Literarishe bleter · 1930-05-23 · 21 (23.5.1930) · p. Seite 383

/״ע. $81?•םסר סרי שע בי: סםסר ב1ם. /2 (116)? ■י — א״ך האב עפעס נןזרני׳טט נעזען א״ער דיקטאטור פ״פ י־רארעטאריאט. איך וזאב :אר ברויז נעזע;, אז טיט רוסראנד פירן א; א פאר טיטנרידער פו; דער קאטוניםט״עער פארטײ, װערכע, אי; ארנעדײ; נענוטע;, תאב; זײ אין זיף אזוי פיר ״פרארעטארי׳פ; באװוסטזיי;׳׳, װי א סטארע ׳עאך. די טאכע הערט דאך ני׳שט אויױ צו זײן טאםע, אויױ װעאכער סיאיז ני.׳שט טער װי א רחטנות ברויז דעופאר, װאס טיהאט א־ר א נאטע; נענעבן ״פדארעטאריאט•׳. די ענטפערס פו; די אדבעטעד, װערכע א־ר האט אויסגעפרענט, האט טע; זיך זײ נעהײם; אויםרעדנע; פ.־ז אויסנװ״ניק װי עפעס א תפרה או; זײ האב; זי נאכנעזאגט, נייעט פאד״עטײענדיק רגטר• איר אינהארט. בארביס באהערשט זיך קויס או; ענטפערט טירד; — ראטיר זאג;, אז אין רי נעננט;, וװ איך בי; דורכנעפאר;, זענע; רי םאװעטי׳צע טאס; נעװאח ספעציער צונעגרײמ און או־ס־ גערערנט, או; אז די רוסייסע ארבעטער, וזערכע איך האב באנעננט, האב; ברויז נעטאבט דעס אניסטער פו; אויפריכטיק״ט... אבער אויב ־אס איז אפירו אטת, אױ עם דאך העררעך... אזוי צ־ אזו• איז דאך ־אס א םיט;, אז סיעקזיסטירט דער פרארעטארייצער באוװםטו״;. או; איבער דעס באװוםטזײ;, בעסער נעזאנט, אי; אים, איז פאראז רי װירקונג פון רי אנפירער, װערכע האב; ז״ער א הויכע ט״נוננ װענן זײער סביבה . װערס זאנט ברויז דאס פיסוטע װאדט; — אידעאריםטז בארביס ענטםערט נארני׳עט. דער געראננר איז נעענדיקט. * * ראס פנים פו; באדביס איז נעװאח רעננעד או; טאנערער. די אויג; זענען איס טיפער ארײ;, זײ האב; זיך נעװענדט טער צו דער װערט פון טרויטע;. ראס פניס פון װערכ איז נאך טער אפא- פרעקטייע, די אויג; יעטאר; טער ארוים, זײ זעען ארץ רײכטער, װי פריער, װע; איך האכ צוס ערשטן טאר פאדנריכ; בײדע פכיטער•. ז״נס און בארביסעס. פונקט װי אטירעטן, װערכע .־אנגרע; זיך אויף דער צירק- ארענע, טאכ; א; קנוירן יעמויב, אזוי האבן זײ אויך אין דעם ציטער פונאנדעי־נעראזט די אידעישע ׳עטרעטונגען און ז״ אפנעטײרמ פון רער איבריקעד װערט. ׳שײנונגע;, װערכע זענעז ררוב פארא; אין אונזערע צײט; או; װערכע זענע; יסיטאדק :ונע רי פארטע; פונם פ־ױואט; או; או־ך פונם נעזער- ׳טאפטרעכ; רעב; פו; דער טענטשהײט. בארבים דר״ט טיט; קאפ. — - נו, יא, יא1 זזיפר סיװעט זיך נאר יאז; און װיפר טיװעט :אר קענע;. איך האב או־ך נעפדװוט עפעס ענרעבס צו טאב;. אבער סיקא; נאר גענוטע; װעד; א״ באטדאכט ראס פארקערפער; די פאנ- טאזיע אין פרײיע או; ברוט. װערס זאנטי: — ט״; נאנצעד ״זאפאס״ פראנצויזייס האט זיך ישוי; אייס- נע״״יעפט. או; װי־טער דעדט ער ישוין עננר־׳ס, נאר ער יארארױ נייעט י״; ׳עום זאך צו פארטייטש;, װייר די דינאטיק פון זײנע זיסעסט; איז פור מיט אויסדרוק. יא - איז בארביס טודה — נאר איר זעט, ראס װיכ- טיקסטע אױ אבער צו נעב; די טאס; דאס נעפיר, װאס אױ א•; רוס- ראנד בײ ז״ אזוי יסטארק, אז זײ באטייריק; זיך אין ארעטע;, בא- זיצ; ארץ. העריס; איבער ארעטען. דער ארבעטער, װערכער בא- קוטט דארט א קרענער; רוין, װי ער װארט נענוטע; בײ אונז, קיאנט ז־ך נייסט דערויױ, ײײר ער ארבעט אין זײ; פאב־־ק. — װאס קאנט איר װיםן װענ; דעהי. — איך האב זײ געפדענט. - איר רעדט רוםיש? — נײ;. איך האב נעהאט אן א־בערזעצער — ...