Literarishe bleter · 1930-05-09 · 19 (9.5.1930) · p. Seite 344

,\ל'םסר)ור'שס!?■סם*ר סס. 19 (514) > כ ע ר? י ן;״ע 344 ¥ אוז גדאנאװסדי ה ע ד כ׳ $ ן ס ת 8 ם מײעדכאלד #רעי~ ״ססס.סס׳*״. די מדוקענע אגםטראקציע פון מײערכאלדס ״כ־אמעכאנ־ק•■ האט ייי נראנאװםקין באקומען הויט און פצײיע דורך מענרעקעס או; ׳סקוס-עקיכמס פקחות, דורך פאקקס און א?ט- מאנס פאדבן-װיזיעס און דורך רער באטעמטקײט און חן פון די ״ר״טע פאבקם־נינוניס. קנס־ גראנאװםקין א־ז שו־ן איצט מ״ערכאקד גדוי און קאננ- וזײקיק. ז״ן טדאנ־זס כא־טטײט אין רעס, װאס ער, דער קהונער, גרויסער טעאטער-מײסטער, װיק ראם נייצט איינזע;. נאך רעס רוכפאר פון אקע ז״נע פ־ד אויפפירוננע;, האט ד• פ־אסאװעטי־כע כערי־נער געזער־סאפט ״פדײנט פונם נײעס רוס- ראנר״ ארנאנ־ז־רט א מ־ט־נג מ־ט מ״ערכארד;. אין רי אײנראדונגען א־ז נעװען נע־סר־ב;, או ר־ ״בערר־נער קר־ט־ק האט מ־־ערכאר;־; ני׳סט תופס געװע,. ז- ראט־ איט פיצוט נ־־סט פאר־עטאגע;. ז־ ו;א_ נ־־טט מ־סיג נעװען ז־־; נרו־סע דעװארוצ־אנעדע טאט. רער־כעו א־ז מײערכארר גע־צװונגע; מ־גדרעך מסכיר צו ז־י; ז־־נע כװנות...,־ װע; א ק־נסטרער פארט-רורך מ־ט זי־; קונםט, זענע; ־סו■; פא־טראג; או; רערעס קײ; סנורת ני־סט. רער כה פו; יעדער קונםט כא־סט״ט ראך קורס-בר א־ן א־ד אוממיטרבארער װירקונג אויך ר־ מעגט־טרעכע תו־צ־ס, א־ן רער װירקונג א; פירו־עים און קאמענ- טאר;. רא־־־ מע; יטו־ן אגקומען צו אויסטײמ־־ט־וננע;, איז מע; יטו־; געצװוננע; א־ינצוקנערן מיט; עורס דעס זי; פון דעם קונפט-װערק, א־ז ראס ־טו־ן א ־טרעכטעד ס־מ; ס־י פארן ק־נפטרער או; ם־י פאר ז־־; קונסט-װעדק. מײעדכאררפ פארטראג האט נעהאט ני׳עט־ קײ; בעפער; גודר, װ־ ז־־נע פאד־ט־ט־עקוננע;, ער האט נאר נאך א; א־כעריק מאר באװיז;, װ־ גדו־פ עס איז די מהיצה צװי־טן אים און דער הײנט־קעד טעאטראר־־טער א״ראפע. 2. כמעט נרײכצײטיק מ־ט מײערכארדם דורכפאר האמ נאך ־א קאננער הפסקה װידעד זיך באװיזן אויפ; ד״ט׳ט; טעאטעד- האד־זאנט אונזער ארעקםאנדער נראנאװסקי, װאם האט נאך די גדו־סע עדפארנ; פון זײ] מאםקוזעד ״די׳ט; מרוכה׳טן טעאטער זיך ־א כאזעצט און נעפרװוט זיך אײנצובירגערן אינם רײט׳טן טעאטער- רעס;. ער האט תח־רת א־בערנערעבמ נרויסע אגטוי־טונגע;. ער האט געגרו־בט, אז יענע טעאטער-פרינציפ;, װאם האבן געפירט צו די באמת-נעװארט־קע נצחונות פו; א ״בנימין היטרי׳טי״ אדער פון ״ב־־נאכט אויפ; אקטן מאדק״ קאנע; א; יטוס חבצ־-רידה אריבער- נעפראנצט װער; אויפ; באר; פון דעס הײנט־קן דײטיטן