Literarishe bleter · 1930-06-08 · 23 (8.6.1930) · p. Seite 427

וײם 471 * <40?'8;ל^י"!!ז1 011-120073. 3^(318) מיט ניצדערנע פיאמע;. אױם און ארוס אװ נעװען ששיל און האלב־ טונקא. אין אזא נואטענט דוכט זיך אײך, אז דאס, װאס איר זעט א ו י פ ן ה־טא איז פ ו ן ה י נ ט ע ר ן ה י נו א — א פצענע פון יענער װעאט״ (י. 133). און אט װי ער שילדערט א יון־אונטערנאנג צװישן די טענע־ טענט־ה״זער אין נױ־יארה: ״װען טען קוהט פין װײטן אויז די יסורות און שורות טיט ארעטע פענסטער און ״פײער־עסקעיפם־; װאס זענען באהאננען טיט טראנטעס. רוכט זיך אייך, אז זײ זענען אפנעטונקט אין גאיר און פאדחריעט. די דאותריקע װאבעריק״ט טרעט אפ איר פראץ צ־ א פאעטישן טרוים ־ בירד״. פונקט װי דער דראגנ פון רעבן דריקט זיך אויס אין די סאטע רו״טיקסטע און אין די סאטע ׳טטײ־בטע פארטען אדער דעריעײ־ נוננע;. אװי נעפינט א״ך קאהאנם קינסטירער״סער דראננ אן אויס־ דדוק א־ן דעס בױ־זנדיקםטן און אין דעס שטירסטן. װי א פס־- באיאנ־בערעטדיסט איז קאהאנען נאענט סײ דעד דדאטאטי־ט־סטעד אין סיי דער לירייצסטער נעטיט־צדטטאנד א־ן זײן א־נטערװ־ו טיט דעס באװוסטן רוסישן רעװארוציא־;עד און יבר־פטיטטערער טאן באגא־אז, װערבער א־ז פא־ זיין קוטען ק״ן אטער־קע פאריש־קט נעװען א־ן סיביד, האט איס קאהאן נעפרענט: ״דע־צײרט ט־ר װי א־- האט ז־ך געפ־רט, װי א־ז נעװען אײער פס־באראגי״יעד צושטאיד װען א־ר האט נענרו־בט, אז ד־ ־ו־יסע װערט א־ז יטוין פון א־־ך א־יך א״ב־ק אפנע־טנ־ט;?״ און באגאיאז האט דאן ר־כט־ק באטערקט, אז: ״נאד א בע־ רעטר־סט, ־ואס א־נטעי־עס־רט ז־ך ט־ט דיעי טענטיבירעכער ניבטה, יסטערט אזערבע פראגן״ (ז. 210). ענ״רעכע פיאגן האט דער פארפאםער געיבטע־׳ט דעם ״ד־יבן דע־וארוצ־אנעי;ד־נא־י נעריסוני וװעריעד א־ז א־ן דוסראנד געװען פא־ט־בפט צ־ס ט־־ט, נא־ טען האט א־ס נאבהע־ פא־ב־טן דעס אודט־־ר או״6 פופצן יאד קאטא־נען. א־ן זײנע בערעטר־סט־יבע װערק און אפ־רו א־ן נעװ־סע צײשונגס-ארטיקרען נעפינש איר אן• א-־ס־עוד אויסדדוקן פון ז״ן רײדניסאפטרעכן אינטערעם א־ן ״•בטאד- קע טאטענט;״. ־אך נעפ־נט א־ר ב״ס זערבן ׳טד־יבער אזערבע כא־ טערקיננען א־ן •בט־טוננס-א״פנאטעז. ״פיר פון ד־ ׳טטירעדע נעיטעענ־יב;, ט־ט װערכע א־ך ב־ן באקאנט נעװא־ן ד־רך ..פאר־ס-העדק־וארטערס״,.), זענען גע־וען א־נהאדיטיד״ביע־, טיט א ט־פיעדעד בא־״טונג וו־ א״ניקיע פזן ד־ ׳ט־״ענד־קע טדאנעה־עס״ (ז. 05). ־ארע־: ״קעפטען קאוד־, רע־ באר־טטעי צ־רק-פ־רעך האט אוי־ז ט־ד נעטאבט אן א״נדרוק װ־ א טענט־ט ט־ט א בענקנדע־ נ״טטה א־ן ט־ט־ן עסן האט עי גענעין א ס־ננאר צוס איקעסטעך די ט־ז־קאנטן האבן זיך נענוטען צ־ זײעדע אינסטרוטענטן און אנגעהײבן צ־ יטפ־רן א פי־ײרעבן