Literarishe bleter · 1930-04-25 · 17 (25.4.1930) · p. Seite 311

זײס 311?יפעדעדישע בלזזםסר גיס, 17 (312) ראב נעעריבן; ״רעד אײנציקער אויפריכטיקער דאכזענש א־; יעב; פון א מענטשן איז, װען טע האט צו טון מימ צ־פערן״. או; נאך האט עד גע־טריב;.• ״ראס?עבן א־ז אײנטאניק און ביז;אר רא;:־ װײריק; װען ניעט די באיטעפטיקוננ ט־ט ציפעד;, װןירט א מענט׳ע;, װאב האט א קאפ אויף זיך, נעבריב; ב־ידן נעטען א ׳טטריק און זיך אויפהעננע;״. די קריטיק האט עב נאברעב אונטערנע׳טטראכן או; א־ב גערויבט דערפאר. פו; דענטטטאר א; האט מיםטער מעקוי אנגעהו־ב; צו גרויבן, אז םיאיז טאקע אזוי— דאם רעב; איז װירקיעך אײנטאניק און ביז-גאר ראננװײריק; ער האט װי באקומע; םורא, אז װ־ נאד עד װעט זיך אויפהערן צו בא־טעפטיק; מיט ציפער;, װעט עד נרײך כאפ; א ׳עטריק או; װעט זיך או־פהענגען. פון דענטטמאר א; האט ז־ך עם ב״ א־ב אנגע־ הו־ב; — פו; ׳ערעק פאר; טראך־הטות ז־צט ער תט־ר איבעד ציפער;. עט װוינט בײ מיטעט ראבענם: טיבטער ד״װיב — א נעהירף־רעז׳טיטעד אי; א פירב- פאבריק, א זעקם־פוסיקער פיינער טאנבביר, װאב האט רע־גד״בט צו רער ערטער פון א ־אר רר״־פיר או; פערציק או; איז דערו־ף, װי פארגר־װערט געװאר; — װ״טער װיר ער זיך טער נייטט ערטער;. פארנאבט, װע; עד קוטט פו; דער א בעט אה״ב. עפייט עד אפ ב״ זיך אין צ־טער ב״ב טערעפא; אפיטר צװײ א■; דרײ ׳טעת נאבאנאנד או; רעדט זיך דורך ט־ט א מײדר, אי; װערכעד ער איז ביז-נאר פארריבט. דאב טײדר װ־ר ב״ איב, ער זאר איד .־איטית כר צוזאנן דודכ; טערעפא;, אז ער װעט ה״נט בײנאבט נ־׳טט ׳טיכור;. זי בעט א־ב זײער ראננ, טיט א; א ־ט־עור ױי־ביז נאר א־בערגעגעב;. זי װיר, עד זאר א־ד נעב; זײן ער; װארט. ער ענטפעדט א־ר, אז ער איז גד״ט, ע־ װארט עב ׳פטארק װעק, כאטיע נ״ן, ניעט ראב מײנט ע־ — עד מוז נאך פדיער טאב; אוי־ ז־ך א קאראסארע אניטטרענגוננ, א־ידער ער װעט זיך דערװים;, צי װ־ר ער עב, צי :״;. נאר נ־י;, בע נייטט ראב, װאב ער ר,אט איר געװארט זאגן — ע־ טוז נאך פדיער האב; אי; ז־ך ארײן דעב נאנצן גרויב;, ד. ה. האכ; די זיבעי־ק״ט,;״;, קראר טאכ; זיך, צ• אז או־ב ער װעט איר נעב; ראב נעפארערטע ערן־װארמ, איז צ־ װעט ער האבן גענוג קרעפטן אויף צו הארט; דאב װארטי, צ■ ניי;, ד. ה נײן... ני׳צט דאב... קרעפט;, פירט ע־, װארט עד געהאט, ק־עפט; גיט איב א•; גענעכענעב פאר איר ר־דנדיקע באצױנג צו איב, טאקע דאב ארײ;, װאב זי ג״ט אײן דערויף, זי זאר ז־ך טימ א־ב טארג; אי; אװנט זעע;, אויב עד װעט הײנט ב״נאכט זיך אפ- ר-ארט; און ײעט נייבט יכיכור;... נאר פו; דער אנרערער ז״ט — ער װיר זי אזוי יפטאדק זעע;, אז ע־ װײבט נייטט... עד האט מודא, אז כדי עם זאר גיכע־ איבעררויפן רי צ״ט ביז מארג;, ביז עד ײעמ זי זעע;, װעט ער ני׳טט קאנען הארט; זײן עק-װארט און װעט פאדקירצן די יטעה; מיט דעב, װאב ע־ װעט א נאנצע נאכט אפ־ יפיכור;, ד. ה. טאקע צוריב איר, טאקע צוריב דעב, װאם ער װיר זי אזוי יםטארק זעען, װעט עד פאר׳טיכוק אפ־ק זיין עק־װארט... נאך אט דעב שעהנראננ; טערעפאן-יטטועם ברײבט ער רינ; א בראטע־ ב״ זיך א־; צ־מעד און הײבט װירקרעך אן צו טרינ־ קען — פאטערעך, רויק, נייעט געכאפט. ער טרינקט זײעד פיר או; װעדט נ״טט שיכור.?אזט יטפיק ב־י ז־ך אי; ציטער דעב גרא־ טאפא;, דערמאנט זיך אינב צעטק װאם ע־ האט ארויםגעהאנגען או־ף ז״ן טיר — א צעטר, אז ע־ א־ז נ״כטא אי; דע־ ה״ם — און יעטערט דעב גדאטאפא; אפ. שפעט אי; אװנט, ארוב א״נס א ז״נעק קרינגט ער דורכ; טערעפא; צו מיפעם דאבערמ אין איד ציטעק ער בעט זי זייער, זי זאר ארײנקוםען צו אים אין ציטער אויב אפי?ו זי?ינט שוי; אין בעט, בעט ער זי דאך, זי זאר זיך װי בע נישמ איז אנטון און צו א־ם אר״נקוטע;, װײר אט... איבער רעד טעיעה טיט זײן?יבע צוב מײד?... א־ב קוטע; ארויף יטרעק־?עכע געדאנקען אויפן זינע; — נעדאנקע; װענן זע?בבטטא־ק- ער א־ו נ״גזמ ויכער מיט ױך, או־ב ער װעט נאך װײטער ברײבן א?ײן אי; צימער איצט, אי; אט דער יעעה... מיבעב ראבענם, אנגעטו; א״ כאפעניש, צופיר אנגעפארבט אק כאפענייט, קוטט צו איב אד״; און ראזט דערביי אומיבטן אפ; די טיר פון זײן בארויכט; צ־מער אין טונקערן קארידאר ארײ;; זי טוט עם אי כדי די איבעריקע קװארטיראנטן ואצן גארנישט מײנען, אי כרי עמעצעד פון אירע קװארטיראנטן זאר װעגן דעב דערצ״ק איר מא;, און זאר ער שוין דװקא יא מ״נע;... א•; פינסטעק קאר־דאד שטײט רא; װירקרעך עמעצער פו; די קװארטיראנט;, װאס קעדט זיך אוס אין אט דער קינװעדנא ע פאםםאטא דאפרירע נאנק ע פױ. ע ריטאמאטא יר מאדושיא יר קאנטא דער ענקו; זי קוקט נישט, װי רא און דארט אי; קרײנעס פידנארנדיק; תויז עפענען זיך געשװינד פענםטער מענטשן םטראשע; זי מיט די פיננעק — הער אויק — בארח — די רנע... טערעזע דר״ט זיך אוים צו זײ מיט; רוקן או; זינגט װ״טער אין הויז, או־ף יענער־זײט פענפטעק װאם קוק; פו; פיר שמארע גארנם צום הוי.ק וװינע; אי; מעברירטע א״נציקע צימעיק דורבאויס טשיקאײע נױ-יארקער מענטש;. יעדערעד פו; זײ איז געשטראפט מיט א װע?