Literarishe bleter · 1930-06-13 · 24 (13.6.1930) · p. Seite 438

^יססר^רײשזז 3?טססר ג^ם. 24 (31$) זײם 438 נדבות, וױיק קײן עננ צוזאכזענהעב; איז צװ־׳שן ז״ או; דעד?־צע- ■אטוד :״בטא. אטאד, צוריק ביט עעקעבע או; צזואנצ־ק ־אד,!<־ז ארא5;ע- ק.צע; קײ; אםעריקע א ראפינירטעד אינטעקיגענט־ קאהיא טעפער. *ד האט טיטגעבדאבט־ מיט זיך פאזע, אניטטע?, דענענערינד־קם. ד• דעגענעךאצ־ע פו■ דעד א־בעדגעזעט־קטער, קרעגקלעכער או; צע- פויקטער פדאנצויז־׳טער אדיפטדאקאט־ע. •טוי; היפעדקדעגקהעככ, ־טוי; מ־ט א ׳טאדף ד־הק. או; אט דא□ האט ער עקפפאדטידט א•; דער ײד״טער ליטעראט־ור. םיקא, די קרענקקעכע פראנצויזיישע אר־כ- טאקדאט; מעג; זיך עכ פארג־נע; און טקא; זײ עס פארג־נע;. אבעוי אז מע; איז נעקומע; צו א ־ידי׳טן ארבעטם-מענט׳ע או; איפ אדײנ- געיי־גט א•; א פדאגצו־ז״ט־ער קדאגקעד בעט, איז נעװע; א; עװקה. פאדװאס געםט מע; עכ א נעזונט־; האדעפאשניק או; םע; האקט א־כ א•; א קדאנק; בעט? דער ״עקא כדרכו״ א־ז אננעמאםטז פאד דעכ קדענקקעכ; אד־פטאקדאט״ט; פראגצוױ, אכעד נ״טט פאד אונ- זעד פאיקכ-םעגט־ט. װע; א־ד זעגט א•; נױ-־אדק או; א־ר נ״ט אדורך די ־צװי' גאכ;, װו עכ זעגע; פאדא; רי צװײ רעדאקציעם, אדום װעקכע עכ דדייע; זיך די ״ד״טע פאיקכםאם;, -- א־ך םײן די איםט-כדאדװיי ם־ט; ״פאדװעדטכ ■ או; דעכ ױניאן-סקװער םיט דער ״פדײהײט״,— זוכט סע; דאכ װעדק, װאט זאמ געב; דאס קעבן או; נעראגגק פו; די ײדייטע םאכ; אדוכ די צװײ ״די׳טע דעדאקציעס. מע; האט פיר אגנעװיז; די ײד;, די גדויכע אדכיטעקט;, װאם האב; אויפנעבויט די ריזיקע געב״דעם, או; די ײד״טע אדבעטער, װעקכע האב; אט די כגינ־כ אויפנעבויט. או; א־ך האב נעפדענמ; װו זענע; רי װערק, װעקכע געבן ד י או; די א: ד ע ד ע* םפה נפיטך — זײנט איר פאד די עדיטטע - ג־ט ז ײ א•; אײערע װערק. זײנט א־ר פאר די אג- דעדע — װײזט זײ קײדעד, װער; נייטט־ די, נ״טט יעגע געגעב; אי; דעד דאדטיקעד י־די׳שעד קיטעדאמזר. אפטםאק קוםט דארט א ײדייטער קינסטקעד, א טאקענט־, װאס די םאכ; רוק; אדויב. אבעד אזעקכע ׳טרײבער זענען בײ אוגז װײניק, זײ זעגע; אי; דעד טינדעדהײט, זײעד צאק איז ביז גאד קקײ;. ב״ אוגז ג־ט מע; דער עיקר דעם ײד;, װאם איז אוםנעקומע; עק קידוש-היטכ, או; מע; פאדזעט דעם יידן פון קידו׳ט-הקא־יקע. מע; גיט דעם ייד;, בעת ע~ איז נעקומען אין בית-הםדרש, און םע; גיט אים ג״טט א״ זײ; פאבדיקק ב״ קידוש-הקאפיקע. דאם איז א; עװקה. געװיכ זענע; א•; אמעדיקע אויך געװע; אגדערע שדײבער מ־ט אגדעדע װערק, אבעד דאס זענע; גאר אײנצקהײט;. עם פעקט א״ אוגזער ״ד״טיער קיטעראטור דעד בריק, אויף װעקכן םיזאק נאכ- גײ; פוסטד־ט דעכ ײדייט; בעק-טאקםע א״ אקע זײנע װײט־ערד־קע גקגוקים. מע; האט איבערגער־סן ם־ט םעגדעקע;, און װער נאך װי דעד יטדײבער דאדך קעב; ם־טן קעב; און נאכגײ; דעם קעב;־׳ װע; א־ך בי; געקומע; א־ן דער ײדישעד