Literarishe bleter · 1930-05-02 · 18 (2.5.1930) · p. Seite 326

4,?יסעדזןדישע גלעסעד ג*ם. 18 '313^ דפ א32 האין זיך ארײנגעררארפן אין דער אריעט (א רםז אוין״ דער?וטימר:; װאס א. גלאנץ־לעיערעס האס אננעצויגן, אז מען זאי?רײבער אויסשײל• פון דער פי־אקםיזוער ארבעם). דאם איז׳ זאגם דער רעדנער, — א גוםע״ סימן, סײ פאי דעד ליםעראםרר ארן סיי פאר דער ארכעם. עגערגיע װע*ש נײטם אריסגע״סעפם בלויז אין ־םרײין, מען דארף אויך בויען. ער י ־יש םאקי די *כרײבער מען זאל מיםארבעםן און װירקן אין די אינסטיס•־ ציעס, מען ז$ד קלענער מאבן די װ$כנדיקײם װאס באהערץזם אמעריקע. ארן מען זאל *במעלער מאבן פארגרעבםקײמ, אויפװעקן און אויפמונצע- זלםן רײזען זאגם, אז אין דער גײט פון פי^נערן־ארבעם האש מען נײםם געקאנם םראכםן וועגן א אלגעמײנער ורעלם־מאיליזאציע. איזיש דארף מען פארײניקן אלע בחות אייער דער ג*דער װעלם. עס איז גע״ קרמען די יםעה פאר א אלװעלםלעבן קולםור קאנגרעס. זײן לאזונג ווערם פאױואנדלם אין א רעזאלוציע, װאס װעיש מים *דםרי׳מייגער באגײםמערונג אנגענרמען. דאס *דלוס װארם באקומם די. תײם זיםיפלאװסקי. דער עוי־ב ״םםעלם זיך אריף, אװאציעס, םיפע פארערונג צוזאמען מים לייע ארן דאנקיאי־קײם פאי זײן אנגעיםםײעגגםער ארבעם פא״ן ןירזאמענפאר ארן יעתן צוזאמענפאי די מידקייפ ליגם אויף זײן פניס, איע- אין די אויג; יי־ענם דאס פײערל, װאס האם אים און דעס גאנצן צרזאמענפאר אנגע• צרנדן. זײן *םםימע ציםע־־כ, ווי זי װאלם זיך דו-בגעריסן דורך כי־עי־ן עס איז א היסצ^רייםער מאמענכ און מען דארף נאך האין אזוי פיי4 בהרת אלץ דררבצופירן. זײן *םלרס־רעדע איז א מײהםעי• װערק, זי פא,־* בײםרפם דעס עו-ס. סיאיז *םרין נאך 12 בײנאבם. מאיגן איז א איבעםב־ םאג. די מידקײם פרן די דעלעגאםן ארן געסם פאריםװיגדכ״ און א־ע םי־ינקען דוי־*דכיק פונם קרואל פרן זײנע װערםער. נױ־יארק 31 מערץ 1930. •ם. ניג-ר דעיקלערם, אז באם״ס ער זעם נייםם אײן די ניצן װזוס דאס װארם װעם בי־ענגען, װעם ער *םםיסען פאר דער רעזאלוציע. און לײוויק?יײט אויס, אז ער קאן נײםם קײן ײדישיזם אן סאציאליזם, אן אי־בײםעי װעם מען קײן קולפור ני״םם בויען,'. א. גלאנץ זעד אײן אפ״םי די געיעבםע םעגות פון די ״קליינ־ בירגער־פאי־םײדיקער״, אבער עס איז פארפאלן. די ארבעםער זענען די בוײך־ פון סארגן און די קולםרר־געזעל״םאפם אריענםירם זיך אויפן מארגן. עס רעדם צוס לעצכ דר ת. ז״םיםל^װסקי. ארס פאי־זיצער פון דעי־ רעזז?יוציע־קאסיסיע. עיי פאי־םײדיקם די רעזאלוציע. דער י־עזולםאם פרן די ־םםימען זענען געײען פאר דער גאגצער רעזאלוציע, װי זי איז פאייגעלײגם געװארן פון דער קאמיסיע די אנדעיע י-עזאלוציעס זענען דורבגעגאנגען םים מעי אדער װינ־ 5יע**ר ד״״באםן נאך דע- אפתוםימונג םרעם סען צר צו ״גליסן דעס צונויפפאר קאמף ארן אמביציע איז אפגעםרעםן, אנ״םםאם דעם — אהרױת־געפיל פאר דער א-בעם װאס עס ־םםי־ם פא־ פארזיצער פרן דעי־ לעצםעי־ זיצונג איז דוד פױסקי, א רײ -עדנ?ר םרעםן אי־ויס פון צװי״םן די געסם, ״םי־יפם״םםערעי■ ארן דעלעגאםן. פי־ץ היי־״דבײן צים דעם פאדעס פון דעי ײדי״םער כולםוי אין די לענדער, ןןן עי■ האם דורבגעקרײצט. די יידן אין אמעי־יקע זענען דעי• אװאנגא־יד פון א נאציאגאלעד רעװאלוציע. די קולםרר־געזעל״םאפם איז אריפגעקומען אין דער ריבםיקע ״םעה, דאן ײען םיר פילן ני״דכ די צרוײ סיליאנן ײדן אין נױ־יארק און די אנדערע צװײ מיליאן איבעי־ן יאנד. יעדע געבורם איז די גיעניץ פון םוים. איצם, אין דעי־ םויםקײם פון דער צײם, װערמ א נײ לעבן געבוירן. ים. ניגער ברענגם צרס אויספיר, אז גום איז רראס די שרײבער מייז פאליפטםטעד שדײפעד (אדקעסע פק די ״?