Literarishe bleter · 1930-05-23 · 21 (23.5.1930) · p. Seite 391

זײם /39 ליסזז.ר8ר'*זע 3?זזםזזר בז*. 21 (316/ 7 בעסער םון אונז. א*ך האב איפ נעחערצ טיט אפענע אױערן. און בהױז דעדאאט, װען ער האט אוםגעריכט אננעהויבן צו רעדן חייפ און יײרניעאפטהעך װענן דקריב ז*ין זיך און װענן הרבנות, האט דעד יבטראם פון די פאריעע, אודדערטרענרעכע װערטער :ויך גענויט צו װערן װאכזאדער. איך האב זיך טיט אן אננעיטטרענגט אוינ אויפכוערקזאם אננעהויבן צוקוקן צו אים. גאפאן איז געװארן יטיכור און דורך דעד יםװערער און דוטנעך יט־כרות פון דעם יטװערן ברוינעם ביר, האבן אננעהויבן בורטער ארויםטרעטן די שטריכ;, װאם זענען פריער נעװען באהאלטן און טען האט זײ נ־יטט געקענט באײערקן. איך האב פאכ־ערקטי: עם יטיקרען, אויםט״דנריק דעם צװײטנם בייק, זי־נע יטארפע יטװארצע אוינן. און זיטערנע, כבועט בײט א חיהיעער זיטעדנעקײט, םרינען א־בער רעם יםוידיקן ברענ פון נלאז די בײט האם באדעקטע ריפן... און נייטט צופעריק יעטארצט בייט א ביריקעד ג־איטיקער פראנטע- װאטייטקײט א בונט זײדן טיכעלע פון אויבעריטטן קעיטענקערע פון דער :ואדינאדקע <ער א-ז געװען געקאײדט צױו־י א־ן נאחישע קי״דער האט טען נייטט געטארט אר״נגײן אין ביד-הארען. דער ,פאפ״ נאפאן האט. הײפט עם, נאך אן אנדער פנים. נאר אזוי איז ראם יטוין, דאם איצטיקע לעבן אינזערם. אז דאם אטתע געז־כט זײערם, באהארטן רי טענטי״ן נאפאן איז װאס-װײטער נעװארן אליו טער יםיכור און ט־ט יעדער גלאז איז ע~ אװעק װײטער און װײטער עם איז נעװא■־; דערווירעררעך און עם האט זיך יםוין נייצט נעװאיט א־ם זען א צװײט טאי ״ און אט איז א״םנעקוטע;: ער האט זיך דער פאפ נאפאן. באוויזן פאר אונז טיט דעם צװײטן געזיבט ז״נעם א,״־1 קאנט- ראל. היינט וועט דא, אין ציטער טיט די רויזע בוקעט;, אויפםנ״ איבערגע־םריבן װערן דאם ־םוין אפנעדרוקטע, און נוט-א״ננעחזרטע ביעטר... טיט װעטעם הענט? יא, טארטין איז נערעכט, טידארך אז אײנער זאא, לכי הפחות, זײן ניבטער... אונטן האט א גרילץ נעטון רער ריגל. פון דעם פארהו־ז האט זיך דערטראנן א הירכיק, עטװאס-כדיפענדיק קול, און טארטינם זיבערע באם-־םטיטע. עם האט װידער צװײ טאל א קליננ נעטון דער ־םראס. איך האב איבערנעבױגן דעם קאפ איבערן אנלען און ז־ך אײנגעהערט. עם האבן געטופעט און ז־ך דערװײטערט װ״כע — אין פוייםן ארער באטן—טריט. עם איז געװארן ־םטיי איך בין צו- נעגאננען צו ךער טיך זוכנדיק די ׳םפארונע. טארטין האט נעזאנט א אינן, אדער א טעות נעהאט. עם האט זיך נייםט נעזען ק־־ן ־םום ׳םפארונע. די