Literarishe bleter · 1930-05-09 · 19 (9.5.1930) · p. Seite 352

7 ס 1■■^?'׳■ם2ר$ר טס בלטםסר 012. 19;314) *י■* מאטערט ער זיך צו נעפינען, װעמעז עס אוינט בעםער צו חנפענען און בייט אט דער פראגע אויח די ליפן איז ער נעיעטארבן אויך װי קאז איך אײר ענטפערן, אז נ. איז עם, װײא ער האט ראך געװאאט װײניקסטנס אויפהערן צו זײן א חונף, ב׳עעת איר זעט דאך נאנץ נענוי, אז פון יענעט טאטענט אן, װען ער האט אויפגעהערט צו זײן א חונף, האט ער אײגנטאעך אפגעשאאסן זײן ׳טרײבער-קאריערע אויך ער האט זיך פארטאכט אין א טעמפן װינקא, אאעמאא ענגער און עננעי א־ן שפיץ פון דרײעק ארײן — ביז ער איז אויםנענאנ־ נען װי א פארנעםן טײזא אין א אאפקע. אבער ך זאנט איך חנפעט קײנעם ני׳טט. געװים, נישט קיין באיטטיטטע פערזאנען, אדער נרו- פעם, אדער קאאםן ער חנפעט באויז נעװיםע טײאן פון טענטשאעכן יערפעך זאא ער עם אויף אײן רנע אויפהערן צו טון און איר װעט זען זײן שרעקאעכן בראך געדעכט איז נעװען דער עװאננעאיםט, װאפ האט געפארערט פין זײנע תאמירים צ־ פאראאזן די טוטעך דעם פאטעך די ברידער אזן די יטװעפטערן — און קײן װײב נישט צו נעמען. איננאנצן ד• הניפה אויסטיידן איז ראך גישט טענאעך אבער מיט דעם פאר- קאענערן דעם קרײז פון די פערזענאעכע אינטערעםן האט ער אויך פא־קאענערט ־עם קרײז פון חניפה- נויטװענריקײט און פון דער אנדערער זײט: װי קענען קומען מענמשן פרייע פון טענטשאע- כע פאיכטן און װערן אפאםטאאן בײ טענט־ם;, װאס װארנן ז־ך א־נטער דער אאםט פון זײערע טענטשאעכע פאיכטןין און דערצו פארגעםט נישט, אז דער עצם מהות פון א דיכטער א־ז: ׳םדעקאעכער אינעװײניקםטעך טיפער בונט קענן יעדער חניפה עפ בדענט אין דעם אטתן דיכטער דער װיאן נישט באויז צו זאנן די טענטשן דעם אטת אין פנים, נור צו שאײדערן אים, װי שטיקער פײעך װאם פארברענען די אײנענע הענט פריער אײדער טען ווארפט זיי בעםער פרענט־: װעמען פון די דיכטער האב איך צום האר־ ציקםטן פײנט. עם װעט זײן אײכטער צו ענמפערן. דער אויםװאא איז א נדעסערעך און די דאז־ע נעפיאן וענען פיא אויפריכטיקערע. אזוי איז דער מענטש. אזוי איז דער דיכטעך אנהויבנדיק פון גרעםטן און ענדיקנדיק מיטן קאענםטן. אבער מיר קומען שוין אויף;אר אן אנדער נעביט ארויף און מײאנװײט פון דער פראנע, װאם אי־ האט געשטעאט זאא כאטש זײן אײן נאמען װיאט איך װעאכן דיכמער איך האב צום הארציקםטן פײנט? דעם, װאם איך קען צום בעסטן פון אאע דיכטער פון דער װעאט. דעם, װאס איך זע צום בואטםטן — און אאע רגע — אז זײן װיאן און װערטער זענען אײנס, און זײן אעבן און