאיבעט נאר ר־ פייאיאג־יטע סעקצ־ע אונטער דע־ אנפ־דוננ פון נ, ״טט־־־, ז־ ניט ארויס, װ■ געזאט, ־עב ״טודנאר ״ײד״טע יטפראך״, ז־ האט או־סנעארבעט טערט־נאיאנ־עס פאי טיר־צ־ע, נער־כט, קרעדיט־-קאאפעראצ־ע, טײרװי־ז א־־ך פא־ יאנױו־רטיטאפט. או־ך א־ן דער דאז־קער ראט־ס־ע איז נ״טט אי־ו ביט־רה; יעי ז׳טודנאר ״ײרייטע יטפראך״ פא־יטפ־־יט ז־ך ז־־ע־ ״טיעכט, א־ן סעט־נאי פאר ײד״ט-קענטענ״ט האבן ז־ך נערע־נט <_װ טענטיטן, איצט איז נעבר־בן ,־י״ אבער דאך פ־רט ז־ך א רעבעד־קע א־נ־צ־אט־װ, א זוכענ־׳ט, טיט א־־ן װארט. עס פ־רט זיך די גענ־טע ראנט פון נ. ״טט־יף. עס רירט ז־ך יטוואך אן אבר אין דער ר־טע־א- ־״נעי סעקצ־ע. אינטער דער אנפ־ױנג פון נ. א־־סרענדעי ד־ ־אז־קע סעקציע האט צונענדײט טאטעריאלן װעגן איט־ •טװארצ- טאנען און פרצן, יהאט ארנאניזירט א באװשאװער קאט־ס־ע א־ן א קאטיסיע פארן .־ס־טן ױביליי פונם .־וסהן יאר דער סך־הכר א־ז, א־ר זעט, זײעד א טאנערעד פאי 3 יאד האט ידי ריטערארי׳טע בעקצ־ע ״טוין צו-װ״ניק או־פנעטון נאך עינע־ א־ז א־ן ־י איבע- ־־קע אפטײרוננען, ז־י עקז־סטירן נא־ או־פן פאפ־ר, אדער זענען נאך א־בעי־הויפט נ״טט ארנאנ־ז־דט אט ו־אס יע־ בא־־בט פ־ן ד־ אי־בקארן דעדצ״רט ,־וענן זײ: ״די ווארט-פאיקראי-אפט־־י׳ונג ראט ק־־ן אי־בעט נאך נ״טט בא־ו־זן או־פצוטו;״״, ״דעד קאבינעט פון סא־ועט״טער ר־טעי־אטו־ א־ז פא־אן נא־ א־־־1 פאפיר״. ,,־־ עקאנאט״טע אפט־־לונג האט נ״טט ק־־ן פא־־ואלטע־ א־ן צ־ דער אי־בעט א־ז ז־ נאך נ־יטט צונעטראטן״ ״די פעדאנאנ״טע סעקציע ראזט א־צט א־ו־ס א פע־אנאג״ט; ב־ך. ד־ סעקצ־ע האט •טײז אויסנעא־בעט אי־ א־בעט־פיא;, נא־ י־־ן ־עזירטאטן פון יעד ארבעט־ איז נאך נ״טטא. ק־־ן פארװארטעד פ״ יע־ פעיאגאנ״טע־ סעקצ־ע א־ז נאך או־ך נ״טטא די ־ט־ואבסטע בעקצ־ע א־ז טאקע א־בער דעם אין א־נטס־טוט - ־ ד־ פעדאגאג״טע״ ־וענן ־ע־ ה־סטא־״טעי־ סעקצ־ע דע־צ״רט ־ע־ בא־־בט ־אינניעס; ״טע; ראט געיטאפן בײב צענטיארן ה־סטא־״טן א־- פ״ו א ײי־״טע סעקצ־ע, טע; ראט א־־ננעקאס־־ט פ־ר טאטע־־אר; ־־ א־בעט נופא פו; דעי ה־םטא־״טע־ אפט־־ל־נג א־ז א יטװאכע■ נא׳' טיט א״ז זאד ״טטארצ־רט־ דער א־נסט־־טוט — ט־ט יע־ ביבל־אטעק, ז־ ״פאיטאגט א־צט ביז 120.000 ב־בע־ א־ן א־ז ־י נ־עסטע י־ד״טע ב־בר־אטעק א־ן דעד ווערט״ איך ־וייס נ״עט צ־ א־ז טאקע י־ ק־ע־וע־ בייריאטעק די נרעסטע, טעגי׳עך. אז ע־נעץ־װו א־ז פאראן נאך א נרעםערער ײר״טער ב־בע־-א־צ־ אבעי טע דארי נ״טט פא־געםן, אז די יטאפוננ פון דער ב־בי־אטעק א־ז בבלר נ״טט קײן אויפטו פונם אינםטיטוט, דאס זענען דאך ד־ ב־בעי פץ יי , אפע״-ב־בר־אטעק;, װאם זענען צענט־ר־קע־ ־א־ז נעזאפירט;עױאדן דודך דעד ײדייעעיי געזעאיצאפטרעבקײט -י מזע נרמ 2*1. קיעײ׳ 21־טן כלעי־ץ 1930 •1) ,,8*אלעצארי