Literarishe bleter · 1930-05-30 · 22 (30.5.1930) · p. Seite 414

? •םעי■ ■#די־ע־£ ב7;נםער נוב. 2צ <7\3> 7י£ 414 \;ן יע? ק / ן; י 7 ג ע שלום עליכם איז דוזינסלו (צ? >ײן פערצנםן י^דזגײע) נעװע; צעהיצט, און א•; דער לופט; האט זיך נעטראג; ״ד־:א=יטי. ארויסנעראטעװעט פו; דער •עװערער ט־טואציע האט דער דװינסקער צ״וניטט יעאוי באכנװטטקי — א; ב;-עיר או; נוטעד פרײנט פו; ׳ברוב-עריככוע;. צו דער ריכטיקער צײט איז ער אננעקודע; טיט אײנענע פעדר או; װאג; או; פארבעטן ׳טרום-עריכניע; צו זיך א•; קארעטע. װע; רי קארעטע פון ערוב-עאיכפע; האט זיך נענוניען ריר; פון א־ט, איז אינטטינקטױו באיבראט; נעװארן בהםכיב כצ□: װאט מער ״איזװאזיצציקעם״. עורט האט ז־ך נע׳שמאק א ראז נעטו; צ• ד• פוד;, באזעצט פארפור ארע פרעצער און נענודע; דיט גרוים חיעק נאבפאר; פו; הינט; יאין א ראננער ר״ די ׳שטאט איז נעװען נענוי אינפאדדידט װענן ישרוב-עריכדס קודע;, האט דען פון פרידארג; אודנערורד־ק נעװארט אוױ־ איב. או; אז דען האט פון וױיטן דערזע; די ,יעבעדיקע רװיה״, האב; זיך קינד־אוז־קײט ארויטנעראזן םו; רי הײזער דקבר-פניב זײ; דעב ריב; נאסט און עם האט זיך באדה באקודען א; אידפאזאנט בירר. רי פאררעזונג איז געװע; בא־בטידט אוױל זונטאג. ׳שאום-עריכב איז בדחישבה-תחירה נעקודע; דיט אײניקע טעג פריער, כדי האב; רי דעגרעבקײט אויםצורוע; זיך, װאד׳ש״נרעך, פון די נסיעות אי; קברות-פניב, װאס האב; אים, װ״זט אויט, ניישט װייניק פארדא- טערט. ניישט פו; פארנענינן װענן האט ׳שאוב-עריכב, הפניב, אראפ- געכאפט זיך בץ ישדועם-רישדועס קיי; פאהוריאנקע, א דפורסדדיקער ־אטישע-ארט בײב ברענ דװינע, אכט קיראדעטער םון דװינםק. ארם סעקרעטאר פון ״חובבי ישפת עבר״, האב איך נעהאט די נערעננהײט נעענטעד צו באקאנע; זיך דיט ׳שרוב-עריכדע;. גע- האט די זכיה אײנעראד; צו װער; רו־ך איב, צוזאדען דיט בײדע חבריב אנוז און ׳שערױנטקי, אויח דאדג;, ׳שבת-פרי, כדי צובאטראכט; דװינטקער ״אלטערטידרעכקיימן״ און הער; אנב דערביי, װי ער ניט צױ ״נרך לדאות בבנות י״שראר״. צו רע־ אפגעדערטער ״שעה זענען ישוין ׳שרום־עליכם און ז״ן פרוי גרײט געװעז צ־ב ישפאציר נענאננעז זענען דיר לכתחילה אי; די ״ג־איישע״ נאט;, — װו די ״בנות-יישראר■ האט דע; נעקענט אדד״טט; טרעפ;. ישרוב-עליכב האט זיך פאראינטערעםירט ד־ט פארישײרענע אײנצלהײט;, פלוצלינג האט עד אויםנערופ;: ״אריע איך האב נעפאקטז״ רי פדוי האט פאנאנדער״שיפרירט: ער האט עפעט אויפנעכאפט פא•־ א קינפט־קער דעדצײלוננ. ער װעט ינוויז