זײנע מאטן זענען נעצװוננענערהײט נאר עפעם אנדערש. װער א־ז דאם דער דיכטעך װאם איך האב צום הארציקםטן פײנט. און װאם איך קען אים צום בעסטן פון אאע? נו װער? װער קען עס דען ז״ן, אויב נישמ — — דער טעאעפאן קאיננט, אנטשואדיקט. (סוף קומענדיקע װןיד) פאראאנ ב. קאעצקין, שריםטו פין ײדישז װיםנשא:-טלעכן אינרטיטוט פילאלאגישע שריפטן באני 1 ל א נ ד י י * י ו א גיויס זאכדבוך פון איבער 40 דרוקפויגן מיטן אנט״ל פון די בארימטס־ טע ״ד״סע און ד״ט־דע פילאלאגן, ליםעראטור־היסטאריקער און פאלקלא־ ־יסטן, אן אוצר פון ״די־סער •*פראכפאר־טונג און ליטעראטור־גע׳גינטע. פ־־״ז —.14 גילדן. פילאלאגישע שריכטי באני 11 1) ־יטע־אטזר־גע־סיבטע, 2) טעאטער־געיטיבטע, 3) פאלקלאר, 4) לעקסי־ קא־אגיע און עטימאלאגיע, 5) דיאלעקטאלאגיע, 6) װארט, בילדונג און בינטאקסיס, 7) פאנעטי־• 8) גע־טיבטע פון ״די־ט, 9) ביבליאגראפיע. הובפות און היקונים. פר״ז —.20 גילדן. פילאלאגישע שריפטל באנה 111 1) ליטעראטור־גע־טיבטע, יין -עא״ער־גע־טיבטע, 3) לעקסיקאלאגיע און עטימאלאגיע, 4) װארט־בידדונג און בינטאקביס, 5) פאלק־אר, 0) ביבליא־ ג־אפיע, 7) הוםפות און תיקונים. פר״ז —.20 גילדן. פרײז פאר אאע 3 בענדער — סס נילדן. געבונדן אין פראכט-בענדער — 78 גילדן. ,ביכער״, װארשע, נאאעװק־ 2א פ. ק. א. 13.196. ק־יס 352 ב, ק ד? י נ י װער קאן עם הײנט האבן ״זיין באר־בטםטן שרײכער״? מ־ט הונדערט יא־ צוריק האט נאך א מענטש זיך נעקאנט פא־נינען אזא לוקסום. נוטע װערק זענען נעװען נעצייאטע. האט דעי נײםט־קע־ פײנשטעקער זיך נעקאנט האבן זײן איכרינג. זײן רע- ריקאטעס. היינט, בײ דער נרויפער פדאדוקציע פון ליטעדארישן שאפ; או; כײ דער פארכינדוננ צװייםן פערקער אין קואטירן, — איז אזא מין א־נדיװידוערער אויםװאר פשוט אוממעגרעך די ריםן מ־ט די םקאנדינא־וער ארײן זענען נענונ אויף אויםצופילן א מענמשירעך רעבן. א־ן װו זענען די עננרענדעך ד• פראנצויזן, די דײטשן? און אינמיטן שפ־־ננט גאר ארוים אן איכטראטי פון רומעניען, א האשעק פ־ז טשעכאםראװאקיען, א פ־נקרער לואים פון אמעריקע. ־אם קאמפריצירטע באשטײט אין דעם, װאם די ארע עלטערע א־ן נײע ריטע־א־ישע בא־ימטהייטן זענען טאקע באמת שטארקע טאאענטן און ק־ואריטעט;, און װיפיך למשך מען זאל נ־שט רע־ן ־ועגן רער פא^־טיק-מאבע־ײ ארום דער נאבער-פרעמיע, װעמ דאך ק־־נער נ־שט אנ־וײזן אוײ א טארענט־ראזיקײט צװישן די ראורעאטן ב־; דער פרעמיע און זײ א כר־ה, און טײר אויס דעם ״באריבטםטן״ פון די ארע הונדערטע־ ק־נםטרעך װאם יעדע־ע־ פון זײ איז אויף זײן א־פ; און