Literarishe bleter · 1930-06-08 · 23 (8.6.1930) · p. Seite 422

ל־געד^ד•^?;?.!-•£־ :>ב■ 23 318) 4 דע 422 * פון זײנע שורות און לויכט-אוי,? ערשמ אין יענעם װײטן פונק-. װו ז״ האבן דערנרײכט ראס נציק פון דער נראם־באהעפטונג, צ• װעדבן ז־י ציען זיך. דער נראם איז ב־י ש. י, איטבער דער דיכמער•- יכעד שנ־טפונקט, װז זײנע שודות זאכ־יען זיך און כפלען ז־־ע- פאטענץ, כדי עס זארן נ־יכט אפגעיטװאכט וזעדן זי־ערע אנעזאטרטע או־סדרוק-כוחות אין דעם ראנן פארארערן צויך. נ־ען האט ש. י. אימבערן נ־יעט אײנמאצ פארנעװארפ;, אז עד א־ז נ־יעט תמיד גענוג יעטרעננ צו זיך אין דעם איבערקר.־־: פון ־וארט, אז ער איז נישט א־בעדיק מקפיד אויך דעם רײנע= ־ידי.״; קראנג פון זײן ריד. אבער וױ בראס און אפנעכאפט ראם װאר־_• זאר צומאר נישט זײן, קוים קאן עם נאר דערגרײכן ביז צום נראב. צו װערכן דאס װאדט גראװיט־רט ב־י אימבער;, װעט עם זיך ״•־•; דארט אנזאפ; מ־ט שטארקער עקםפרעסױוער קראפט, װאם דע־ ריכטעד האט רארט אר״נגערײגט, או; װעט פו; אט דעם ברענ- פונקט אוים באקומע; דיכטעריש; נראנץ או; װארעמקײט — אז•■- צוזאנ; רמפרע. א־ן דער ײד־שער ריריק אױ ש. י. אימבער אײנער פו; ר־ נעצ־־דטע פאעט;, װאם ז״עד שאפערישע פרײקײט רעבט זיך או־ב ערשט א־; רער נעבונדנקײט פו; רער פאעטישער פארם. ער איז רודכ־־ס ר־ר־קער, װאס שט־ערט אװעק ז־־ן א־־נענעם א־ך א־; כאמע מ־טרפזנקט פון ר־עד װערט, אײנער פון ר־ עגאצענטר־שע נעפ־ר- ט־ואנען א־ז אזו־צוזאנ; רעספאעט;, װאס מיםבדויכ; די נאנצע :אטור, נעמע; בײ א־ר אװעק א־ר אײג;-רעב; און צװ־ננע; ז־ מ־י_• א־נפאנט־רער עקש־נות, אז זי זאר מ־ט א־ר הימר און ערד, נאבט או; זו;, ברומע; או; דערנעד שטענדיק ז־י; ניש־ט מער, װי א פא- עט־שעד משר פאר זי־ער פרױואטן װײטיק, א שטומער עדות פא־ ז־־ער בארעדעװד־ק; געפ־ר. אזוי איז רער רידיקער או; אזוי איז או־ך ש. ־. אימבער. ז״; פערז א־ו די שפראכרעכע פאררעננערוננ פו; ז״; נעפ־י און אזוי װ־ א געטר־יער פאטער, װאם האלט ו־־נע ק־נדעד ב״ ד־ ימים-נורא־מדיקע תפילות נאענט צו זײ; איינענעב שטענדער, צו דעם פעסטן האפ; פון זײנע טרערן, אזוי זענע; א־מבערס רידעד שטענדיק געבריבן אין אוממיטרבאדער נאענטק־־ב פו; זײן ד־כטערישער נשמה. ער האט זײ קײנמאל נישט ארו־ב- נעראזט אוי־ רער הפקר-װערט פון רשות-הרב־ם-נעפיר;, — דע־- פאד פ־לט ז־ך אי; זײ אזא ה־ימ־ש־רעכע באה־טקייט, אזא ציכט־ק־־ט ש. י. א־מבער האט מיט פינך