Literarishe bleter · 1930-05-30 · 22 (30.5.1930) · p. Seite 413

?ײס 413 ל'ססר6ר'שס בלסססר נ<0■ 22 (1\3) * — אט אזוי — האט אונאר א בצ״ז נעטון כייש די אוינן םיזיינען דא צװיי האקנם: װע5ן מיר אים טאקע דא אױפהעננען. — װאם ביםטו, פון זינען אראפ? — און װאס האםט נ״שט נעהערט? נאפאן — איז א ױדא׳ם. און יענער איז אויך א װאזשנער פועל: עס װעט זיין אויכגעצייכנט איינער נעבן דעם אנדערן. — מאך זיך ניט ם׳טוגע, איך װעצ ניט דערלאזן. — דיך פרעג איך נישט, אט מיש זיך נאר אריין — בינדן מיד דיך: א־ך זאנ ראם אויך אן אמת: דא האבן מיר אונזער פארשטאנד, נו, װאם? — קיינער ניטא, פופט. יעטיעעיבאטי האט נעבראבט נאפאנם פארערעם און צװיי נא־ טיץ-ביכרעך. — זעט נאר, חברהן געיטן און נאטיצןן — גוט, און דער זאסטאװע װערן מיר זיך פונאנרערקרייב;. נו קרייב צ< א־יך דער פארראנע, ברידעררעך, עם זאי קיין ׳שפור ניט ברייבן. ניקאראי, ניב, א טאפ דעם פאפ פאר דעם אװעקניין. — געפניט, אויף זיכעד. מ׳ען האט װי ס־איז ניט צורעכט געמאכט רעם ׳שיאט אוי״ דער אויפגעבראכענער מיר מען האט צונויפנענומען אין א וױנקי די צע־ בראכענע טעיער און פרע׳שער, זיי צונערעקט מיט א צייטוננ. — קוקט זיך ארום, חברה. קיין ׳שפורן האט איר ניט נעראז;? — פון װאנען זאין זיי זיך נעמע;. מיר האבן זיך באנוננט מיט די ארטיקע כרים. פון רוםיש: דוד רויכר א ׳שאראנע מיט צװיי העננערם, אין דער הייך פון א םענטשן־װוקם.;׳קאראי האט אויך איינעם פון זיי צונעפעםטיקט דעם פרייען עק פון ישטריק. — מאך אים קירצער. — ארציינפ װעםטו ניישט קענען ארױפ׳שרעפן ׳שט׳שערכאטי האט פארװארפן דעם ׳שרײף, ברייט פארבייננ־ -יק דעם ביבער־קארנער — זעץ זיך, פאפ. ער האט א דריק נעטון רי אקםר, נאפאן האט זיך אראפנע- זעצט אונטער דעם דרוק. פון צװי׳שן ׳שט׳שערבאטים פױםטן האבן זיך ״שראבעריק און װ״ך א ריר נעטון פון דער װאנט די פאר־ ״ארפענע פים — אין נײע באט;, אין פארבױנענע הויזן. איך בין ארוים פון צימער מיט די ראזע בוקעט;. די אדכעטער האבן, ־שטופנדיק זיך, ארומנעריננרט ׳שטשערבאטין און ניקאראיע;. אונאר א׳ז ארױםנענאננען שנער, כמעט גרײך נאך מיר. ער איז נעװען פינםטער. נאר רויק. ער האט א קוק נעטון מיט די אוינן א׳בער די װענט און שטיר א פרעג נעטו;: — און װו איז יענער? — װער? מארטין? ער האט א שאקר נעטאן מיטן קאפ, — איך װײם ניט. — פיווארט אים נערארפט אפזוכן. חברה, לאזט אפ דעם פאפ: א פנר... גיט א ני׳שטער אין הויז... װו איז דאם מארטין אהיננעקי־ מען? נעפינסטו אים... שרעפ אים א הער, פאר דער טשופרינע — דאם הײםט, װי אזוי ״שרעפן״? א ש מ י ה ל ע נ ס פו:־ע ד אויבנדעימאנטן קרעדא טענהעמ ׳ב. ל. ׳גנ״דערמאן, אז — ״פאר אונז ױנגע (דינטעי) ׳טטײט אויך די אויפנאבע טון (טידאדז זײן: גו) באקעמפן די פסײדא־פיאלעטארי׳טקײט, װאם פאר־?ויייט זיך רעצטנם אין דעי ליטעי־אטור. מען מוז ענערני׳ט ארוים־ טרעטן קענן די פאעטן, פא- װעלנע די פיאלעטאײ׳םע מאטיװן זענען פונקט, ווי אלע אנדערע ״איזמען״ בלויז א קאניוקטור־זאך (װאם האט עו טון קאניוקטור מיט דיבטונג, בימ״ן מיט אמתער דיבטוגג?). מען מוז פירן א קאמך קעגן די ׳טײיבער, װעלבע עקפפראאטידן די )יעהוי־ קעיטע פלײזועס, דעם האמע- און די פענער פונם ■ראלעטאײאט (װעלבע יט־״בער, איך מײן — אמתע ׳טרײבער, ״עקספלאאטירן״ דאם די ״טעהויקערטע פלײזועם, דעם האמער און די פענער פונם פראלעטאריאט״?). קויץ און גום, ליבער •טנײדערסאן, איר האט דורך א״ער ׳טר״ענ־ דיקן קיעדא פא־־טײען א״ער א״גענעם ״תבר נאטע״, װאם אלײן פא־ ויך װאלט עס טאקע געװען א גאנץ פ״י־גע׳טריבן מע׳טהלע אין פערזן װעגן די פראלעטאײיטע װײטאקן פון