האכ; צו באיש־ײב; פו; א״ער דװינטק. ישבת ב״טאנ האט ׳שלוב-עליבט פארבראכט בײ א; אננע- זעענעט צױניטט. לכבור רעט נאטט האט רע־ בארעבאט אײננעלאר; א־-ך א נרעבערע גרופע צױניםטן און העברעיטט;, כרי צוזאדע• צי פארברעננע; דיט ׳שלוט-עריכדע; בײ א נרעזל טײ בינו-לביני האט זיך אנטװיקלט א ׳שדועט ײעג; דער ײריישער און העברעי׳שעד ליטעראטור רער נעישפדעך איז אריבער ײעג; ד• נאד-װאט דעד־ ישינענע ׳שלוב-עליכדט איבעדגעזעצטע װע־ק אויך העברעייש או; דער ע־קר װענ; ״טביה רער דילכיקער״. בײ רער גערעננהייט האט זיך ׳שלום-עריכם ׳שטארק פא־- אינטערעטידט װענ; רו׳שב, װאט עט האט געדאבט די איבערזעצוננ או; צ• ישט״ט זי ני׳שט אפ קינסטלערי׳ש פון ארינינאל. און טאקע דיניה-וביה האט ער דזדשה-רעפערענדים נע׳שטעלט די פראנע בוכ־ ־שטעבלעך יערערן באזונדער און נעבעטן אז ענטפער כדעט ארע האטז זיך ארױםנעזאנט, אז הגב די איבערזעצוננ איז א דײטטערװערק, — ראך דאכט דער ארינינאל אי; יידייש א •שײארקער; אײנדרוק, צוליב זיין נאטירלעכק״ט. װייל הן ״טביה״ והן רי טביבה, אי; װעלכער ער נעפ־נט זיך. איז א ישטיק ײדי״י ׳שלום-עליכם האט זיך א װײלע פארטראכט און זיך אפנערופן דיט א טיפן ערנטט: ״לדעתי ישונה ד; הקצה אל הקצה״ או; דיט גרויט התדדה נענודען פארטײדיק; די ד״נוננ, אז די איבערזעצוננ ישט״נט י איבער דעם ארינינאל. זודער — טא' 14(>ז האט ׳שרוב-עריכב, רײזנדיק איבער ריטע, לןי־־טען האט ארייבגעריפז . ײי1 די *בטאט ד ײי: ס ק. או־ד באזוכט :״שפילט א האב אדאר גזן *ו־נבק ־א־אינטע־עםירונג. ד: רדיקע : א גװא עטעד-בא- י ײדייבער אדב לן דעי אין דער נעיטיכטע פ ראלע נ־ויטע ש או־פנע- רי עריטבע. ײאב הא: *שטענדירן איז זי נעײען פון װעגונג. ביעז אץ ײערטא טיט ײדי״טן ,ע־שעעני׳ש אץ רעט יערע נ נודעז א זיכעיז כעפינען דארב ג האט יערער נײע ׳שטיעדונ ות, אץ התרהב;עננעי. צאל חטיר־ט אץ אנה נריק אויק א ג־ויסעי אנט׳רעפ באי;. : ׳ײ ראנערן — ־ע צװ האט ־א; געהאט אי ױוינסק דע; ע־־שט ענער צײט גענר יך צ■ ■;רע־ ײרי׳שיזט האט ז ב־עיטטי■ אץ הע פא־נאניער״שפ־אצ;, פא־ל״ננריק אויו־ א; עק ישטיאט — ע־ישטע נעטט —• א קרײנע ענױותריקע פאלקט-׳שוי זי איז בחרר־-הרדיב או־טגעװ״טיקט נעױאר;, פאדערעך נענידע; זיך אויטבירד; און נרו- פיר; ארוב ז־ך א ׳שפא־-ביסל קנאיב פא־ דער ײרי׳שיסטי׳שע־ א־רעע. עייכדט קידע;. זיי האבן נעהאט ברעח צ־ דאב; א־ב א ג־אנריעז; קברת-פנ־ב און דדירא דאניפעטטיד; אויך ראכ ״ר״שע װארט. ניישט װינצ־קער האב; ז-ך נעג־ייט אויך ר• העב־עיטטן הגט •ש׳רוב-עליכב האט נע״שריב; •—יש, — ראך איז באקאנט געװע; זײ; פאויטיװע באצ־ונג צי העב־ע־׳ש. או־ך זײערע הכנות זענע; געױע; ד־ט פ״ע־ או; ב־ע;..