און צװאנצ־ק יאר צוריק אויפ נערויכטן א־; דער ײדישער ריריק מימ דעם נלאנץ פו; א פאעט־ש; װונדערקינד, ױאס האט פארחידושט או; פארכישופט מ־ט דער קאפר־זנער שײנקײט פון זײנע רידער — און זײן דיכטערישע־ צוזאנ איז דערפוקט געװארן אײגנטרעך שוין באקד נאך דעם אנהו־ב פון זײן ריטערארישער אנטװיקרוננ, אין דער ײנגער איבערצ״ט־- קײט פון זײן א־בערדאשנדיקער פאעמע ״אסתרקע״, װאס האט אזו־ זאפטיק אויפגעבריט אין דער מיזערנער טרוקנק״ט פון דע־ דעמאלטיקעד ײדישער ריטעראטור אין גאר־ציע; און װאס א- רו־טעדעד חן א־ז נישט פארגאנגען ב־ז צום הײנטיקן טאג. רעננעד האט געדויערט די ריכטערישע צײטיקוננ פון מיך כמיערניצקי. איבער די פינך און צװאנציק יאר פון ז״ן שאב; רינן צעװאדפ;, א־ן צײטשריפטן און אין א דינעם ביכל, קארנע עטלעכע צענדליק רידער. טראנן זיך איינזאמע דיכטערישע קרא:- נע;, װאס זײער שטירע הארציקײט קאן נישט אויפקומע; אק־ע;; ר־ ברעכענע פאעטישע טרומײטערס, װאס בראז; אין דער ײד־שע־ ריריק, װי אויך א נוישער התונה. כמיעמיצקיס רידער קומען ארע פון רער ראנדשאפט, א־ן װערכער ז״נע שטימוננען און חלומות זע- נע; א־יננעװעבט און רויכט;, אזוי װי ש־טער; אין רעם נאכטהימי. ר־ יאנדשאפט א־ז בײ א־ס נישט קײן קור־סע און נישט קי־ן אויב- דײד או; קײן משי זי איז זײן ריכטער־שע גרונט-איבעררעבוננ, ז־ ג־ט זײנע שאפעדישע עמאצ־עם נעשטארט־ און םטאביריטעט, אז ז״ זאח נ־שט נכשר זועח אי; קײן ריר־שע נעפיר-אװאנטורעב. אז זײ זאא; נעפינע; זײער ניאטיקע פארם, זײער ״רויקסטע ה״ב אויך דעד װערט״ ״א לויפעדער היפל, א װאלד און א פעלד אייז דו אין דער מיט — ס האם זיך טיין טונקלסטע טיפק״ט צעהעלב, מײן גליק זיך צעבריט״. רי ריבשאפט צו דער נאטור, װאם םאניפעםטירט זיך אין ראזיקע שורות אין אײנעם פון כמיעאניצקיס אידער, פאטענצי?־־., די געשטאאטערישע קראפט פון דעם דיכטערישן װארט און מאבט טאנ ר־גט נאך דער חן פון תמ־מות, פון נײסטיקער ציכט־ק״ט אויױ ז־־עד אקעמענס אנהויב, אוי־ דער אומבאהארפנק״ט און הארבער טרוקנקײט פון דעפ פד־מ־טױו; ״ד־שן װארט פו; ־ענעד פ־אנעדי- שער צײט, מ־ט װערכן דער ר־כטעד האט זיך נעמוזט ערלעך ראנגרע;, כדי עס בײצוקומען מ־ט ז״; שאפעריש; װיר;. דאס פאעט־שע װארט א־ז נאך געװען דעמאלט ארעם און פארדארט, א־ז נאך נ־שט נעװע; אזו־ או־םנעש־ריפ;, גלאנצפור און בוינעװ- ר־ק, װי הײנט, א־ז נאך נישיט נעװע; אזוי אויסנעװײקט א־ן דעם ־ס פון פארב;, קלאנגע; און