יסעדיאדי־עע אוכיענדאעך־װײטן טרויײען־פעאד. פ,ין יענער צײמ איז טיר אוי־ די טרחטה-בהאות פאראו•־; גענאנגען זײער א סך אידער יעפעטעד ערעט איז פאד טיר אויפנענאננען די טאנוטענהארע יע״נקײט פון נעטע. װאס האט טיר נאענט נעטאכט די קאאםייעע איטעדאטור און טײן באאיבטסטער דאטאן איז ביזן ה״נטיקן טאנ ד• ״ א ד י ט ע ע ״. דע־נאך קוטמ טײן באנענענייס טיט דאסטאיעװםקי, װעאכע־ פאענט ט־ך פאריע־כורן, װי װיין א טיפע איבע האב איך צום נרויםן טראנײטן נײסט פון א״ניסט סטדינדבערנ ער פאענט טיך אויפטרײםאען, װי א נעוױטעי זײן טדויב-יעפיא איז פא־ טיר דאס טיפסטע און װונדעראעכסטע אין דעד וועאט-איטעדאטור סיאיז טיד אויך נאענט נעװען די חכטה פונם װינער פעטע־ ארטענבעמ. און סיהאט טיך באנײםמערט דער נײער תהיאיב• דיבטער פון נױ-יארק, — װאאט ײיטטאן. אוײ־ ״דייע האב איך צום ער׳עטן נעאײענט רובינזאן קרוזא אין די נרײצערדיקע טע״זה-ביכאעך, ײאס דער טוכר-ספרים פאע״ פאדקויפן ציזאטען טיט ציצות און בענטיטעדאעך דאן די חסידײעע פאאקם*אימעדאמור: ״קהא-חסידים״ און די טע׳סױת פון רי נחרז ב־אציאװעד נאך רעס ײדייסן פאאקם-איד, װעטענם יעײנקײט איך האכ פ־י באגדיפן, האמ דאס ײד״עע קינסטאערײעע איד צום עריעב; טאי זיך אנטפרעקט פאר טיר אין אברהס רײזענען אין רער פא־-טאחטה-צ״ט האט טיך אנטציקט דוד א״נ• הא־ן — דער עחצטער טאדעמיםט אין דער ײדײעער איריק, א־ז דער טײםטער-נאװעאיסט א. יעאפירא. ביזן הײנטיקן טאנ א־ז טיר אטאיבםטן י. א. פרץ. פון ױ<■ טענס דערצײאוננען ס״עטײבאט ארוים דער ױס-טוב פונם ייד•׳:, עבר, װאם װעט זיך ׳טוין ניעט אוטקערן טע־ י (המשך) ב פ ר ה ■א ד יא 7? י ץ טײן גרעסטע עטאציע איז נעװען רי ביבא. בעת איך בין אאט נעװען זעקס יאי־ פאענט כ־יר דער טאטע רערצײאן די נע- יעיכטע פון טבירת ״־י טײן נרעסטע התפעאות איז נעװען דעי טאטענט. װען ױסי־ אנטפאעקט זיך פא־ ר• ברירעי אין טצריס. דאס איז נעײען טײן ער־טטע נרויסע אנטציקונג. ביזן הײנטיקן טאג דידט טיך אטיעטא־קסטן פון דער ביבא די ־אזיקע סצענע אאכ צװעאפ-יאי־יק ױננא האט טיך אנטציקמ סערװאנטעס. א־ך האב אפט טיטגעי־יטן טיט דאן-ק״עאטן אןײ זײן דאזענאנט. יעפעטע־ האט טיך ה״נע אאס פופצן-יאריקן געטי־״סט אין ט״נע אפטע, אבט-׳עעהדיקע קאדצעדם, ױאס איך בין אפנעזעסן אין די טונקעאע, דיקע. טיטיאיטע־ייעכע טױערן פון דעי סטאניכאא- װאװעד ניטנאזיע, אין ד■ טאי- אין ױני-זונטיקס, פאר טעט־עדא- טענט אין ױנגאיען איבע־טוט. און איך בין נעװען נעטרײסט, הנס איך דאב ז״עי איב נעדאט אין די זונטיקס צו יטפיאן פוסבאא און בין גע־וען אן איײסנעצײכנטעד טויער-הימעד אין ״הכח״. ט־ט ־ע־ צ״ט האבן טיך טיטנעריסן די פראנצויז״טע פאד- :אסיסט:, בא־יע־ װע־אען, װעאכע איך האב אויך איבעדגעזעצט אײה ײ־״ט אין א־ן יענעד צײמ האב איך װעראענען אוי־ זײן פאעטיק אפגעענטפערט טיט פאאגענדן ״טיר: רײן איד זאא טיר ני׳טט דויערן, װי א היטובה א נעפיא, א ׳טופי־-באאז זאא זײן רײן איד. וואס טאבט טאאבים-פוא די ״טוא דײן איד זאא זײן א בארג-יטפיץ-יטטאא, װאס װײזט די ברײטע זונען-װעאט. א קא״נער יטטענ. װאם םירמ צו דעם