ם־עאטער. ז־י; גרויבן א־ז אבעד ז״ער ג־ך צעיטטעדט נעװאר;. ביטותפות מ־ט רי רײטיטע דראמאט־קער ערנםט טארער און װארטער האזנ- קרעװער, האט גראנאװפקי ״ארויפגעארבעט״ מאריערם ״בירנער ארס ערערמא;״. רי הו־פט-דארע האט נע׳טפירט דער געניארער פא- רענבערג או; ראך האט אר׳ז צוזאמע; קוים אויםגעהאקטן דרײ אדעד פ־ר פאריטם־עקוננע;. עם איז געװע; מער, װי א דורכפא?. עם איז געװען א קאטאפטאפע, װאם פאםירט אי; רער טעאטער-װע?ט אמאר אין א יטמיטה. נאך אזא מפ?ה װא?מ נראנאאװםקי א־נס אומבחמנוחדיק; או; אומםענטימענטא?; בער?ין מער קיין תחית-המתים נישט אויפ- נעיטטאנע;. ער האט אבער נעהאט אין טא־ט אן אפמאך מיט רײנ- האדדט;, װע?כן ער האט באקוםען נאך אין די טעג פון ״בנימי; היט?ייטי״-דערפא?נן.?ויטן אפמאך האט ער באדארפט הײנטיקן װינטעד אויפפיר; טרעטיאקאװם ״ברי?ע כינע־׳, ארנא?ד צװײנפ ״םערז־טאנט נרייטע״ און נאך אײן ׳שטיק. דער גאנצער װינטער- סעזאן איז אבער אװעק, און ער׳טט איצט, אין פריציננ, האט נרא- נאװפקי, נאך קאננע קאדעני׳טן, געצװוננען רײנהארדטם רירעקציע צו דערפי?; דעם אפמאך. און ער׳טט איצט, ׳טוין כמעט צו נעי?ה פוגס סעזא;, איז נראנאװםקי ארויסגעקומען מיט זײן אינםצענירונג פון צװײנס ״נרייטא״. ארויםנעקומען און װידער ארויפנעקומען. גראנאװםקי האט זיך רעאבי?יטירט. נאך דער פאראיאריקער 1. א־; רעס אװנט, נאכן ער־טט; קא-־צקהד־ק; אדו־כפאר פו; מ־־ערכאקדס טעאטער רא, א־; בע־?־;, האב א־ך ז־ך געטדאפ; מ־ט אס־פ ר־מאװ;. װ קומט ׳<ס י ■אב א־ך ר־מאוו; געפרעגט ־~ װאס איא —א-אבט־עו ט־עאט־ע־-מ־ענט־ט, וו־ מ־־יערבאקר, האט נ־־טט פאר- ־טטאנ־ע;, אז מ־ט אז־עקכ־ע או־פפ־רוננ־ע; האט נ־־טט ק־־ן זי; א־צט, אין סאסע, ארו־סצופא־ן א־ן רער גדו־סער װ־עקט אר־־;. מײ־ערכאקד א ז ׳ אך א י ק־עצט־ע ־א , ־עטק־עכ־ע מאק ג־עוויע;, ־ער האט ראך ו־ך צוג־עקוקט צו ריעס, *יאס ־עס קומט פאר איגס אײדאפע״ט; טיע־ אט׳ע־, האט ־ע־ ־־אך ג־עקאנט פא־יטט־־;, אז זײנ־ע ריעז־ט־סער״ט־ע א־־פט־יע; זיעניען פאר ריע־ ה״נט קעד א־־־אפיע ק־ץ סהודה נייטט׳. וואכ ה־יסט יעפיעס ״א־צט, א־ן סס<11״; — האט מ־ר רי- מא־ו געיעגטפ־ע־ט. א־ר רא־יפט וו־םן, אז ארו־סגיעפאר; א־ז כ־־־יע־כא־ר נאך א־; סטסנ, ־ע־ א־ז נא־ אנג־עקומ־ע; עד־טט א; 1000... יעס א ■ אוו■ א' נ־־טט מ־ע־, װ א ג־עקונניענ־ער װ״ן, אכ־ער װ־ תמ־ר, יטט־עקט או־ך אונטע־ אט ר־עס װ״ז א ג־־־סער ־טט־ק אמת. מיט מיייערכאקד; האט רא פאס־־ט '״אס זיעקכ־ע, װאס ־עס א־ז מ־ט א פאר ־אר צוד־ק ג־ע־טיע; מ־ט סאק־־עװס ״פק־עד־ערמו־ז א־; אק־עקסאנרער קוג־עקס ,האמא נאװוסן סאט־ר״טן ט־עאט־ע־ ״ריער קרומיער יטפ־נק״. ב־־ריע ז־ענ־ע; זיי קײ; מערב-א״ראפיע אנגיע- קומ־ען מ־ט צ־ע; ־אר ־טפעטעד־ ־וז־טנ־ס ״בקו־־ער פו־גק״ האט רא מ־ט ז־י;, א־; תוך נאנ־ן מ־טקמיעס־ק־עד קאפ־־ע פון בא?