Literarishe bleter · 1930-05-16 · 20 (16.5.1930) · p. Seite 370

*ר-עג■ ב?י.!ססן;■זב■ 20 (315) ביז א״נמאר װעט אזוי דער טויט, דער אײביקער שמאטעקלויבער, װי ער איצמ, זיך שפאנען אזוי פון הויה צו הויױ. זיך יטפאנען און ׳ערײען מיט ז״ן הײזעריק-סארדומפן קו5: ״ אצטװארנ, אצטװארנן בײנער, בײנער איך קוימ װעט דעמאצט פאמערעך א טירצ פון א םוטערינע זיך עםענען, און ארויסדערצאננען װעט מען אים בחינם דעם טויט. זײן ביסר טרוקענע, פון דחקות־יארן אויםנעמארעכטע בײנער אין א קי״ן, אין א קזיטיק זעקערע פון הויט. /₪זײס $70 ₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪/₪ דער >ן?־טער שמאטע־קיד־ויבער אויו־ די יארן ערטערע, װאם קען עד דען ׳סו־ן אזוינס נעפינען? דער װי אין אן ארטן, אפנעקויפטן אנצוג צעביםן פ,ין מײז: א קארענדאדר פון די ברעטרעך אויסגעפריקט און אויסנעריסן, א נייעט-באצארטן היעבון אויס ערגעץ א נעװעצבצ פון ־צפײז, א־ן זײן װונדעררעכםמן חצום זעט עד אפיצו ני׳עט קײן נ״ בנד, װי זען זעט עד זיך ני׳טט ארם קינד אין יענער ׳צזעה די אפנעקויפטע, אפנענוצטע בנדים פױװט ער נאך אויפפרעס;, די קנײט׳ען אויה זײן פנים אבער, צו זײ איז ״עוין קײן הירף ני׳עטא. ס. 7. םססיס?$הסק' ס $ ד ס י ז *) ןא קאפיטד פון ראמאן ״אויפן בלוט״ן,,) ע־ האט איננאנצן אויפנע׳םוידערט און זיך אויפנע׳עטערט — ניקאראי האט ני׳םט געהאט ק״ן דעבט צו רעדן מיט א״ך װעגן דעם. — אם אוױ־ ודפיר איר האט זיך געװענדט צו דעם קאמף- פארבאנד... — ער האט דאפ אײך אויך נעזאנמזי — װאם רעדט איר, מארטיןן צי דען װײםט איר ני׳טט, אז איך בין פארזיצער פון דעם קאמױ-פארבאנת — א־תי... — ער האט א רײב געטון דעם ׳נזטערן. — א־ך האב ני׳עט נעװוםט. פון װאנען זאר איך װיסן? נאך ארעמען, װער בין איך דען-. א האק אין די הענט פון צענטראין קאמיטעט. מיזאנט טיר נאר דאס, װאם איך דארןל װים;. — נאד קוים האט איד זיך נעװענדט צום קאמןי-פארבאנד... פארוואס ז׳טע האט א״ך דער צ. ק. ני׳שט נעװארנט? — איך האב ני׳טמ נענעבן צו װיםן דעם צ. ק. װענן מײן װענדוננ, — האט מארטין איבערנע׳טראנן. — איר האט נישט גענעבן צו װיםן װעגן דעם עני;? — אך, נײןן װענן דעם, אז גאפאן א־ז א פראװאקאטאר. איז דעם צ ק. געװ״נרעך, באװוםט. נאך טער: א־ך האב די אוים- פאר׳בוננ נעפירט רויט דעם באפער פון צ. ק. דער צ. ק. האט מיר באפוירן אר״נקריכן א־ן אט דער בראטע... ביז איבערן הארז... און יאזט מיך פון איר ני׳םט ארזיסקריכן. עד איז נאך מער, װי באקאנט: ער קאן דאס ׳םוין אר־ז אויף אויםנװײניק. עד האט א פיר געטון מיט דער האנט איבערן האלז און אי- בערנעחזרמ, בר״ט און דער׳םראקן פאנאנדערעפענענדיק די װיעם: — אויף אויסנװײניקן ־צזוין א מע׳טה פון צװײ חרשים, װי איך, דעד צירקאװיעץ, באװײז אויף דער ארענע, פאר דעם פובציקום... דעם צ. ק. מײן א־ך... אר׳ן אײן און דעם זערבן קונץ: גאפאן דעד פראװאקאטארי ארץ מיט אײן און די זערבע מיטצען. איך בין ׳צזוין צונעװוינט, עם איז ׳טוין בײ מיר געװארן א געװײנרעכע זאך. אזוי װי אין צ־רק, זאנ איך אײך, און זײ קוקן. — הײסט דאפ, אז עם איז נייעט איבערצײגנד איר, מארטין, מאכט מסתמא ני׳טט אדורך