א״נעם אן ארבעטם־מענט׳ט. און אט דאם, א״גנםלעך, האב איך געזאגט אויך בנוגע די אנדעיע ױגנט־דיבטע־, װעלבע האבן דורך זײערע ״קרעדיטלאזע קרעדאם״ פאי־ מינעיט דעם זוערם פון זײערע אייגענע לידער. עם האט מיך נאי פאידראםן, װאם אין דעם אויבנדעימאנטן ארטיקל מײנעם האבן זיך איײנגעבאפט אזויפיל דרוק־פעלערן, וועלבע האבן פארמינערם דעם װעיט פון סײן איבערזיבט. םיאיז גענוג אנצװוײזן אויןי דעם, אז רעתדיק װענן בדוך אליזיקיס ליד ״בערםיטיק ג״ער״, האב איך גזךטריבן אין קלאמערן, אז (דער אנהויב איז דווקא ניעט ׳טלעבט) און געדרוקם געװען איז, אז (״דער אנהויב איז דערבײ ׳טלעבט״) און אין דעם זין זענען געװען נאך מערערע ררוקפעלע־ן אזעלבע. אבעי דע־ הויפט־זין. אז די יוגנט־דיבםע־ פון פוילן האבן בײ קאדיע מאלאדאװסקי און יתל ה. קאין א םך גענא׳טט פון זײערע ליב־ טיקע דערצי ילערי׳טע פערזן, איז געבליבן דע־ זעלבער, און ני׳טט דא איז דעי *לאץ זװ מאבן אן א׳נטערזובונג ביי יעטװעדן א״נעם פון די 19 ױגנטלעבע דיבטער, װאם זענען אויפגעטראטן אין עלפנטן נומ. ״לים. בלעטע־". ו ו ו און ו ו י םע ׳טפירט זיך די ה׳טפעה פון דעי אדעי יענער דיבטעיין? איך מיין. אז דאם לערנען זיך בײ אנדערע דיכטער איז נײטט קײן תרטה. נאי א פארדינםט. אין דעס ״עיקר שבתתי" *ו מײן ארטיקל ״וועגן דיבטעיי׳טן אנװוקס פון רוםלאנד, ליטע און פוילן״ (זע ״ליט. בלעטער״ נומ. 17) האב איך בפירװט געיטריבן, אז — ״מיט דער דאזיקער איבערזיבם האב איך נא:ץ װײט ני׳שם אוים־ גענוצט דעם נאנצן םאםעריאל פון די דרײ פאי׳ט״דענע לענדעי־ אויסגאבעס, געווידסעט דער ׳טר״בערי׳טער יוגנט״, און דעײבעי — ״וועי׳ן די מערערע דיבםער און דער עיקר — די פיאזא־ איקעי און קריטיקער פון רוםלאנד, ליטע און פוילן מיר מוזן מוחל ז י י ן״ א■ א ײ. און דאך האט דער דיבטעי יט. ל. ׳טנײדערמאן געפונען פאי נוי־ סיק זיך אײנצו׳טטעלן פאר די פון מיר ני׳טט־דערמאנטע (און ני׳טט־ זויטי־טע) יוגנם־דיבטעד פון פוילן, באיטולדנדיק מיך, אז איך האב נא־ ציטירט ״דװקא די אומגעלונגענםטע קדעדאס, אויםמײדנדיק, ווי מיט א ביװן, די, װאם האבן זיך נײטט באנוצט מיט קיין בפל־יטמונהדיקע :־אזן״ א. א. וו. (זע ״ליט. בלעטער״ נומ. 19). וועל איך אויסזאגן א םוד, אז אין די ראמען פון יענעם איטיקל מ״נעם איז מיר געווען אוממעגלעך אויםצונוצן אפילו אלע ״אומגע־ ־•נגענסטע קיעדאם״ מיט די ״בפל״טמונהדיקע פ־אזן״, והא ראיה — :יהאב געמוזט דורבלאזן אפילו דעם גאנץ גרויםן ״קרעדא״ (במעט העק־א־אציע) פונם זעלבן יט. ל. יטנ״דערמאן, וועלבע איך האלט אויך פא־ ביז גאר אומגעלונגען און בפל־׳טמונהדיק. בפיט נאך, ווען ז״ן הורא־פיאלעטיארײטע קרעדא איז םותר ז״ן פס״דא־פראלעטאײיטע דערצ״לונג (בפידװט — דערצ״לונג און נייטט ליד) ״וועגן א זעצער״ וואײס אזא םין זעצער, ווי דער ״תבר נאטע״, וואם ארבעט, קענםיק, אין א ״בורז׳טואזער״ דרוקעריי, װו מען זעצט אויס בילאנםן ״םיט נולן ׳טװינדלדיקע אינם דעבעם און קיעדיט״ און באלד נאבדעם ״■טורהלעך געטאקטע וועגן ״זילבעדנער לבנה״, ״בעייאזקעלעך״ און ״מאי", איז אט אזא עבטער פראלעטראדײטער זעצער, ווען ער דעױויםט זיך בײ דער מא׳טין פון א םאנוםקריפט (?), אז םיאיז אויסגעביאבן אן ״אלגעמיינער יטטײיק אין לאנד״ — ווארפט ער ני׳טט, חבר :אטע, די איבעט, יטליםט ער זיך נײטט אן, תבד נאטע, אן די ״זעלנע־ אייפן פראנט״, נאר באנוגנט זיך דערמים, װאם זיינע פינגער אוין• די קלאװײטן פונם לינאטיפ הויבן אן ״•טל״דערן פר״דיק איין אות נאבן צװײםן״, פילאזאפירנדיק דערבײ, אז ״םיר (װער איז דאם דער ״מיר״?) יענען זעלנער אויפן פראנט — די עריטטע ר״" א. א. װ. בעת אין ז״ן דניאצ טשארני