Literarishe bleter · 1930-05-09 · 19 (9.5.1930) · p. Seite 354

4?'23ר18'ש0 3?717017־ 30, 19 (314) *354 ="1 מ ע נ ט ש ( ״ן אמערירןדיאראן, װידנעד פאדדאב פדן :. דןדעצזין װידנע. 1ו!3 זײםן. א יטװערער כיטואציע און פאיטײלט זײנע עאטנם?ייכט אןן דין. עט זאא זיך ניעט אײגן שװער אויפן נעטיט. האט אונז דאבא• פא־װיקיט אין א קאנפייקט, קענען יייר זײן זיכער, אז אין נאנטסטן קאפיטי װעט עד ז״ן אויפנעיייזט. בויט א טאדנער אינעריעבע־ נײםט־קעי־ ׳עטארק״ט טדאנט דאנים אייבער כיעריײ יצװערע נםױנות. באי״ריקוננע;, בזװנות, דערבײ ענדערט זיך אפייו אויז ק״; הא־ נײצט זײ; טבע, זײן גוטע פרײיעכע טבע, װ• איע הערד; א•; ־איא־ם ־אטאנע;■ װא—ם עם א־ז א נענ־נ-טעדקװירד־קער פאקט, װאם א דא- ־א-. רער יםרײבע־ פ־ן נאך דער װעיט־טאהטה, ײעיבע־ האט אװך אטאר עט־ג־־רט פ•; רוםיאנר װו ער האט זיך טפתטא אננעזע; גענונ צ־ות, — װערכע פ־יו זיך נאך ־א און רארט; א•; רע־ יםװײננריקער עקיצנות פו; ראבא־ס ײדן — דער פדאזא־קער פו; א־נזע־ צ״ט, װערכע א־ז פע*ק אפצוםטע; און םטט טאקע אפ יעד; גײםט, פאי־װאנדיענד־ק זײנע װערטער אין נאא, — װאפ ער איז נעבאינן געזונט או; באיענדיק, װ• א נרינע אאזע א•; טרברױתן פוא ט־ם רהטנ־ת, ט־ט א היטאר, א; רעם ט־נרעםטן ׳םאט; פון פאד־ ראזם או; פאי־ביטערוננ, עד עיארערט בםרר נעזונטע, אידעאאים־ ט״עע, הגם אפטטאא נאױוע נאטורן, ײאם םון ז״ טראנט זיך א ר*ה פון פעא־ הרהבה, פ־ז״םע זאטק״ט, פרוטקייט און עראעב־ ק״ט צי נאט א״ צו אײט, דער ה״ז־װעבטער אײב־עהטם, בטבע א נ־טע־ נא־ א פאיבאאנרז׳םעטעד טענטים, װערט יעםע־ א•; ה״בט א; צ• נײז אײפן גאײכן װענ א ראנק טאניםעם װײב ׳םבע. צו װעיכע־ אײבדעהטם האט נעהאט נ״םט קײז יםײנע כונות, אבע־ װעאבע האט זיך ארױםגעװיז; פאר אן עראעכע. נעטרײע װ״ב. ־ואם װ״םט נ״םט טער װי אײז נאט או; אײ; טא;. יםבע, װידעי־. װעדט נאך בעםע־ און צניעותריקער וו• ז• א-ז נעװעז פאר נוטכ־ יײט או; נעד־רטק״ט פון אײברעהטם נוטע אױפפירונג. רער אטע־ ־ ־אנער ר־בטער, פאר וועאכ; טאנים יםטײט פאר; ט־םפט צואיב א נעיםאעג ט*ט װײבער, זײנע יםכנות — איז אן אטתער נערעכ־ טער ריבטעך א חכם, או; יע־ טיםפט טט״ם ווי יםאוטה הטאך ר• װײיע־ נופא, װאם האב; אויפנעטראבט אױי רעם תט־טותריק; טאנ־ם א טאום; ביאבוא, עקזיםטײר; בײ .־איא־עז וױ א נעזעטא אצ*ם, ײ• יםרים, נ״םט פון רער וױרקאעבעך ביטײן, נ״םט פון רא- בא־ם װעאט. םעם, רער א־בעטער און ״דעאענאט״ אין רער יםאפ. .