קראר אייער פאקוס. — איבוננען פאר קינדער פון דעם ײנגסטן ערטעח ער איז ערעמענטאר, װי אן אמתער פאפן ער ניט זיך ארוים, ב״ם ער׳נזט; װארט: ער נײמ, אזוי װי א נאנז... אויף פראװאקאציע. ער האט בײ דעם װארט א ציטער געטון און צונויפנעדריקט די פויםט;. — א קא׳טמאר-װארטן פון אט דער טײװראנישער ׳טפיר מיט רעװעראציעם הויבן אן מײנע נעדאנקען צו פראנטערן זיך. עס טרעפן טעג און איך װײם שוין ארײן ני׳נזט, װער װעמען עם כאפט דא: איך גאפאנע;, אדער נאפאן — מיך. און װער פון אונז איז אין אמתן — דער פראװאקאטאר איך האב זיך ׳צזוין אננעריננט אויף װאם די װערט ׳טט״ט, א רעװארוציאנער, װאם זאנט ריננפ... כ׳יר ׳צזװײגן בשעת די אויסםאר׳שוננען, ני׳צזט ברויז מחמת פא־■ ־איטע האט מ־ך באנעננט נייטט װ־ ארעמאח אן א יטמ״בר, קארט. מי■־ האט זיך אפירו געדוכט, אז זי טדאכט: ״ארײניאזן?״ אינפארפ האט זי נייטט מיטאמאר אראפנעגומען דאם קײטר פון דעד טיד אדײנקומענדיק אין ,פאדהויז, האב איך פאר׳טטאנען: אוי־ דער יטאיאנע איז נעהאנגען א פעלץ מ־ט א פאקענעם קארנעי; הו־כע יטװארצע באטן אין װינקר. מארם׳ין איז דא, מאר- טין וויר זיך דיט פייר נײטט טרעפן — איך בין ני׳טט צו דיר נעקומען, צו מארטינע;. די אוינן זענען נעװארן נאך קערטעד — מען האט מיר ׳טוין נעזאגט אין דער יאװקע, אז דו זוכסט איב א־ך האב א־ם יטוין עטרעכע מאר אדו־םנערופ;, ער קומט — ער קומט נ״טט, ה״סט עב, אז עי געפינט דאם נייטט פאי נויטיק. פארוואם זיטע באיטטייםטו אזוי אויף דעם? נ״טט ענטפעדנדיק א־ר, ב־ן איך אדורך דעם קארידאד: דורך דעי הארב-אויפנעעפנטעד ט׳יד האט א פינקר נעטון מאריא טימא- פעיעװנעם פינוי ב״ דעם בעט: זי האט אויפגעקראפט מיט די פוכיקע הענט א ק״ט;. אין יאימעם צימער בין א־ך אר״ן אן א קראפ, מארטין א־ז געזעםן ב״ם ט״ט. אונטערן ראמפ. ער א־ז יטטארק אראפ פון פנים, זינט מיד האבן זיך דאם רעצטע מאר נעזען; מיט טעמפע װינקרען האבן די ׳טװעדע ק־נבאקן נעצויגן די הוים׳ איבער דער באי־ ד־ װיעם אננע׳טװארן און אנגעבראזן, ד׳ װײםרעך פון די אויגן זענען איבעיגעצויגן מיט א געדיבטער ברוטנעץ. — - איר יטלאפט ׳טרעכט, מאדטין. עי האט ט״פעד אדײננעצויגן דעם קאפ אין די אקסר. — א־ך האב דעמארט נ״טט געקענטי קומען אויף אײע־ א־ויספאדעױננ, — האט עד פאמערעך, קוקנדיק אן א זײט׳, גע- זאגט׳, — און דערצו נאך האטי זיך מיר בכרר ני׳טט נעװארט טרעפן מיטי א״ך איצטי, און דעדצו, איר האט דאס מסתמא נעהערט, בין איך פון דער קאמף- פון דער דרוז׳טינע-ארבעט, —י האט עד פא־בעםע־ט, — איאפנענומען נעװאר;. — איך האב א״ך ני־טט צוריב דעם נעזוכט, נאר װעגן עפעם אנדעדיט-. װענן דעם, װאם איר האט גערעדט מיט ניקאראיען. מאדמין האט א ציטיעד נעטון מיט׳ די קינבאקן און ׳ט׳נער אויפנעהו־בן די אוינן; עד האט, װירקרעך, ׳טרעקרעכע אוינן, מארטין. — מיט װאם פאיא נ־קאראיף — ראזט נעמאך, מארטין, א־ר װײםט דאך אויםנעצײכנטי: װעגן ענ־ן נאפאן. *) פא־פין איז ז״ני פאיפײ־נאסען פון פנהס רופענבערג אין דער רופי׳גער סאציאד־רעװאלוציאוערער פארפיי. **) זע ״ליפ.כלעפער" נוס. 15—10 דעפ ארפיקל פון דוד רויכל װעגן דעכ בוך פון פ. ד. מכפיכלאװםקי.