טאו״ט. באפארא ב־רר וקעפטען קאוד־) האט ״טט־ר־נקעדה״ט ט־טנעזוננען אין א־ן ז״ן פר״רעבן נעזאננ האבז ט־ר נעקרוננען א־טעט־קע טענער״. ױ. 170). דאס זערבע קען נעזאנט װערן בנונע ערנסטקײט א־ן הוטא־ נ־־טט נעקוקט אוײ דעס. װאס קאהאן א־ז אזי־ ע־נסט א־ן זײנע באאבאבטוננען, פאיזעט עד אבער נ־יטט דאס קאט־יטע פון א נע־ יטעענ־יט ע־ האט א נעזונטן ה־יט פאד הוטאך פאד קאט־זס אין טראג־-ראט־זס. דאס פ־רט ז־ך א־ן ז־־נע דײן־ריטעראר״טע יטא- פ־ננען א־ן א־־ך א־ן ז״נע טעט־א־ן אט ־ו־ ער ״טירדע־ט עטירעכע פון ד־ סצענעס, װאס ע־ האט ט־ט א די־״ס־ק ־אר צוריק, ארס רעפאיטעך ב־־נעװו־נט א־ן דעס ..בא־דזיט אפ־ס״, װו טען פרענט דאן הארטן ד־ נ־־-אננעקוטענע א־ט־נ־אנטן: ״א טיטעך א טאן פין א יאד פעיציק, א־ז נעקוטען אפנעטעז ז־־ן פױי פ־ן דעי ה״ס. ע־ א־ז נעקורען ט־ט א־ אבט-נ״ן יאי־קן ״ננערע ראס ״נעגרע א־ז נ־יטט געװען פון זײן פױי. נאד פון א פרעטדעך ט־ט װערכע־ ע־ א־ז באקאנט נעװארן דא א־ן אטעריקע ז־־ן נעזעצרעכע פױ־ האט ער נ״טט נעזען א יאר צען ער האט אי־ אפן דעדצ־ירט װענן דער גע׳טיכטע א־ן א בריװ. און זי איז צופ־־דן געװעז צ־ קוטען א־נטער ד־ אוכרטטענדן. ארזא, האט ע־ איר געבראכט די טתנה צו זײער באגענענייט. ד־ פױי זיינע, זײער ,) די הויפט־קװאיטיר פון דעי #8רי*״. נעןען א דארע אטער־קאנישע פרױ, װעאכע האט נעטראנן א קרײנעם יטאי ארום זיז־. ״— זי איז געזעסן גרײך װי א פטרונע און ה$ט זיך געטור־עט א•; איר יעארעכר, — האט זי ןטרס. האועררם) נעזאנט, פאר־ ׳טטערנר־ק דאם טיט אירע באװעגוננע;, — א־ך האב זיך גרי־ך;עקרערט, א) <י איז פון באסטאן. נאר א באסטאנערין זיצט אז״ אי; איר יטארעבר. און עס האט זיך ארויסגעצײנט, אז איך האב נע־ ט־אפ;, האט זי געזאנט. ״ווען כירם. האועררם האט ראס דערצײרט, האב א־ך זיך;עט־אנט, אז זי אר״ן זיצט פוגקט װי יענע אטעדיקאנישע פרוי. װאס זי האט באנעננט א־ן בעררין״. דער דאזיקער צופאר, אז א טענטש זאר ׳טירדערן א צױ״טן א״ ארי־ן דערטאנען אן דער נעיט־רדערטער פערזא;. און ײערבן ־אהאנס ק־נסטרערי׳טע אוינ האט נרײך באטערקט, װעי־ט נאך טע־ פא־באפנך װען א־ר טראכט, װי אפט עס טרעפט, אז עטעצער דער־ צ״רט אי־ך עפעס װענן עטעצן, און ביסרעכװ־־ז, אדער פרוצר־ננ, —ב־ט א־ר אן צו זען ־ענעס ״עטעץ״ א־ן דעס דעדצײרעד נופא... דאהאנס דעאריםטייטע שירדערונגען זענען או־ך םיםבאר־״ט — םיט- באר; פון נעדאנקע;, געפירן אדער רעבנס־געזעצן... א־ן ״די אוינן פון דזשיטי טעקאריםטער״ (זייט 3•>), א טעטע, ״ערבע קאהאן האט אטאר פארטראכט, או;, צוס באױיערן. ק״נטאר :״טט באארכעט, דערצײאט דער ׳טר״בער ײענן א באוװסטן אטע- -ייאנעד זיטומאריסט, דז׳ט־יקאב ר־ס, ײאס האט ז־ך;עטאבט א ׳טס ט־ט ז״ן