װו טאנים א־בעט, א־ז א פיאםטער ױננ. א כעם;, אבער ער האט א נוט; •םורים א•; האט איב טאנים;, אפ־או רער רויטעך טאניסעם פא־ביטערטער יםונא או; קאנקורענט, א־ז עפעם נ״םט יםאעכט םיאװ, קע; טע; זאג;, א יעאעטריכטייםע ריםעות. אכא הפחות פא־- װאנראט זיך זיין קאאה א•; א בדכה עפעם אז אײנענע אטטאספערע ברעננען זײ טיט זיך, רא־ בא־ם ײר;. ט־ט טאנ־םעם קוטע; ריין אטעייקע — זאנט אײבר־ העטם — קוטט א; אהער א נייער טיפ ייך א ריינערעך א יםענע־ יעך ־אבאים מיפן זענע; איע עראעך, נוט, װארעם. אפיאו צערט- אעך זײ זענע; ארבעטםזאם און זענען טקבא יאהבה אאע צרות איז פאאגן. װאם ז״ האב; אײסצויםטײן אויױ ז״ער װענ ראבאים א ײד פ־יט אױם ד• פביבה, און דערפאר פיאט טעז יםטענריק, א״ענענדיי ־אבאים װערק. פונקט װי ארום דעם ״םטה, װו עם ׳םפיאט זיך אפ רער נאנצער םיפיר־הטעײםה פון זײן װערק, ײאאט נעװע; אײדיי א•; װ־םט, א אײד״קע װעאט, א טרבך א חוץ אט ראפ הויפא ײ־ ױאם יםאפט ד• האנראוננ און דערפון נעטט זיך ראם נעפיא פ״ א טין א״נזאטקײט, ײאם טע; פיאט אייענעדיק דאבאים װערק, צי אױ עם א טעיה׳ — אפיםר ׳א או; אפיםר נ״םט אכא הפחות א״ עם אן אײםטערא״ם געפיא. װאם אײנט א יםטארק; הותם אוי־ א ביך. א•; טע; רע־פיאט אים כטעט אין יעדעם װערק, וװ דעי דיבטער האט א־בערנענעב; אז א״גנאיטיקע פביבה, טיט איר אפ־ נעזונרערט ארינינעא אעב;. םיאיז כדאי אויך צו דערטאנען די טאדנע אפנעזונדערמקײט ש. ז$ראםב .(7 ארשט 9 ד א ס ס ע אװ נעקוטען א ײר קײן אטע־יקע, — םיאװ א״ננטאעך א טעטע. װאם האט ים••; א־נםפ־־־ט א םך •םריפטיםטעאער, גענונ צו דע־טאנעז אים. אפאטא״םו, קאבי•;, גאאזטא; או; אנדעי־ע ד־בטעך װאם ־א־ז געװאיט אי־ע־געב; ־ער קאנפאיקט צ־ו״ם; דעי אאטער א־ז צ■ קר״ניםטעטיד־ק א־ן נאױו פא־ ־ע־ ני־ײםע־ נײע־ איטפ־א־ ם*װע־ װעאט. א״ ני״בצײטיק צ־-־אפיני־ט איז א״םנעאײראט פון 1 . -.. :״ צו קענעז טיטטאב; אט ראם יםטא־קע אעי; פו; ־עם טענט״םן א־ן ..לעםי-נ־וי״ א•; נאך א־ײםצ־־״פ; פא־ ױך א•— א ריי כר• צוצײ״ן צ• אט ־ער טעטע א" נ״םט א־״נציפאאן א״ ..'•טע־אט•־״. האט טע; ז• נע־א־פט באהאנרא יואם טער א• י*ו י ׳•קן ײד : א־י יזי ־א י ראם *י פ־ ־וב פ־ ט־טױו א•; טאנא־ אקע צ־ייב א־עטקײט א•; רהקות ־ארעײאנ־ע א״ פא־יאנטק״ט א״ם־ פ; א ־אטא; פון ײ־״עע איטינ־אנט;־ נוט ז• לא־ נ״םט ז״; צונעט־אבט — איט פאיר יבתר־יר נ״םט נע־וע; א•; א־עם £״״. ___ , - ן *- *— טא;. א־־יייים א או; ־א־ט צ־י־ב יםטענר־יע־ ט־אבט; יאנפי־קט״ א״ ״םא רעכן ט־ט א; אװט־־נע -- װ ױאאט נע־וע; פאיים א•; װ עצם־באיאקטעי פװ ־עם ״ר-םן א״נ־ואנ־ער־אעב;. א ־אבא• אװ טאקע צ־נענאננעז צו זײ; װעיק ט*ט רע־ א״נפאבק״ט פ•; א רעיצ״אעך װאם יאט פא־ ױך רעם עפ״ם; טאטע־־אי פד; א ײר;. אײנע־ פװ ר• צענטאיקער טױזנטעך װאם זענעז גער־טע; ק״ן אטע־-דע. נעזוםט אי־בעט, געפ־נע;. נעראדע־ועט ט־ט איע םוהות, ױד נעוװנדע־ט, נ״םט אויפנעהע־ט ױך צו וװנ־ע־; א״ה ר־ אטע־־ראנע־ טים־נענע טנהנ־ם, האט באקוטע; רעדפא־וננ, א״םנענ־־נט ױך א•; צ־ם ם״= ױ־ נאד באטײאיקט א•; א ״םטר״ק ־ע־ א״נטע־״םײ־ פ■; •ענע ײר; ביז ־אבאים ״ך טאנים ה״םט עך א־ז יע־ ״אם טאנ־ם א־ז :״םט נעק־טעז קײן אטע־־קיע, אר״םניע- טי״בז פװ ױ״ הײטיא־- ר־־ך רהקות ־•־ך •םיייעבטע נעיםײ־װן :••;, איפנ־ם ר• נ״ט א״ ־ע־ אטאאיקע־ ר־ם״םע־ הײם גע־ענקט *ט״יז ־*אבאי נייעט ־יץ דעב איז עד ״אד פיז ״■״*ב־ריכ^אנד א״ו טאיראוױע. ־ײ •— ראט ױד פא־ ־ע־ טרהטה נעיעבט בעםע־ *ו• אװ אנרע־ע ט״יז פװ ־•םיאנך טאנים. א ײר א בן חטיםים. ראט ־א־טז אך ־ע־ איטע־ ר״ם עפעם הוטא בעני געיוע;, או; אװ צ־נעט״םפט נע״א־ז א״י צ״״ װאבן ארעםט ־ע־פא־ נעטט ־א- רא־ם א ײר — אזעיבע ײר• ראט ער — א" י״נט אװעק ז״נע גע״םעפטן. פאיק״פט זײן :היך איז צ־זאטיעז טיט ז״ן וו״ב ריטט ע־ א־יבע־ איז ־ע־ .פ־ײעי ט־ינה״. וו• ע־ ־אט נ״םט רײז פ־״נ־ אװ רײז ױאך א•; הױבט א; א טיעד אװ ־אם א• איטעניעבע נע״.״בטע; טאנ־ם ט־עפט אז א• טענטיטז. ייאט טיע* א ט״בד *א~ גיז^י• א פיא^ אי*ך איי• *טי״עב־ טע. ע־ געפ־נט א ״םאפ צ• א־יעײו אװ א קיױז צו ־אװענעז הױבט אז ב־םיעם״״ז אפייו צ• ״״•- א ר•־•־, ־אם ־א־י ױ•; א טװ :ײע■־ ״םיר־ ׳,ז־־ך ״• אױ• א ײר ראײ ױך נוהנ זײז א״ יענעם גיות, ״אם ר״הװ אנ״ד—דע א״ ראר א־ז ז״ער םארארטער־םט״ם פא־ ־אבאים װעי־ק ־אבא־ם א העיר א־ז נ״װים ק״ז טענטים. וואם אעבט א אעבן פאר ױך נא־ אװ א פיאנע־ א־״5 א :״עם ווענ פ־נרט וױ א נאירנ־ בארג. וױ נה־ם איז .א״נענע ע־ר״, אװ א״ד טאנים א טרױטע־ ^י* ^עפט ׳טבייץ״ד״ײ* ײ*ט א ביך■ יי^ן^ *יײי^ט?ײן א םור פ־ז א ויע־ר ״אם ע־ ווי*ט איבעריאזן ז״נע ברידער אױי עויטית א-ז אײ־ עם אװ פארא• עפעם װאם האיט אוײ ־אבא־ם העי־• א״ יאטי טײם ז״ערע תט־ד נײע. באריננונגען. א*ז יאזט זײ נ״םט א־נטע־ועםז ױד דער ארוט־קעד דעררריקנדע־ םביבך א־ז עם תטיר יעניער הלום. וואם דעי״עערט יםטייעי־הײט זײער ניםטה דער־ פון נעטט ױד. טװיטעית. ־אבא־ם אפטיטװם איז זײן נ״זהא־ציקײט לגב• זיװ העיד את א״ד ציר יײענע־ וועיכז רער טרםר ציט ני״םרז ארוים רי עצטות טיט יאננע אױי א פד זײטיעך נ״םט אויפנע- י״זטע. קאנפאיקט;, יאזט אים :י״םט אאננ אניםטרעננען זיך יײ