ט־ר איז נעװען נע־רארן און איז פעסט צוע־םטאנען צו דער װאנט,־ אונטן כ״ דער יםװער האט זיך קוים-קוים. װי א ׳םרענא, דורכעריפן א ־םטאי פאםיקל פין נעלבן ־םיין. א־בע־ דער װאנט בראנדז־םען רבנה-־םטרארן. עס איז ־םטיר. נאכדעם רייסט אוטדערווארט און עקלר־ק א־- בער רי טונקרק״ט און רי ׳םטירקייט א יםענק-רידרל טארנאריטע, האב טורא פא־ דער ריבע. טארגאריטע — װ״ס• £.ינאעך א.ז ריבע טארטיז האט אייםנעםײפט ׳טאנראנעטן-לירל אײ־ג דער :יטדיז װערט עפעס יטװער אין פאר־ראסיל פאי אט דעם אוטזינ־קן. א־בעריקז. קראנק;, אקטיארייםן ״פאר־םפיי״ דאם פייפן קוטט נענײער א ־םארך ב״ דעד טיד ארן אייריקע, אז״ װ־ א־נטערהינקענד־קע טר־ט, איכער די װאקרדיקע ברעטער פױ רע־ ״א־יאנע ־א איז. נעװים רײנעד נייםטא. זע נאך טארטי;, טר־יב נייםט ק״ן יםפאם טארטין האט או־פנעהערט צו פייפן. זיין קור איז רויק אין א״םנעצוינז — ט־דעדמ דאד צו דיך ײער זאי דא זיין׳■ ט״־יװ״גיי טירורי־ די יםטירז — איײהד־ר איז רא בײ ליך אזוי װ• אוי״ א ב־ת-ההברוד טאריז־ז האײ זיה צעיאכט האם נעיעכײער איז א נעטארי־ם אז אוטאננענעטם א הייב־רר — א ניה זאר טורא האבז האר א בית-הרירית, — א־ן ־ואכ האסטו נעטײנטי א גרח האט נאד טער ט־רא האט װירער ארויסגענוטען דעם ז״נעך — יםוין צײמ צו ג״ן נאך;אפאנען. פארהארט טיך ני׳םט, חברים. אוגאר האט א ׳םאקר נעטון טיט דער האנט די ט״ר און זיך צעיאכט. — נו, נוט, חברה. זעצט זיך בײ דער װאנט. זאי ער פאר- יםייםן, אחוץ טיכאאירן, פאר׳םטײט־ זיך חבר טארט•;, דו װעםנן א־נז רעם חבר טיכאאיר ערנעץ א״נאררענען אויך דער פר״, טאלע- ׳־אם עם טרעפט־ זיך דיר א״נעפ אריין װעט נייםט־ ז־ין ־צו דעד ־אנט. און דערצו נ״םט אװעק, און אין דיין אפװעזנה״ט װעט .. טארטין האט־ זיך פארט־ראכט־. — דעם חכר טיכאיר... קאן טען טאקע װירקרעך אוױ־ יערן פאל פאר׳םטעקן ערגעץ אין דעם הינטעריםטן אד״נגאננ. או־ב עטעצער ײעט אר״נניין, ,ױעט ער דערהער;. דאס איז אטת. א־ך ־אב ראס גאר פארזען. איך װארט אויך גארני־םט, עם קאן נאד- נ־־םט טרעםן, נאר דאך צוריב זיכערק״ט ײענן קוטט, חבך און צי א״ך חאב איך א בקיםך אן נערורעך םיזאר ז״ן ־םא-־םטיר, ער איז ז״ער א פארזיכטיקעך זאג איך א־יך אט דער גאפא;. דער ט־נדםטער יםארך — אזן איר װעט יםוין ני־םט קענען פארדיכטן. טיר זענען ארוים. טארטין תאט פאו׳םיראם; רי ט־ר טיט א ־םװערן אײזערנעם ׳םראפ. — איר װעט זיך רא באהארטן, — האט ער ־ם־נער א זאג נעטו;, אױפפרארנדיק ד־ טיך װאס פירט צו די ה־גטעריםטע ט־עפ. — סיאיז דא ז״ער באקװעם איר האט דא א