־־עװפ טיעאטער, ז־ך יטטאדק קונה- ־טס נעװען און ־ארנקאנג נ־עפ־־ערט א־י; טדױמ־ נאכ; אנערר;. בעת ם א־ז אב־ער מיט־ א פאר ־אר צוריק אה־עד, ק־־; ב־עדק־;, אראפנע- קומע; ר־ער אר־ג־נאק א?ײן — ניקיטא באקי־עוז, מ־ט זי־ן װונר־עד- באר־ער ״פלעהײרמויז־׳ — ,האט ־עד יטוי; קײ; ־טוס יערפאקנ ני־טט;־עהאט, און נאך ־עטקעכ־ע ט־ענ יטפ־?;, האט ־ער נ־עמוזט פאדקאז; רײטיטקאנד — מענק־עך — האבן די צײטונגע; נ־ע־טר־ב; - אז ה־םטא- ד־׳ט ג־ענומ־ע; קומט טאק־ע בא?י־עװן רי בכורת, אב־עד ראס איז אן ענ־; פאר טעאטער-היכטאדיקעד ראס אבער, װאס בא?י־עװ האט אונז געבראבט, האבן מ־ר ב־י ױז־טנ־; ־טו־; געזען מיט פ־? יאד; צוריק... רע־ זע?בער גודק א־ז רא או־ך באיטיערט געװיען מײערכאקדן. נאך װאכטאנגאװ;, טא־דאװ;, גראנאװפקין און פ־םקאטאד;, א־ז מײערכאקר אב־־עקט־װ נענומען פאר ר־ער הײנט־קיער ד״טיטער ט־עאט־ער-־ו־עקט קה?זט־; אומא־נט־עדיעכאנט. אװרא־ װײם; מיד, אז טאא־ראװ, גראנאװסקי און פ־כקאטאד ,האב; נ״טט װײנ־ק גע־ט־עפט פון מ־־ערכאקרן. אב־עד, װי ג־עזאגט, א־ז יעפ א; יענ־ן פאר געיט־כטע- ׳טרײב־ער אבער ריערװ״? האבן מ״יע־כא?דס נאכפא?ניעד ריער װיעקט געװ־זן נ־־טט א־ן אן ערך א־נטעדעסאנטעדפ און װעדטפוקעדפ פון רעס, װאפ עס האט א־צט אה־ער אראפגעבראכט ר־עד דבי א?ײ;. יטוין אפגער־ערט ר־ערפו;, װאם ד־ ת?מיר־ס זענ־ען פי? פריער אדויסגיעקומיע; אויפ; גדו־סן אויס?יענד״ט; װיעקט-מארק. און עס א־ז ־טו־; א; א?טעד בקק, אז הקודם זבה.?נב־ ־ענ־ע װונר־עדבאד־ע כצ־ענ־־טיע קאנפטרוקצ־יעם, װאפ ב־ער-?ין האט ג־עזיען מ־ט א פא־ ־אר צוריק בײ פיסקאטאדן א־; טא?ערם ״האפקיא מ־ר קעבן״ און באזונר־ערפ א־ן זײן װונד־ערבאד־עד אויפ־ פ־רוננ פ־ן הא־טעקס ״סאקראט ־טװײק״ און א־ן ד־ אמ־עריקאנער ״ר־װא?;״, זיענע; מ־־יעכא?דפ או־פטויען נ״טט קײן א־נט־עדעסאנטע אנאכראנ־זמע;. רעם אזו־-באד־מט; קײטיעד, װאם פײערכא?ד בד־עננט ארו־פ א־; אפטראװםק־ס ״װא?ר״ או; א־; םיעטוינסק־ם ״קאמאנרארס״, האט רא ק־עאפא?ד ־עםנער געװיזן נאך א־ן אנהויב דעװא?וצ־־ע. און בײ ״עסנערן א־ז ראס ־טוין?אנג ני׳טט מער, װי א חטאת נ־עור־ס. ער און ראס גאנצע רײטיט־ע טעאט־ער זענען ׳טוין פון דעס טײ?ן װײט. א־ך רעד ־טוין נ״טט פון גראנאװםק־ם ״בנימין ת׳ט?י׳טי״