Literarishe bleter · 1930-05-16 · 20 (16.5.1930) · p. Seite 368

.?יכזנז^ד״ש^ ב337סר נום (י2 (315, דיס 368 7 םאדלאג פ. קלעצהין אלע װערלן פון י,?♦ פ ר יז•• אין 19 בענדער איבער סס2י5 זײטן פרין איז דער ױפ־טוב פון דער ״דיעער לי־ םעראמור. פרץ איז ד< פןןן, אונמער װעלכעד סיקלויכן זיך צונויף אלע לעזער, — דער איג־ מעלינענמ, דער ארבעכער און דער פאלעם־ מענמ־כ. פדצעמ ווערדן איז דער פולסמעי אוצר פון יידישער סח־סבה, פון יידייבעד נמםד״ פון יידי- •סע ל״דנמפאטן. אלט און ניי, געדאנקען און אידעען, ליטערא־ טור און לעבן, די גאלדענע קייט, — דאם זענען ני־במ בדויז נעמען פון פרצעם ביכער, נאר אויך כאראקטער־באצייכענונגען פון פרץ און זיין מאפן. ניעם אוסזיםט וואקסמ װאם וו״מער אדץ־סער דער אינמערעם, די ליבע און פיעמעט צו פרצן. ״פרץ איז דאם געװיסן פון דער ״דייבער לימעראטור״. יהואיע יעדעד ײד שער שםוב םוזן זיך עעפיעע/ םרצסס װסרק. כאנד 1 פאלקסטינילעכע נעיטיכס; —---5.50 ״ 3 דראמעז —- .8 ״ 4 אדס וחוה — ----— —.ס ״ 5 חסידי׳ע- —0.50 ״ ס פאר קלײן און גרוים- .5 ״ ך בילדער און םקיצז --— 5.50 ״ 8 אויפזאצן און פעליעטאנען --5.50 ״ ס אלס און נײ- 1.50 ״ סך פון ׳טטוב און נאס — — —- .ס ״ מ געדאנקען און אידעען-.0 ״ 12 מײנע זכרונות- 3.50 ״ 13 םנילות, אקדמות און חד גדיא-7.50 ״ 14 לידער און באלאדן — — --— 1.50 ״ 15 נע׳שיכטן און סצענעס-- —-20.ד ״ 16 ליטעראטור און לעכן---- —.ס ״ 17 אין מײן װינקעלע-.ס ״ 18 ׳שטעט און ׳שטעטלעך — -- 5.50 ״ 19 בריװ און רעדעם, צונויפגעזאסדמ און איבערגעועצמ מיט אריינפירן און דערקדערונגען פון נחמן מ״זיל םיט בילדער און פאקםימיליעם-.3 פרײי פאר אל־יע 19 בעניע־ —.13( גילז־ן געבינךן . ״ —,155 ״ יםונא פון אונז ״דן םים חוצפהדיקן כח גייםטו קעגן גאט. נעװינען װעל איך נאי־ דא! א ׳גטארקו העלפער האב איך. מטארקן ריװעם סיין האנט. מיט לויב דערסאן איך אים. גלית: ווען דיין גאט װעט קומען •בלאגן, וועל איך דא אויף דער ערד דיד וו״זן, װאם איך קאן. קל״ן מענממל װאם דו ביםט, מימ גאט נאי רעדסטו תמיד, מיט מיאכים גאנצע בערג. וועסט ג״ן מלהמה האלמן, װאג נאר קומען דא אהער! דוד: לעפטערעד! וועםט זיין געעטראפמ, גאט איז מים װונדער פול! און אלמעכמיק אויך. און נ״גמ פארמראגן ריוועט דיין בלומיקע פויסמ. גאמ. גיב מיר דאך פ*ל כח אין מ״ן איעסי און דוד ״װארפט״ א ׳שטײנדל און טרעפט אין פנים ארײן נליתן. און דערכײ ״זינגט״ דוד אוים: אט האמ ער, דער םיאופע־, דעריצפירמ דאך גאטם קדאפמ און באקומען ז״ן •גמדאף. גלית װאקלט זיך, פױפירט פאלן און בלײבט פלוצלינג ׳שטאלץ ׳שטײן און ׳שרײט הויך אויס: געמראפן האסמו דאך, כיבן אבער וו״מ נ״םט םוימ, פון תװואכן ״דנם האנם ײעמ גליח ק״נמאל פאלן! ב־י -י דאזיקע ױערטער הערט זיך א װילדער ױבל־נע׳שרײ פון דופרירענעם עולם, װאם לויפט צו נליתן, רינגלט אים ארום און טאנצט און זיננט דעם געזאננ פון ״נלית־זינ״... דוד װערט באנלײט, פון קלײנע קינדער נאד, דוריק צו זײן הײם דערנאך הויבן זיך אן עד׳שט די אטתע הוליאנקעפ אין דעט ׳שטעמל, װאס פאדיען זיך ישוין ביז םוף װאך. אזוי זעט אוים דעד פעלקעד־קאטף אין אט. אין די רעײאלוציע־יארן פון 1793, װען פדאנקדייך האט גע־ העחשט איבע־ בעלניע, האבן די דעטאלפטיקע העחשער נעפדוװט כײט אלע טיטלען אוטברעננען די דאזיקע פארװײלוננע;, .װאם זענען װילד־נעצנדינערי׳ש און זענען א חרפה פאר דער יייעד צ־־ט״ טיהאט טאקע ניישט דערלאזט צו דעס. און ד• ריזן האט דען עפנט־ לעך פארברענט. ׳שפעטעד. נאך 1815. װען בעלניע איז איבעדנענאננען צי האלאנד, האט או־ך האלאנד נעזען אין די ישפילן ״רײן־נעצנדינערי׳שע טנהגים, װאם באלייד־קן די ביכל און זענען אפילן קענן דעם קריםט- לעכן גלויב;״. אויך ד• קירכע האט נעפרװוט א צײט זיך קעננ׳שטעלן און זעען כאטיש ״צונעטען די נאט־לעםטער״שע ישטעלן א־ן דעם פאלקס-ישפיל״ דאם האט זיך אבעד ניישט אײננענעבן. די דאזיקע ״ריזן־ישפילן■׳ האבן װידער אויפגעלעבט אזו־ ׳שנעל, װי בעלג־ע איז פײי נעװאדן. ה־םםאריקער און פאלקלאריםטן האבן ישוין פיל צײט פאר- בראכט כײם אויםפאחשן דעם אפישטאם פון די אטער פארװײלוננען. פאדאז אזעלכע, װאס װילן זעען א ישטיקל צוזאטענהאננ פון דעס נלית-ישפ־ל טיט דעם אלטן ײדיישן י׳שוב אין אט אין עלפטן יאד- הונדעיט. דאן האט טען טאקע בלוטיק צע׳שלאנן און ׳שפעטעד פאר־ טריבן די קלײנע צאל ״דן פון אט. דאן זאל טען עם האבן א״נ־ געפירט די נלית-ישפיל טיטן אטער םוח... 23 1}1׳װ316א ,3סוג52זמ^\ ,"זסז1סץ8״ .12){סק5 .13.196 .0 .>1 .8 נענוי טאקע א־ז פארצײכנט, דאס איז 1075, זענען די ריזן נלית א.־ן דוד צום עדישטן טאל ארײננעפירט געװארן אין דעד טהיפחה פון די ר׳יזן פון אט. און טיט קלײנע אונטערברעכוננען און מיט קלײנע ענדערונגען האבן די עק׳שנים פון אט אויפנעהאלטן דעם ױם־טוב ביז אויף הײנטיקן טאג.