א״נב־רױננם-קראפט און ׳טירדעױננס-פע־ק״ט. דעד דא- זייע־ דז׳טײקאב ר־ס, דערצ־ירט קאהאן, האט נ־יטט נאר ט״סטנס :עזען ר־רך די אויגן פון א ײד״טן ױנננטאן (טאקם פ־יטעל) װער- בע־ האט אין דער צ״טונג;עארבעט ארס א יטיק-ױננר און װעטען ע־ פרעגט שיקן נאך ני־עם, נאר אויך דורך דעס װנננטאנס ק־נסט- יע־־יטן חו׳ט, זײן יטטארקע באאבאכטונגם-קראפט און אוטבאװוסט- ז־נ־ק-קינסטרערייטע ׳טירדעױנגען (כאטיט נעה״סן האט עס, אז דער ״:;עדטאן ביעננט א־ס ברו־ז די טרוקענע פאקטןן, אײן פאס־- ־־נ;, דאבט ז־ך א קר־־ן טעיטהרע אין דעס רעבן פון צװ״ טענטיט;. א״ א״ן פער־אד פון זײער רעבן, דאך װי אונװועדסאר די דאז־קע פאב־דוננ א־וי און קאהאן האט נר״ך אפנעיטאצט־ איר בערעטױס- ט״טן װעדט און ז־ פארצײכנט ארס טעטע פאר א דעדצײרוננ ט־ט־ן נאטען ״די או־נן פון דזיטיט• טעקאר־כטעד״ — א נאטע;, װאב :א־באפט א״ך אפ־רו װען נאך א־ס װערט נאמ־יטט נעזאנט... ד־ פ־עטדע אוינן קריצן זיך א״ן א־ן זכרון און קוקן או־ץ א״ך אן אי־פהער... בברר האט קאהאן א ספעציערן הו׳ט פאר געין א װעדק אדע־ א־ א־ט־־קל א :אטע;, װאס א־ז א־ רעאר־סט״ט, א־ פאנטאסט־׳ט ־אב א־ז דערפאך װאס ער זעט ,ד־ פאעז־ע, װאס נעפ־נט ז־ך א״ ־ער פ־אזאיסטי׳טער װירקרעכק״ט״ ןז. סו), או־ך דערפא־ ״אב װעדטעי רעבן פאר א־ס, א־ן איס. נעטט צוס בי״טפ־ר אזא :אטען װי ״די טיטוטדתטע פון טיטענא-ט׳טעננ״, װאס פאד א פ״נע ־אטב־נאציע פון קראננעןן ב״ קאהאנען האט א־־ך ד־ טויטע נאטור א־ן זיך רעבן, אדעד ע־ :יאבט זי רעבעדיק. ר״ענעדיק ז״נע א ׳ט־רדעױננ פון א צ־טער א״ א; ענגר״טער רעדאקציע, װו עד יטר״בט•. ״א־ך יין אר״נגעקוטעז א־;_ א נױיסז. זײער ראננן ציטעך א־ן װערכן עס א־ו נע״טטאנען א ייאנגעך ראנגער טי׳ט״ ןז. 75), האב א־ך נ״טט װ־סנדיק אננע- ״נט״יט ד־ אויערן. עס האט זיך טיי אויםגעװױן װי א־ך װארט נע- ־ע־ט דעם צ־טער און די ט־יטן אטעטעז. א־ך װארט נעקענט;ענו• ־׳:־־4ערן, פאדװאס די ׳ט־רדעױננ האט געטאכט א״ה ט־ר אזא א־־נ־ר־ק אבעה עס ,ױעט זײן נענונ צו זאגן, אז קאהאנס װעיטער אטעטע־. ז־י יטאפן אטטאםפערע. איז אט א־ז נאך א ׳טטארקערע ׳ט־רדעױננ פוז דעס סא־ט — אי־בצונ פיז זיין דערצײרוננ ״ע נהעטטא װעדד־ננ״, װעטענס א״־איט סיװערט אייעמענעבן אויץ ז״ט־ז 191—ססז .ב־־ס ״אשער זענען גע׳טטאנען ראננע ט״טז ט־ט ראנגע י■.-טערעד אוז נאפר־טעסעך קרעזטער האבן נע׳ט־פ־רט־; געװען א ק״ז עורס אבער נייטט א פוסטער ראננער עס-זאר ט־ט .־״ בענק און ברי׳טיט׳טידע ר״דיקע ט־ערער״. ה־ טו־טע ר״דיקײט, װאס איז פיר טיט רעיעד־קן טי״עױ א' אס אזא טין בירר םון א זון-פאמאנג או־פן יס: ״די זון האט נענוטען אונטעמי־ז, א טייר פון דעס היטר ־אס זיד ױיט פאמאנדעמעבריט, און א טײר האט זיך אננעצונדן