Literarishe bleter · 1930-05-02 · 18 (2.5.1930) · p. Seite 328

7,סער8ר,שזז 73עםער ג01. 8\ (313< ז״ם 3.8 ז פאר װעצכן האמםון איז א?אננע צײמ געװעזן א רוםימעו שריפט׳שמעאער. דעם ׳מטוים צו שרײבן האבן םיר נענעבן טשעכאװס װערק די פארבן-מישוננ, דאס אוים׳טפינען א ׳עטימוננ רורך פשוטע װערטער, װעצכע באקוםען בא<5ד א אעבעדיהן אטעם, האבן כ־ך אװעקגעריםן פון מײן צאנד-ציטעראטור, װאם איז דורך אצע יאד; פון םײן ױננט נעװעזן באהער׳עט פון דער מערב-אײראפעישער רעמארי׳טקײט, אזוי אז ביז הײנט האט מיר די פויצישע?יטעראטור געגעבן קוים עטלעכע ׳טרײבער (א חוץ מיצקעװיטש, םצאװאצקי און רײמאנט), װאס זענען מיר נאענט. אמװינציקסטן האט מױ נענעבן די ד״טשע 5יטעראטור; און איך װעצ מיך ני׳נזט ׳טעמע; צו זאנן, אז ביז איצט איז פאר םיר דער בעםטער דײטשער ׳שרײ- בער ארטור שניצצער פון רער פראנצויזישער ציטעראטור האב איך נענאםן בלויז פון םאפאםאנען. אביםיצ ׳טװערער איז צו זאגן דעם אמת װענן אונזער ײדײשער?יטעראטור. נאר אזוי װי אין דעם פאל קען איך זיך דערצױבן צו זאגן דעם אמת, װעא איך טאקע זאגן, אז די בילדער און גע׳שטארט; פון די אממ״נםמן-נערימטע און דורך אונזער קריטיק באהאנדלטע װערק, פון מענדעאע, פרץ, שצוב-עציכם, א׳ט, זענען פאר מיר נײטט נעבאיבן קײן מאנוםענטאאע. צום ביישפיא; ״מנחם-מענדא״ און ״מביה דער מיאכיקער״ זענען, אויט מײן מײנוננ, (װי עם טרעפט אפטז אויםנעט״ט׳טט, פצאקאטירט און באנאציזירט דורך די אויס- מ״ט׳טער. עם טרעפט כמעט אין אצע ציטעראטורן, אז פון ׳טרײיעד װעח ארויםגענומען נראד די ׳טװאכםטע און באנאצסטע נע׳טטאצט; און צוציב זײער פצאקאטארטיקן כאראקטער, אדער יצוציב ז״עד פארװאנרטקײט מיט א צײט-אידעע, װערן ז״ קצאםי׳טע פאנומענט;. אזוי האט מען אויך פון פרצן ארויםגערוקט ״די גאצדענע קײם״. ״בײנאכט אויפן אצטן מארק״ און נאך אזעצכע, צויט מײן מײנוננ צופעציקע קאנפפעקטן פון א דיכטערם א נאטיצביכצ, צוציב װעצכ; םיװערן פארדעקט די וויכטיקםטע, ׳טטיצע און נרויםע שאפוננע; פונם זעצבן דיכטער. דעם ׳טטארקםטן און אוםפארגעםצעכםטן אײנדרוק, װאס איך האב באקומען פון דער ײדי׳טער ציטעראטור, זענען: פרצס ״פאצקםטימצעכע נעשיכטן״, װי אויך די דערצײצוננען ״מ׳טופע״ ״ביטעת מנפה״. װייםנבערנם ״מ׳טונענע אין דארך״, ״א חוב״, נאמ■ יערנם ״אין א חםידיש הויז״. אשס ״א ברונז״ און סענדעצעס ״ססעות בנימ־ן השצישי״. (די איבעריקע ענםפערן אין קומענדיקז נומער) פארלאג 3• קלעצריױ װאישע—װ*לנ? שױן דזזרשינזזן: פרױ הירשביין ש װ א ד? מ ד ז ך *ען חדשים םיט די ײרישע איבערװאנדערער אין ראטנםארבאנד;<גײ, רריס 1928—1929 8יײי 40 8 גילדן בוכהענדלער ראנאם 23 1ז1׳ו\316א ,3׳\\323־!3)\\ ,"ז€ו€1ץ8,, .12)61ק5 פאר געצס: (אין פוילן) פ. ק. א. 13.196. םארצאג ב. קצעצקין. פרצעם בריװ ארן רעדעם צונויפנעקציבן און איבערנעזעצט מיט אן ארײנפיר און הערות נחמו מײזיל־1 (םלט בילדןר אין •*קם־םיליען) — םר״ז 8 גילדן — פעצקער און צשונות. זײער צאצ איז — צענ־אן. די נרענעצן פון די װארט-מ־נ־ם זענען פארמעקט. א ריזיקע, אומענדצעכע, שװערע געדאנקע;- או; ביצדער-קײט, װאס װיקצט ז־ך ארום דעם םוד פונם אטעם, נרונטעװעט אײביק אין די תהומות פון דער נשמה און קאן נישט דערנרונטעװען דעם עיקר פון א גרעזצ, צי פון א שטויבעצע. פון א״געם א באציבטםטן שרײבער א ״פדימאדאנער״, קאן דא קײן רײד נישט זיין. אנצורופ;, א־ן דעם זין, אן