קיטעראטור, האט מע; געהאקט; א־; אײ; באזיגגען דאכ שטעטק. איך אבער האב געפיקט, װ• עם איז עגנ די קופט, װי יטטיקגד זי איז אינם גוםםדיק; יטטעטק. א־ך האב געפ־קט, אז דעד פד־ערדיקעד דור איז פארארעמט. םידעקע א•; ״גאך אקעמע;״ האט נ״טט װאם צו נעםען קײ; ירו׳טה פון א־ר פאטער. או; עס איז גאד־יט ־צו מ־ינע;, אז עם האנדקפ־ ז־ך בקויז װעגן םאטעריעקער ירושה. עס איז אםאק צו מ־ד צונעקומע; א דארינקער, םאגעדעד, ־טװאבינקעד ױננעדםאנמיטײק און געטענהט צו מיר; — חבר בערגעקםא;, װע; װעט איד שוין נעב; אי; אײערע װעדק אוגז, די ׳טטאדקע, ׳טיקאנקע, און אוגזעד קרעפטיקע ק־בע׳. םע; האט באדאדפט געבן דעם אפנאנג א־; ״די׳ען קעב;. אבעד :־ע; קא; נ־׳טט געב; אי; װערק בקויז פינסטערם, יטװאדצכ. דאכ יטװאדצע, טונקעקע קאן געגעב; װער; בקויז דאן, װע; מיזעט א קיכטיק; אויםגאנג, װען מע; נקויבט אי; א העק; אויסנאגנ. דא אץ פויקן איז געבוירן נעװאר; דער נרויםעד נ״סט פרץ. עד האט אדויסגעזען אץ ײד־׳ט; קעב; דאם העקע, קיכט־יקע, און האט עכ אץ זייגע װערק גענעכן. און אט בץ איך איצט געקומען אץ פדצעם װאד׳טיע, און איך טי־עף םיך מיט הינע ײדי׳טע שרייבער, אץ ז״ םאכ; א.ײך מיר דעם אײנדרוק, װי זײ האב; מורא צו זיץ גא־אג־כ פדץ האט נייטט םורא געהאט צו זיץ אין זיץ ׳טאפ; א נאד, עד האט זיך גענוםען צו נײע פ־עמעפ, ער האט נעפרװוט געבן דעפ אדבעטם-םענט׳ט־, דעם האדעפאיטניק, דאם װערק האט אפיקו געפענט ארויסקומען בײ אים ־טװאך. אץ קיטעראטור דארף פע; זיץ אייגעגע יטאפוגג. או־ך דעד ײד״טעד יטרײבעד גקעט זיך אץ ב״בק א.ץ םײגט, אז דאכ אױ דודבו־ט ױץ א״ג; יטאפ;. דעד קיגכטקעד, דעד אדטיכט כאםעדקט א קג״טיט בי י א מעגטש;, בײ װעםען עם האט געטדאפ; א גדוים אוםגקיק, אדעד א קדוב בי■ דיעב, װאכ האט א פוכ צעבדאב,. אט דעב קג״טיט, דע-ו קדום פאדװאגדקט עד אין זיץ קוגכט, יער פאדקעדפעדט עס א; א נעיטטאקט. ״עגיעם האט דעד קגײטיט, דיעד קדום נעקאסט א פוכ, א קעבן. אקץ, ־ יטפדאך, ביקדיע. *יטק״ט, םאטיװן װיע. ט *יעיטאפ, װיע; אבע.״ באױגגע;— ק־גכטקעד, גאך ר• םאכ;. קוםט י ו פ.ץ אט ד• םאכ;, אץ פארקעדפעדט עכ אץ װיעדי א קינכטקיעד וױקט ױך דװקא ז״*ץ א,״,ה דעד קבגה אץ איז זאק עד ױך דאדט זיצ;. דיעד, װאכ יט־אפט דאכ ײד״טע קעב;, דעד א־ז א,״ך דעד קאג- כוםיעגט פו, דיע׳ ״טיעד קיטיע, אטוד. , ׳ע., וואכ יטאפט . אכ ײד״טע קעב;, קוםט דעדגאך צו דעד ײד״עעד קיטעדאטוד אץ װ־ק זע;, װאכ די קיטעדאט׳יד יטאפט. דאכ ײד״טע קיעבן יטאפט ױך דורך די פאקקסםאכ;, דודך די א־ביעטעד אץ דודך דיעכ קקײנב־דגעדטום, װאכ װעט פד״עד-יטפיעטעד אויך אד״גגיעצױג; װעד; אץ די אדביעטכ- םאכ;. און גדאד אט די א״צטיקוע א־בעטכ־םאכן פיעקן אויכ א; דיעד ײדייטעד ק־טעדאטוד. אץ גדאד דאכ ײד״טע קק״גב־דגיעדטזב פיעקט אויפ אץ דיעד ק־טעדאטוד. דיער ה־נער ײד־שיעד ׳טדײביעד, װאכ קוב״ט פ,ץ קק״גב־דגערטום, דדיקט