אין זיין זש־אנר א מײסטעח װעמען א־ד האב נ י ש ט ר־כ אין דער רימעיאטור? א־ך רײען ניש־ט די קראםיקעך עם איז א רינן, אז כאקאטש־א, יאמי־ זאג;, האט בעבער באהערשמ די קונםט םון ש־י־יב;. אײדע־ א מאפאםאן א־ער א טש־עבאװ איך רײען ניש־מ נערן דעם נאון דאפטאיעװםקי. ער דער- ־םיטערט, ער צעשרויפט, אבער ער רײנט זיך ש־װער אויפן נעמ־ט. ער צעש־מעטערט און ראזט איבער נאך זיך א חורבה איבעררײענען ־אםטאיעװםקין, הײםט: א־כעררעבן א מאראריש־ן פאגראט. א־ך רי־ען ניש־ט נערן די ײרן-שדייבער אין דער װערט- ריטעראטוך זײ זענען שארף און ש־פיציק און ב־יםיק און — האבן ניש־ט קײן געמיט. נאנץ װײניק פון זײ זענען עכטע דיכטער ןמימן אויםנאם פון דעם נעניארן הײנריך הײנען. איך רײען נישט נערן יענע ײדישע ׳ט־יפטש־פ־ערעך װעלכע קאנען ניי״ט שרייבן. זײן א שריפטשטערער הײםט קודם-כר בא־ הערש־ן די פארם און רי טעכניק פון װארט. ה׳?7 ד זן ןן י ס ׳2 — װײזט מיר יענעם איינצ־קן ש־דיפטש־טערער אין דער װערט, ־ואס האט נישט געטדיבן ראפ האנטװערק פון חניפה, און איך װער אײך בארד קענען אנװײזן יענעם דיכטער אין דער װערים-ריטערא- טור ןדי ײדישע אײנגעש־ראם;), װאם איז מײן באריבםטעך — אזוי אויף א־ין פום — א; אנשטרעננענדיקע פראנע. — פונדעםטװענן ניט א מיש־ אין זכרון. מיר האט איר דאך או־ך געשטערט רי זערבע פראגע, אביםל אנרערש געשרײערט. א־ן אויך או־ף אײן פום. — א־ך ־עכן צ־ו־ש־ן די נ ב י א י ם קען מען נעפ־נע;. — קיין מענטשן האבן זיי טאקע נישט געחגפעט, דערפאר אבער גאט. א־ן װערכן זײ האבן נענמיבט און באטדאבט פאד א פיר ־עארערע קראפט, װי עפעם א מרך דא אויף דער ערך זי־ זענען ש־עקלעכע חונפים, יערעם װא־ט זײערכ טר־פט פון חניפה צי נאט עם א־ז א ש־־עקרעכע און ש־װערע פראגע: װער איז מײן באר־בטםטע־ ש־רײבערי עם איז א פ־אגע מימ אן א״דעם אויף קעםט. װאם פ־עםט ש־ניצרעך פון געװיפן נעפרענרט און טרינקט ־ע־צו פ־ן א נאי־ענעם בעכער רו־. פ־־ש־ האדצברוט. עם ־א־ז א פ־אנע. ־יאם קו־ם רירט טען אן ד־אם דינע טירך הינטער װערכן זי באהארט זיך דע־הערט ז־ך בארד דאם פירשטימיקע נעװוי פון די א־יב־קע, קידראטע, שװארצע . הונגעריקע נעװיםנכ־הינט, װאם טשאטע־וע; אײביק א־ײ־ דעם דנא פון דער נשמה פרעגט זי בע- םע־ ניש־ט־• פ־אנע. ־וי קען איך א־יך ענטפער;, אז דעד װערט־ ש־־ײבע־ א א־ז מײן באריבטםטער ש־רײבעך װען איך װײס אזוי נאנץ גענו־. ־ועמע; עם הנפעט ראם נאנצע װערק פון זי־ן רעב;? יײ קע; א־ך אײך ענטפע־;. אז רער װערט-ש־ר״בער ב. איז מיי| באיי־בטםטע־ ש־ר״בעך בשעת איך זע װי ראכ;אנצע רעבן