א״נציק; נאמען פון א שר״בער, א־ז פונקט װ־ אנצװוײזן ם־טן פיננער דעם מיטנפונקט פון דער װעצט. דער ענין איז א רעצאט־װער — אזוי-צו-זאנן. אין דער ײדישער ציטעראטור זענען מיר מענדעצע און שצום- עציכם אמנאענטפטן, אפציבסטן. יעקב עינסזןן ט־ין באציבמםטער — צאו דװקא. טאצםטאי און אחד-העם זענען נישט נעײעזן מײנע באציבטםט־ע, אבער פיצ פון די ״באציבטםטע״ װאצטן זיך ״נעװינטשן״ צו פארנעמע; זײער ארט אין מײן צעב;. איד זאגט; מײן ״באציבטסטער״? או; אפשר װאצט נעװען דיכטיקער: — אין צשון רבים? דאם הײםט — געװים, האט יע- דער פון אונז ז״ן ״באציבטסט;״, אבער אויפ; נאנצן צעבן אײז באציבטסטער? א־ן ־עדער עפאכע פון צעב; האבן מיר אונועד בא־ ציבטםטן שרײבער פון נײן ביז עצך יאר איז מײן באצ־בטסטער, צמשצ, נעװען שמ״ר — או; הצװאי װאצט; אצע ׳ספעטערדיקע בא- ציבטסטע מיר נענעבן כאטש א העצפט פון דעם נציק, װאם דער מהבר פון ״בינען ארום האניק״ און ״פון קצײן צו דער קרוין״ האט מיר נעגעבן. נאכדעם א־ז דער ״באציבטסטער״ נעװען מאפו, נאכרעם — הײנע. אבער א־ך זאצ װעצן או־בי־עבענע; אצע מײנע ״באצ־בטםטע״, װאצט דאם פארנעמען צופ־צ פצאץ, און רעד נאנצעד זין פון דער אנקעטע װאצט מטושטש נעװאד;. עם איז מיר אבער זײער שװער נישט צו דערמאנען אײניקע פון די ם א מ ע ,״באציבט- םטע״, װאם פאצן אויס אוית פארשײדענע פאזעם פון מײן אנט- װיקצוננ. א־ן דער פריםטער צײט זענען מיר נאענט נעװען פרץ און פרישמאן,- שפעטער מענדעצע און ביאציק, װאם זענען םײנע רערציער שוין אין רײפן עצטער נאך שפעטער — שצום-עציכם. אבער װי רערמאנט מען ג־שמ האמםונען און גאדקי;, בונינען און באדצערן? פון מ״נע ״באנצײטער״ זענען מיר אמנאענטםטן געװען ברענער און ש־אםמאן, בערנעצסאן און ננעםין. איר זעט, אז ס־װערט א גאנצער מישמאש. און איך האב דאך נאך נישט דערמאנט אצטנבעדנן און װיטםאנען, װאם פארקערפעדן פאר מיד דעם רײנסטן טיפ פון ריכטער אין דער נײער צײט איך האב אויך פארנעם; טשעמיכאװסקין, בײ װעמען איך האב צום ערשטן מאצ נעצערנט מעטריק און דערפיצט דעם רײנעם עפישן טאן. װו איז פושקין, נעמע, טשעכאװ, פצאבער? אצע זענען אין געװיםע צ״מן געװען מײנע ״באציבטםטע״. זײ זענען עס נאך ב־ז הײנט. א־ך האב רירנד ציב געהאט װערצענען, און האב אמאצ האצב צעדמאנטאװן נעקאנט אוית אויםנװײניק. העצדערצ־נען באװונדער איך נאך ביז הײנט. צו צעדמאנטאװן, אבער, אפיצו צו הײנען, בין א־ך א־צט אביסצ ״אפגעקיצט״ נעװארן. דאם צעטצ האצט אין אײן װאקסן, און א־ך מוז נאך דערמאנען טאמאס מאן, הגם עס פאםט נישט א־ן יאר. װען ער האט באקומען דעם נאבעצ-פריז. איבער- הויפט זענען גאך געבציבן או־סער דער רשימה א םך פון מ״נע באציבטסטע אין דער ײדיש־ער, װי אויך אין דער װעצמ-ציטעראטור א סימן — א־ך האב נישט דערמאנט בערדימשעײםקין, ײאם איז געװען א״נער פון מײנע דערצ־ער אין בעםטן זין פון װארט. רעדט א מענטש װענן זײנע באציבטםטע שרײבער, דערצײצט ער א״ננט- צעך זײן אויטאביאנראפיע, און דאס קען צו-װײט פארפירן. א פ ד י ם ק&ג&נא 77 סקי■ איינער פון די שרײבער, װאם האט אמטיפםטן זיך אײננע־ גראבן אין מײן זינען, איז נאך ביז איצט קנוט האםםון. איך האב אים נעצײענט אין דער צ״ט, װען האמםון א־ז בײ אונז אין פויצן אנגענאננען װי א רוםישער שריפטשטעצער, צוזאמען םיט טאצםטאי. טשעכאװ און דאסטאיעװסקי... אט אין פצוג, אן אומצאנישע בא- םערקוננ, האב איך נעהערט פון א באקאנטן רוסישן ױננן שרײבער,