עט האט א״טנעװיז;, אז רוקא דצר ־עט ״ד־׳שיבט״ש; אויטאר־טעט װילן זיך ר• חעב־עיסט; רערישראג; ״טדיכה״ פא־ ז״ער ״העב־עי־ש״ ־ער ״•שראכט״ האט זיך נעזאיט אנהויב; ישוי; אייפ; װאקזאי :ענאנגעז א-ז עט אי; רעט, װער עט זאר זיך דקד־ט זײז או; פאד- כאפ; ד• פא־ענץ פו; װאנא; א•; אפזאנ; רעד עד׳שטער רעב קברת־ פניט-פט־ק. ב״רע האב; רער־בער דאביליזירט ז״ערע קרעפטן אזוי, אז צ־ט אנקודע; פץ צינ האב; זיך צ־נויפנעזאדלט גרויטע דחנות ״ננט פון ב״רע צררים. עט איז אכע־ ד״שדעות, בכרל ניישט באישערט נעװעז צו כאג־יט; ־עט נאטט. װי :א־ ישלוט-עליכב אץ ז־ץ פדו• האב; זיך כאװיז; אץ טיר פץ װאגא;, איז געװאר; אזא ריאננ אץ ישטופע- :י׳ש. אז קויב דיט צ־ות איז ז״ נעלוננע; א־אפציישט״ג; פץ די װאגאז־טיעפיעך אץ רו־כציישראג; זיך צוט אױיטנאננ. ווענן בא- גרים; האט ישוץ נאר קיץ ר״ר :יישט געקענט זיץ. ב״רע צדר־ב האב; זיך רא.; פא־דאטט; אויי א; א״ננאיט״ק; •שפיצר: יערע־ צר האט פא־כאפט ״שלוט-עליכדט א; ארעב... ישליב-עליכב יאט זיך נעבעך נעפינע; ישטאיק אץ קלעב. אז דע; רע־דאנט זיך איצט דאט ראדאיטטיקע בילר, ױכט זיך, אז בא״ש־״בנייק ישפעטעי קאטיירעװקע דיט א־יע ״ר״שיטט; אץ העכ־עיטט;, האט ע־ נ־״שט אניע־״ש נעד״נט װי יענעט קבלת- פנ־ט אוט פ־״טאנ אץ א ה״ט; זודע־-טאנ א״פ; װאקזאל אץ ־ווינטק. נענאננע; איז דעז טריט ב״ טריט. ״שרום-עייכט איז נעװע; ״שטא־ק א״טנעדאטערט. דאט האט. אבע־ רעב עולט נ־ישט אפגע- האיט; פץ באױא־פ; א־ט דיט א דבול פראג;. ׳שרוט-עייכב האט זיך נעהאלט; ״טטאטיט-קװא״. :ערע־ט װ־נציק. דער צונע״שאקרט דיט; קאפ. האט עי ־שוץ אכעי װעדע; דזכה געװען דיט א ת״שובח — איז עט נעווע; יעזץ צר אויץ ז יי; לישו;: א ״שאקר יעכטס — העבעי״ש. א ״שאקל לינקט — ײדי״ש. ב״ט אויטנאנג זענען געװען דוכ; ודזוד; פור;. אויטאט זענען צינעגרײט ־ש״טטן האב; אות. ד• ײרי■ געײען א יקר-הטצ• 1. ו_ £ יעדער ׳ע םטן — זײעו; רי העברעי זײערע .,איזײאזיצציקעס•׳, או אןיה זײן זאל ז־ך זעצ; ׳שלוט-עליכט הײטט עט. :עװאלט צר האט, אויז .נען, ׳ן דעב געדרונ די ״נאט״ פו אזוי-ארוב װאלט פוי װײל האט, נילטיקעי ישטורס ׳ז... דער ענר צר רעי ״אדת״ אי ױעדענט אויױ די פורן יאדפט אויםברעכ; בײם זעצ; זיך אלזא, נער יעדערן רי גע״בעעני״שן האט זיך בײ רעױואדטוננ פץ; אץ :עפירט א פאר׳שטענרלעכע נעדוועזיטעט. ארעדענס פנידער זענעז