אן אפיציעח, אטת? װי אזוי קענט איר טראכט;, אז דער ארבעטער זאר טיט אײך האבן נערעדט אויפריכטיק? א־ך בין אויך געװעזן אי; רוסראנד. — און איר האט אויך נעהאט א; א־בערזעצערי — 'א — אזוי װי איך? — נ״;, ט״ן איבערזעצעד איז געװעז; טיין א״נענער זו;. פארטאטערט פו; א פיר׳פעהיקער דיםקוםיע, הערט אײנעד או־ױ צו פאריעט״; די יעפראך פונם יצװיישן דער סקעפטיציזם פו; בארביס װערט ארץ אננר״פרעכער, און דער אידעאיױס פון װעים; ארץ דײטרעכעד בארביס רענט זיך כטעט אויך הערנדיק די באהויפטונג פון יוערס: ג ר ש 1 ן 5? 1 ד ע ד ס * נ ן : / װ ' ל 2 ע דעד װילגעד לײבט־טורעם האט װירער געשײנט♦ װעגן דײי־ דריםער אויסיבטעדינג פון ײדי?ױװערטדעכן שול־וועזן פו; ר• ראזיקע ישורות האט אויך געגעב; א בר״טערע אפהאנדרוננ װעג; דער רעצטעד אויםיסטערוננ און א פארנרײך טיט די פדיערדיקע צװײ ארגעטײנע שור־אויסשמערונגע; א•; װירנע, די עדיסטע — אין 1919 יאר ד• צװײטע — א'! 1923-ט; יאר דא, אויך די יספארטן פו; די ״ריטעראדייעע ברעטעד״, הארט איך פאר זײער װיכטיק אונטערצויעטרײכ; בר,יױ די װירקוננען, װ ע ר כ ע ס ה א ט א ו ױ א ו נ ז ע ר ׳ס ו ר נ ע ה א ט ר י י י ד י ׳ע ־ װ ע ר ט ר ע כ ע קוריטור ■ ם ב י ב ה סידארף זיין פאר ארעטען קראר, אז די ײדישע ׳ס,יר קעז נישט באט־אבט װעח אקס א; אפנעזונדערטעד װינקערע אין אונזער קורטור-יעכ;, דאם איז נייסט קײ; איזארירטער אינזר, װו טעז קע; פראנצ; כאעררײ עק- זאט״טע נעװיקם;; אונזער שור, — די ׳סור אויף דער רעבעדיקער יספראך פון קינד און םון זײן ה״ם, די טארערנע ארבעטער־שור. װערכע יטטרעבט טיט טויזנטער פעדעס צו פארבינדן זיך טיט רער ארוטיקער רעבעדיקער םביבה, האט אויף א נאטידרעכן אופן נעטוזמ אפיספיגרע; אין זיך די כאראקטעריםטישע טאטענט; פון ײדייסן קורטוד־רעבן. 1. ד־ ארנעטײנע שור-אויםשטערונג, װערבע איז געװע; אײנגע- אדדנט אין װירנע הײנטיקן פסח, אױ נעװען אײנער פון די באטת גראנדיעזע שור־ױס-טובים, װאם פאח אויס אױפז נורר פון אונזערע ״הזורעים בדטעה״ זײער זערט;, טאקע, קען טען זאג;, א״נטאר אץ א יעטיטה זינט דער 2־טער ישור־אויםישטערוננ אץ װירנע זענען פא־ראפ; נאנצע ך יאר שװערע, ביטערע יאר; זענע; ראס נעװעןי אבעד נישט געקוקט אויף דער שדעקרעכער טאטעריערער נויט אץ רחקות, אץ ײערכע םיטאטערט זיך אץ ברוטיקט אונזער שור, בא- זונדעדם אץ די רעצטע יאר; — אױ אונזער שור־װעז; בסרר נע- נאננען פארו־ם, ביז ער האט דערגר״כט צו דער איצטיקער אײננע- ״.יטערטקײט אץ רײפקייט קודם־כר אױ די אויםשטערוננ ײיכטיק דערטיט, װאס זי גיט א טעניעכקײט אונטערצופירן דעס םך-הכר פץ אונזערע פעדאנאני- שע דערנר״כוננע; פאר רער פארראפענער תקופה. אזא רײז- פע־אנאנישע אפיעאצוננ װעט ברי-ספק דורכנעפירט װער; אץ אונ- זעי פעדאנאנישן זשורנאר ״די נײע שורי,, אין װערכן דער טחבר