גייטט אױכ דאב, װאכ עכ קעבט א־בעד דאכ ײדייטע קקײגב־דגעדטוב. דאכ ײד״טע קק״גב-דגעדטוב גוככט דא א קאגגע גםיכה וװ א־ז דאכ בוך, װאכ זאק יטיקדער; אט די ׳טװעדע גכ־כהק יעכ װיעד; הדוב ײד״עע יטטיעט, ײד״טע יטטיעט ם־ט ײדיש קעב;, — וװ זעע; מ־ר עכ אץ דעד יידישעד קיטעדאטוד אץ פויקןן א־ך האב געזע; א ״ד״טע יטטאט םיט ״ד״טע יט־קד;. א,ץ אט די יטיקד; האב; אויםגעזע; אץ מײגע אויג;, װי אותױת אוי,־ םצבות פ,ץ א ב־ת-יעקםץ, אונטעד אט די שיקדן יטטאדב; םיעגטיט; פזן היגגיעד. פאדװאכ פאדיטװײגט יעכ די קיטיעדאטװץי װו איז דאכ בוך, װאכ זאק אפיטפיגקען דעכ קעבנס-גיעדאגגק פץ די היגע פאקקס- םאם;? םיר האכן אץ דעד ײדישער קיטעראטור ר א ׳ט ו נ י ם אץ אחרונים. די דאשונים — םעגדיעקע, שקום-עקיכב.א,ץ פרץ. זײ האב; גיעקעבט מיט די ײדייטיע םאס;, ז״ האב; איבעדגענעב; אץ זײיעדע װערק דאכ קעב; פון די םאם;. און אתדונ־ב, - - װאם ג־יע; פאדבײ דאכ קיעב; פו; די םאם;. זײ האב; אץ דיעד עדד דאכ נאגציע ״ד״טע קעבי״ ז־י קיערעװע; זיך אפ פץ דעב. םען האט מורא צו יטדײב; װיעגן ייד״טן פאקקכ-םעגטש, װעג; ײדיש־ן א־ביעטער. גדא־ פ־ץ האט ז־ך גייטט גיעשדאק; אגצושדײבן א יטװאכע זאך א,ץ גע- פדװוט ניעבן דעכ יידיש; טריעגעד, דעכ ײד־׳טץ אדבעטער. כיזעג־ע; אדויכנעקוםע; בײ אים יטװאבע זאכ;, יטװאך, — װע; פיע; נעמט זײ אקײ; פא־ זיך, אביעד גאד אגדיעד׳ט איז, װע; םיגיעםט זײ אץ דעם גאנצ; םאכיטטאב פ,ץ דעד ײד״טעד קיטעראטור, װי זאכן, װאכ דאדפן האבן אץ דער ק־טיעדאטוד א װײט־ערד־קע אגטװ־קקונג. א,ץ ג״טט גאד ד־ אדביעטיעדיטאפט. אױך דעד ײד״טעד האדיעפאשג־ק. כ קופט אויכ, װי עד א־ז א; אונטערגעװא־פענעד אץ דיער ״ד״טעד קיטיעדאטוד. ם־ען םײדט פ,ץ זיי. זײ, די ,־אשונ-ם, האב; גוט אגגעהו־ב;, אבעד ם•,־ האב; עכ ג״טט נע־צויג; װײטעד אץ עכ א־ז געשאפ; גיעװאד; צװ־ש; זײ און אונז א תהוכ, איביעד װעקכ; כיא־ז שװעד א־בעדיצװוא־פ; א בדיק. אפיקו דאכ יידישע יטאפ; נופא איז נעבקיב; אויס; פץ דעד ײד״טער ק־טעדאטור. אפיקו די קקאם־קעד זיעניע; נישט־ קאגאג־זירט געװאדן אץ דער ״ד״טיעד ק־טעראטור, נ״טט אדײגגעפקאכט; נעװאר; אץ ד■ װערט; פץ דיעב ײד־שן שרײבער דאכ א־ז בעדך גיעװעזן דעד צושטאגד פץ דעד ״ד״טער קי- טע־אטור אץ די קעצטע יאר;. די ײדייט־ע אםעד־קע האט פיל יטדײבעד, האט באדײטגדיק־ע טאקענטן. אבעד אםעד־קע האט א קאקאםאק; ״ד-ש; יעב;. װיע; איך האב געזען אץ גױ-־אדק א זאק ם־ט א סע—סע טויזגט ײדייטע א־- בעטעד, װיעקביע קעב; אץ קעב; זיך אוים םיט ״דייט, האבן א-ך געזוכט שפעטעד דאם װעדק, װו ז״ זיענע; דא, װו זײער קעב; װעדט געשיקדיערט, א,ץ אזא םץ װעדק אץ דעד דארטיקער ״דייטעד קיטע- ־אטור האב א־ך ג־שט געפוגיע;. יעכ פעקט דאדט דעד קאגטאקט צװ־ש; אט די אדביעטכ-םאכ; מ־ט דעד ״דיש״ער ליטעדאטוד אויב ד־ אדבעטיער געב; עפעם דער ײדישער ליטעדאטור, אױ עס דיעריבעד