אסאצ־אצ־עס, מ־ט װעלבע עס הערפט ה־ינט אוגטעד או; פא־פירט דעם דיכטעד־ש; אויםדרוק-װ־ר;. דאס ײדישע װאדט אי;;אי,־צ־ע; — און דא האב; אי; ד־ ערשטע ־אד; געשאפ; ש. ־. א־מבער מלך כמ־ערנ־צק־ און ־עקב מעסט־ר — האט נאך דעמארט בכלר נ־שט פאימאנט קײן א־־נענע קדאי־ע נעשט־ארט, א־ז נעװע; נ־יט־ט דעקנ־־טשט און טע־פקע, אזו־ װ־ די קמינע כר-נדרי-באדרעך פ.־ן די נאר־צ־׳סע שעדער, האט ז־ך נא־-ײאס ערשט אננעהויבן אדו־סקר־סטאריז־ר; פון דער טונקע־ רע־ פאי־פראנטעדטער שפ־אך-מאסע. א־; װערכער עס האב; גע- ב־אדזשעט דער מארק און דאם בית-המדי־ש — האט טאקע ־עדער עם ויצן (פון רעכטם): מ. ראװיסזו, ב. האראװיץ, א. מ. בוקם עם עוטייען: מ .גראס, א. כאעזין ,מלך, כמיעלניצקי. ד־בטער, װאס האט אראפגעבראכמ אין דער דאזיקער מיזערנעד אפגעשטאנענקײט זײן אײגענע בר־ענדיקע װעקט, װי א בונטן עק- זאט־שן צ־דק, געמוזט ש־אפ; פאר ז־ך, לויט זײנע נײסט־־קע כוהות, ז־־; א־־גענעם פאעטישן א־נסטרומענט, א־ז ־ערער נאך נעװען געשטערט אויך ז־ך אאיי;, מחמת ״א־ן דעד גופט״ איז רעמאצט נאך גארנ־שט געלענ;. אזוי האט יעדער נאר געמוזט נעב; ז״; אי־גנס און א־ז םמ־לא רעדצויג; געװאר;, צו דעדקענען זיך או; זײנע גרע- נעצ;, נ־שט צו יהאב; דאם נענאד און דאס א־ז אפשר שוי; רער שותפותדיקער פ א ז י ט י װ ע ר מאמענט פון די דרײ דיכטע־ װענן װעלכע א־ך װיר רא זאגן עט- יעכע װערטעד עם קאן נאט־ררעך נ־שט זײן מײן אויפגאבע, ארומ- צונעמען א־ן א־־ן אי־מ־קר זײער ארעמענם שאפוננע;, אפצונרענעצן ז־־ע־ע גײסט־קע באזונדעדק״ט; או; אפצושיאצן דעם װערט פ־ז יעח א־ינעם פוז זײ א,־; זײן באט־ײט פאר דער ײדישער ריטע־אטור א־ך מוז מ־ך דא לאז; באגנינ; נא־ מ־ט א קורצן רמז צו א כאראקטעי־־כ- ט־ק פון ד־ דאז־קע דרײ ־וביקאד;, װאס האב; אגב ק־־נמאה נ־שט פא־געשטערט מיט זיך קײן נעשיאסענע ד־כטעד-גרופע, כאטש זי־ האב; אלע אננעהויב; שאפ; א־; אײן צײט און א־ן א־־; װ־נקר או; בערך אין דער א״גענער נײםטיקעד ס־טואצ־ע. אויך דרײ פארש״דענע פונקטן רינט, ראכט זיך מיר, דער אקצענט א־ן די דיכמונגען פון ש. י. א־מבער, מלר במיעמיצק־ אי־; ־עקב מעפט־ר: דער גראם, ראם װארט, רער געראנק. בײ ש. ־. איםבעד דאמ־נירט דער נראם, דער פאעטישער פזר, איז װערכן עס קק־נגט אויס או; װערט פד״ די גאנצע געבונדענע מוזיק- ענערניע פון זײנע שורות. זײן דיכטעד־שער נעדאנק, דער שפ־ץ. װאס ער א־ז אויםן, בראנדזשעט ארום איבעד דער גאנצער לענג