כ; נישיט איז מיחש — זאר ז״; ז״יער א קרײנעטשקעק גאר-נאד א פיצערע, נאר דאך א מיחש, אזו־ װ״זט זיך ארויב — א הארערע מש־וגעת; װאדום ײען ניש׳ט דאב, װארט יעדערער פון ז־י געהאט א משפחה און װארט דא אי; הויז נ״טט נעװוינט. עס ה״בט ז־ך א; מיט רער ױנגער ארענדאטאק פון די מעברירטע צימעק — מ־םעם ראבענכ — אביםר א צופיר־װוקםיקע, צופיר־געפודערטע או; געפארבטע או; צופיר־היציקע פרוי מיט א מאגעד־היציק פניב, רעננרעכער נאז און בײז־פארװ״נטע אויג;. תמיק אז צו איר ה״בט א; צו דעק א; אומבאקאנטער מענטש, װײזט זיך איר או־ם — ער װיר זיך מיט איר קריגן. שוין א שט־קר צ״ט, אז זי רעבט נישט מיט איר מאן, װאס האט איר צוערשט געפערשט מיט א; אנדערעק דערנאך הרטה נעהאט, רמאי ער האט א־ר געפערשט — אבער טאקע ממש פון רײנעב הארצן הרטה גע־ האט. זי האט איב צוב ערשט ז־יער שטארק באדערט או; פאר־ פאטשקעט פאר ארע זיינע באקאנטע, דערנאך האט זי דערויף הרטה נעהאט — איעד טאקע ממש פון רײנעב הארצן חרטה נע־ האט. באקאנטע האבן זיך שוי; ניש׳ט א״נמאר ארײנגער״נט א■; שרום, ז״ שוין פיר מאר צוזאמענגעפירט, כדי ז״ זאק זיך װידער צונױפגײן. עס האט זיך ארו־םגעװיז;: װאב איז נונע צו אים, גײט ער דערויף א■ יא אײן, אי נישט א־י;, און דאם זערבע פארקערט: װאם איז נונע צו איק נײט זי דערויױ אי יא א״;, אי נישט איי;. ב״רע האב; א?ץ, װאס ביז הײנט איז געשעע;, מסוכ; הרטה, נאד פו; דער אנדערער זייט — ב״דע װערן זיך קײנמאר אין רעב; נ־שט מוחר ז״ן; ב״דע האבן זיך מםוכן ריב, נאד פון דער אנ־ דערער זײט — בײדע האבן זיך מסוכן פײנט. זי — די מאגערדיק־?אננע מיט; היציקן פניס, ראנגעד נאז און פאדװײנטע אוינן — װי? אים קודב-כ? אנ?ערנען. ער פון זײן זײט װי?, זי זא? עם קודס־כר האבן צו נעדענקע;. זי האט דעריבער אפנעדוננען און אויסנעמעברירט אט דאם הויז און ניט אפ צימעק בײזערהײט מיט נא?, מיט א; איבערגעפודערט און איבעמעפארבט פנים און מיט אזא ניפט, אקוראט, װי מיט יעק צימעק װאם זי פארדינגט,?אזט זי א־ס הערן מיט צײן־קריצעניש: — נא קוק... — איך קאן?עב; א; דיק — מענסט פ?אצ;! עם װוינען בײ איר (אין גרעםט; צימער): די ברידער דז״קאבםאן — צװײ געזונטע, פרײ?עכע בהורים, װאס האבן זיך צעקרינט מיט טאטע־מאמע, מיט שװעםטער־או;־ כרידעק נאד א״נער פאק אנדעק — ז״ בײדע — װא?טן קײן זאק בארשט נישט גענומע;, האב; זיך?יב, װי חבריס, הא?טן ב״ זיך אין צימער א ראדיא־אפאדאט, און אז זײ קומע; אין ציםער פון דער ארבעט,?אז; ז״ גרײך דעס אפאראט שפיק, זוכן דער עיקר אוים יענע סטאנציעם, פון װאנעט עס הערט זיך שימי און טאנצן אײנער מיטן אנדעק, װי א ײננ? מיט א מייד?. עם װוינט ב״ מיםעם ראבענם: מ־סטער מעקוי — א מענטש םיט א נאקעטן קאפ, מיט א צעפרעטשטער נאז, מיט א נעגריש־ארויסגערוקטן אונטערמוי? און מיט טונקע?ע ב?יצנדיקע אײנע?עך. ער איז א קאונט. אין א ספע־ ציע?ן זשורנא? האט ער אײנמא? אפנעדרוקט א; ארטיק?, װו ער