יםפארט א־ר ״עט קאנען נייםט נאר הער;, נאר זען או־ך״ איך װיר א־ם פ־רן ־ורך א; אנדער ארײננאנג, דורך דעם פאדארנעם. ער האט זיך צעלאכט, און טיט די אפגעקראפטע טרעפ אראפ :•־,׳; דער פינםטערניים. — אן א םוטעך טארטי;? — װירקרעך ער האט זיך אוטנעקערט, ׳םאקרענדיק טיט; קאפ או; צו- פ״פנדיק אונטער דער נאז. דער יםראם האט אונטן יםוין ראננ א קראפ נעטו;. איך בין גע- ״*; אויך די טרעפ, אננע׳םפארט אין דעם אנלע;. עס האט גע- ױטעקט טימ טייז און םײכטקײט. חרך א צעבראכענער יםויב פון ־ער אויבעחםטער גרעזערנער נארערײע •ם־ראגט רורך דער ברויער לבנה-׳שײן. עפעם האט אונאר נעזאגט, ה־נטער דער װאנט רי װערטער דאב א־ך ני׳םט נעהערט, ברויז א נאטעך נאפא;. ־א. נאפאן. נעװען;ז ר־ד או; נ״םטא. נייםט ײעגן דעם נ״נטן יאנואך דאס ריד װעט ב־״בן נאר נאפאן ײעט פון דעם ארױםפארן: טיטן פנים א־ן דע־ ב אטע. דער נאטען װעט ארויםםאר;, — און ראם ריד ײעט בר״ב;: נ;;ך ־םטאדקעך הירכיקעך װי ב־ז אהעך דער יםיקזאר פון יעד; :אטע;: — ניט א נראנץ און פאר־םװינדט. און די, װאם אן ־־; נאטען, די ברײבן. א־ך האב אים בםך-הכר א״נטאר געזען. נאפאנע;, פאר צװי־- ״־:, — אין דעצעטבעך אדער נײן — נ$ר פריעך נאך פאד דעם ״׳־.״, עם איז נעװען א םראטע. צונויפנעפ־רט טיט אים האט טיך ־ע־ ראקטאר דאזיםנאוך אט דער זערבעך ײאם האט טיך ־םפעטער ׳״;ױפנעפידט טים די דרוזיםינעם, ער םרענט־ פראקטיציר; א״■־ ד־ ־־זםטאװעס. עפעם טער פון א יאר א־ז פא־יבעך או; א־ך גערענק ־אם ביז דער טינדסטער קר״ניק״ט: אין א בירהארע, אין א הינ- '־־;־־םטן אפנעזונרערטן הדך אונטער א ׳םראם; דער טיים באדעקט ״ים א צעראטע, א קרעפיקער פון אויפנענאסענעם ביך נעװ״קטער 'ז בעס אין א ׳םיסערע, טיט נעקנ־יטיםטן כרענ; ־םטאלע הערזרעך לײ רי־ר־קע פרעיםעך װאס ׳םטייען צוריב ח׳םבו;. — און א ׳םאק- ייננריקע בארד טיט יםארפע און ביםטרע אויג;. נוט האט ער נערערט אין דעם אװנט, גאפאן. טיט נרויבן האט ^נערעדט. יםטארק, און דערפאך ײאס ער האט אונז דא א־ן ־ע־יים נעזאנט טאקע דאם זערבע, — װאם די איבעטעד פרענן _'־־; טאנ הערן פון אים אפן אין די קרובן פון זײנע ״אפט״רןי־, ־ײט ער טיר אויםנעזען איננאנצ; אויפר־כטיק, אפ;. און ײי א טא;. יח״ װערכן טיקא; זיך פארראז;, װאס ראכט זיך אויס פון דע־ ־כנה נ־־םט צו פארנר״כן טיט אונז, װאס האבן אין אונזער '^״ן־־נער-רעבן, אין אונזער ״אײםעררעכער״, א ראנק דעד קונציקער '־י' פיז אונטערערד״םקײט, רעװארוציאנערער ארבעט ארץ פאר- כ־י־נן, פארהאנםפ־־ירט. עם האט טיר נעים״נט, אז ער איז פיר