Literarishe bleter · 1930-05-30 · 22 (30.5.1930) · p. Seite 415

4 זײס 415 י יסעד ב7סםסר 1(0. 12 (7(3) דד. ש? ס ה ניק? / ב ל ק $ ר ע ש ס משד־ז אל־־טמאז - דער דיכטער פױ א מעשד־ז אז א םרהי (א לויפיקע כאראןםעריסטונג זןנ-טאט א געזעגנונגס־װארט) '4 ב־־ב רעכע פרעגג• דערפאר ארטכיאן ב״ט טו־ פון וײן עריע- טער ״נאװעאע״-דע׳עה: ״װ־לט א־ר װ־סן רעס סוױץ■ פון װאסץ פון װעאכער נע״ע־כטע?״ ״כײן פעטער, דער פארוקטאכער און זײן װײב, ט״ן טאטע ע״ה ערטםטע •עװעסטער, זענען נעיעטארבן. און דערו־פ טוט כ•־־ רוקא האדצנםבאננ. םיה״סט נ־יעט דערו־,,', װאס זײ ^זענען גע- •עטארב;. •עטאדב;, װײס א־ך ׳פוין ה־־נט, דאדק טען," טוז דע;. א־ך... ט־ר.. װעלן ארע ׳סטארב;. נאר או־■5 עפעס אנדער־ס טוט־ ט־ר באנגל ײען א שטײנער ו״ יסטארבן טאתע. נאר דער פעטער זאר געװען כל״בן ז־צן אויױ ז״ן בענקא נעבן ט־יסל א. א. װ.... און טען זאל קענען א קוק טון..." דעס ד־כטער װי אונז ארע טוט נ־יסט אזוי באנג, ײאס ד־ הערדן זענען געיסטארב;, נאר װאס דערט־ט האט ז־ך א־בערנער־סן ד־ טעיסה םתס טע״סה א־ז א טי־ באדערפענ־יס פונס טענטיסרעכן געטיט, און ט־עה אלטטאן א־ז א טײסטער א־נס דערצ״לן םתס א טעיסה, אן געװארטער און נ״סט-געװאאטער טענרענץ, נאר סתס גוט-ברודער־יס א־נט־ס, אזוי, אז סיגלעט ב־־ס הארץ און א־ר װירט הערן, הערן אן א סוױ. ט״סה ארטטאן דער דיכטער פו;, א״דער, דעס ברײטן לעזער־ עואס נ־יסט־באקאנטע סובט־אע און ״סט־רע הארבסט־טאטװון, האט או־ױ זיך גענוטען א ׳סװער און טרײ יסאיחות: דערצ־יאן. און זײן א־פן דעדצ״רן? ז״ן יספראך און זײן ב־אדערייסקײט נר־־כן זיך א־ן ט־־ן פאריסטעאוננ צו או־בסט אין יספיעטן הארבסט: צײט־ק, זאפטיק און טיט אאע טעט־ס. און טאקע דערפאר אויך אזוי אן פרעטענז־עס. פרוס און ׳סעטעװדיק. סיאיז די יספדאך פון זיינע הערדן, װאס ווייסן נייסט װיפיר ױס־טובדיקע פאעזיע עס ׳סטעקט אין זייער װאבעדיקער פדאוע. נאר צוריב ײאס דערצײר איך א״ך פרוציס אזוי אין א פראסטן טיטװאך ײעגן ט׳סה ארטטאן און זײן אײך אוטבאקאנטן בוך? די הארעפא״סנע ״טאטע-טאטע״ ־ בעסאראביע האט דעס נ״עס אײנט־ריאניקן ײדייסן ייסוב אין רוטעניע א יסטיקר נדן טיט- געכ־אכט: א ה״פר ײדייס-יסעפעד־יסע כחות. און רער נדן צערינט־ זיך: אריעזר ׳סטיינבארנ אין בראזיריע, איציק טאנגער םתס אוי־־ דער װאנדרוײקע און ט־סה ארטטאן האט דא אנוטרט אויך נעטוזט נעמען דעס ײאנדעדיסטאק אין האנט און אריבערפארן דעס עקײאטא־ די רוטענייס-״דייסע ערד איז א טאנערע. טיזײט יסװער און אויפגיין נייט נאך יסװערער נייע כחות ׳ספראצן נייסט, און די ארטע צערויפן זיך, נעיאנט פונס דאנת־פרנסה־׳סר. און, װי זינגט עדגעץ יעקב ׳ססערנכערנ: ״אונזער פייער טאר נייסט יסטארבן, הארט עס אויױ נאך װארט פון דיכטעח״ און קיין ײדי׳סע ״סורן זענען נייסטא, און אוי•־ דער ייד־יסער נאס געװערטיקט די נײםטיק און פיזייס עקר־ דיקע אםיטיראציע, איך קען די טרײםט: סיװערן אויפיסי]״; נ״ע כהות, ײערן אויפכאפן ד• פאן, וױ־.רן אנצונדן הערער דעס פאקל טעגרעך, און נייסט נאד טענרעך, נאר זיכער אבער דערװײר (ראטיר ציטירן טאקע טיסה ארטטאן אר־ין): — ״און װאס װעט ז״ן, טיין נאט, אויב כח ײעט טער נ־יסט םטײען? און איך װער ט־ך אװעקזעצן אין מיטן שריחות-װענ נעטר״ע;״. װאס ײעט ז״ן? טיר יסט״ען אין רוטעניע אויפן פריסת דרביס פון ײד־יסער קורטור־ארבעט. טיר ײערן און טיר טוזן געפ־נען דעס װענ — דעס װענ םון אויםריכטונגן האט איר נער״ענט מ׳סה ארטטאנם צװיי נאװערן ״ברענ־ דעני׳ס■■, ארו־םנעגעבן פון פארראג ״קורטוד״, טיסערנאװיץ, יאר;וסוװ? איך בין ט־ר ט׳סער, אז ני׳סט, װארום ארויסגענעבן האט טען דאם ביכר באסאװע־׳סײער, אנגעקינדיקט עס סאפ־א;, און רע־ צענזירט מיט ׳סװ״געני׳ס. בײ אונז, איר װײםט דאך, יסרײט טען זיך צוטאר אוים דעם האח װענן א כוך, און םיהערפט אויך ני׳סט. דער רעזער־עורס װערט ני׳סט נתפעל, םיידן די בכבוד־קע אקאדע־ טיקער פונם פיארדן־ראנד אריין נעטען זיך טאכן רעקראטע. א־ז נאך אבער דערװײר קײן ׳סוס ײדי׳ס-׳סרײבער טיט דער נאבער־ פרעטיע ני׳סט באקרוינט געװארן. װערזיסע װעט זיך דאס צוהערן צו די ״סטירע טענער פון א טעיסה אן א םוױ, געצוינן און נעװעבט אויױ די הײריק־פארטאדאריע־ טע םטעפעם פון צפון־בעסאראביע? װעתי און םיאיז באטת כדאי זיך צוצוהערן צו דער טעיסה, װיאזוי בעסאראבער ״דן, ײדן פון א נאנצער װאך, פארנריזנעט אין פעטע בראטעם און טאנערן דרות, ײאס חרוטען געװיינטרעך פון פר״זן אויף תבואה, א רײטי׳סן ׳טדוך און א קרײן ביםערע או־ך (טיקען דען אפיסאצן א ײדי׳סע קייסקע?) פון כבוד ביי דע•־ יסבתדיקער תורה, זענען דאם אראפנעפידט נעװארן פונם װענ און ז־ך נענוטען חרוטען אויױ דער װאר א חרוס טיט פארנעס, טיט פעדםפעקטױו און דערעיקר׳סמ טיט טיםטישן קרעם אין חארצן — דעס חרוס פונם אוצר. װארט זיך די טע׳טה טיטן אוצד נעטראפן א־ן ערגעץ א ראנד פון א״ראפע, װארט פון איר אויםנעװאקםן א רוייסיקע דראטע פון גארדזוכער, קװעט׳סט מען דעם אוצר־חרום ארײן צװייסן אטעריקאנער װארקנקראצערם, פרײצט ער זיך פאנאנדער אין א ריארטענדיקן צ״טוננס־רעפארטאזש. װאס װארט פון דעס חר.ים געװארן בײ ד■ הײםע ברעגעס פון נאננעס? אויױ ד־ פארברוטיקטע טײ־פערדעד פון כינע? אין בעסאראבער ׳סטעטיר איז דערפון געװארן א אינטיס דערצ״רטע טעיסהן די באטײריקטע הערדן זענען פון דעס אוצר־חרוס נ־יסט קרענער און ני׳סט נרעסער נעװארן. יסרטה דער ראננעד (טיר דאכט, עד איז דערװײר נאך ארץ ד ע ר הערד פון ארע בעםאדאבער יסטעט־ רעך) האט זיך נאכן צעדינען פונס חרום כרר ני׳סט געביט;: ע־ זאנט זיך װײטער ז־ינע חכטהדיקע ה׳סערות, נעזעצט און אפנע■ קרערט. נטעס אויגן האבן אזוי געבריאסקעט װי פריער און ער האנ דערצ״רט־: .און ט־ר זענען נעקוטען צוס טויער און גענוטען גראכן, זענען טיר פאריסיט נעװאר;. ארום און ארוס ערד, און פאי אונז א ׳סטײנערנער טויעד טאכט צו טיר יעקב אבא: — נטע, טיר זענען פאררוירן. װאם װערן טון ט״ן װ״ב און קינדער? א־ך האב טיך אננעבויגן און נענוטען טאפן, ביז כיהאב געפונען דעס ריםקאר. אז כיהאב געפונען דעם דיסקאר, זאג א־ך: — יעקב אבא, איך רעב נאךן כיר דיך ארויספירן. און כיהאב פאטערעכן געטאכט א װענ. אז כיהאב איס ארוים- נעפירט, תאט ער טיך נענוטען קושן״. נייסט אײן דראטאט־יסער אקצענט. םיאיז חרירה קײן באמ נייסט א״נגעפארן. נטע האט נעפונען דעס ריםקאר, און יעקב אבא בטירא צוריק זײן װײב און קינדער םיאיז עורס כטנהנו: דאס בע- םאראבער יידייסע בײ די ברעגעם פון דעס דארט דאכט פריםנדן פרוט אן טערה און אן טוריד־טענדענצן, אײננעהירט פונם דיכטער- דערצ״רער טאטי׳סי־טרײ אין א דינעס קרייד פון טעיסה־נעװעב, דער סוױ פון דער מע׳סה? טענ רען א טעשה האבן א 5:10׳ ײירט איר דען זי זאר זיך ענדיק;? איר קענט איבערײםן דאם דער־ צײרן, װען א־ר װירט און טיט װאס איר װירט: צייט צונויפצונעטען ד־ פעקרעך, דער צונ פארט ׳סוין ארײן אין םטאנציע דראזיסנע, אדער נאר, װי פאר קינדעח ״די טעיסה איז אויס, שפיץ טעסער, ז־ קען נאך זײן נרעסער״.