Literarishe bleter · 1930-04-25 · 17 (25.4.1930) · p. Seite 307

1"ס 307 9?'םסר8ר'שס נום. 7(;512) (נ. י. גאטריבם ׳צאוסװארט) עיקר יטכחתי: רימ רערדאזיקער איבערזיבט ראב א־ך נאנץ װײט ג״טט אוים- נענוצט דעם נאנצן טאטעריאא פון די דרײ בא־יב־דענע אענרער- אויםנאבעם. נעווירטעט רער •ם־־־־ב־ע־־״םער ױגנם, װ־־א ר• דאכויען פו; אײנעם אןארטיקא זײנען ׳םוין אזוי אי־־ך גענוג דערוו־־טערט געװארן. װעאן ר־ טערע־ע ר־בטער א־ן רער ע־קי־ — ־־ ב״אזאא־קעי־ או; קריטיקער םו; רוםאאנד, איטע או; פויא; ט־ר טוז; ב־־חא ז־־; פאר רעב ״ע־קר יםכחת־״, װעאכ; ביוועא אחאוט״; נ־יםט פא־- געם; — ביז א צװײטער נוטע־ געאעננח־יט. ׳••־עט ׳ארײן אין איר איד אזעאכע םיר פרוי-טענט׳םײםע ׳טורות, װי ״איך בין פאר דער װעאט נאר א קאײן ברױוא, א ברױוא םון אוטרו און אײנענעם קאטך, און טענ באהאאט; זיך אין טיר, װי גיאדערנע טריט אויך א טונקעא; גאננ״... און אז טען ײיא — קאן מען זאנן, אז דער נאנצער ״טיר ארײן״-זאטאבוך איז ״א קאיין ברױוא״ צו דער ײעאטי א ברױוא פ,־ז , א־טרו און אײנענעם קאטץ״, א בריװא, װאם איז אוים;, אז ״אונזער ד ה, — דער ײרי׳ם-איטװייםער ׳םעפעדי׳םער װארט— זאי ז־ך דערטראנן אין דער נרויםער, צעזײטעד און צעיםפרײט־ער ״-•םע- װעאט און זאא עד זיך צעקאינגע;, װי א העאער זוניקער;־•- פו; רער קאײנער, פארנעסענער און פארװאראאזטער א־טע״ ־ ״ ד ־. ב. צ 3 1 ר פ ־* ד י ז ז. וויינפעדס ״אייגנס״ גזךאא; ..א7 עק׳בנ״, כין-־א־ק 1929 טוז; נויטװענר־ק יםט־עב; דעדצו, אז ער זאא פא־באי־ב; ־וייט פו; יערער נאצ־אנאאעד ־םא־פקאנט־קי־ט; אנרערים נעזאגט־: אז די נאצ־אנא־ע א־־ננא־ט; או; ד־ 'אםז־פאנטאז־יים פ־; ד־ פא־ים״רענע ג־ופעם, װאם ב־רר; ר־ אטער־קאנער באפעאקערונג, זאי; ז־ך צו- נו־פיםטעאצ; און צונו־פנים; א־ז א; א־־נעיקז או; א־־נה־־טאעכ; יםטראם ־ואם װע־ט אננעי־ופ; ״אטע־ קאנ־זם״. פו; דע־ צװ״טער ז״ט, װ י־ע־, אעבט ־ערע באזונדערע נרופע ־ורך ד־ ט־אנער־ע פון א נ-זצ־אנאא; אונטע־גאננ. או; װיאנדיק אדער נ־יםט װ־אנדיק, רעװאאטי־ט ז־ך עפעם א־ן אי־ ראם ע־יםטע נעפ־א א־ז דאם א״נה־־טאעבע נעפ־א פונם נאנצ; קאאעקטיװ צ־זאטע;: רע־ יםטור- ט״םער איעבנם-ט״עטפא, רער װיד־ואר פ־נם עקאנאט־ים; קאט־, דער א־טברהטנ־תדיקער ראקאר-נע־עג זענען א ־װנ־ע־בא-ער קאאעק- טױוע־ ׳םטעאץ-טאפ, א־; װעאב; איץ פא־־םטעאצט ז־ך. גיםט ז־ך צוזאטע;, האנררט זיך אבע־ װענ; ראטעװע; ר־ נאצ־אנארע א־־ננ- ארט;, ברי־בט ־עדע ניױפע א־זאר־דט א־; אנגעװ־ז; א״ז ז־ך נופא טון עפעם טטיםותר־קם א־; ה־נזיבט פ־ז א־־פיעם;, פא־טזעצ; א־; זזנמװיקרע; פאקט־ים ראם נאצ־אנארע רעב;, װארט געװע; א םתירה צום קאיעקט־װ; יםטרעב;. װאם א־ז א םאצ־אי-עהאנאט יםע רעבנם- נויטװע־די־ק״ט. דעם דאז־ק; אטת פ־רט יעדע־ אטע־־ראנע־ א־נ- טוא־ט־׳־. װאם-זיםע ט־וט טעךי פירט ט־<ז א טיאפי-רעב;: א״נם— א ברוטאר-טאטע־־אריםט־יםם, א; ר־קזיבט, א םענטיטענט; — א כטעט-טעכאנ־״-ים,׳ און א צ־וייטכ — א םענט־טענטאי-ט־םט־יםם, א טץ ״ראטאנט־ק ט״ר א־ז אטער־קע״... א־; ־י פר־־ע טאטענט; היוטט טעי; טעז יםאפט נייםט, נא־ טען חאוטט. טע; ברענגט, אין ת־נז־בט פו; נאצ־אנאר-יעב;, ק״; זאך נ־יםט א־ו־ם טבה אי הפ־עי; טע; דעקאד־דט, טען טעאט־אר־ז—ט, טע; יםאפט ז־ך, אזו־צ־זאנ;, ק־נםטיעכע באפר־ד־קונגען פא־ רע־ נאצ־אנאיע־ בענקיםאפט, בענקע;. בענקט טע; װ־רקרעך•, טע; בענקט נאב: אאט; עבר; טע; בענקט נא— פ־־ר־ים-־־ם־ים; קי־־נ־םטעטי ט־ט זיינע טרא—צ־עם, ט־ט זיין נא־ווע־ ־אטאנטיק• טען יםט־־צט ר• א־עטע ק־־בים; טע; ז־כט ז־ך צ־ ז״ צ־ רע־נענטע־; א־; רע־ פאנטאזיע, א־; היום ראב געיםעט אבע־ נא־ ־א־ײ אז־־פ־י א־־ד ײ־פיי דאם ג״ט נ־יםט א־ו־ם פו; רי ראטעז פון א הילום. פו; רעם ארעם קוטט נײט־װענדיק ארוים, אז די גאנצע אטע־יקאניים-״רייםע טעטיקייט א־ז נעד־כטעט כטעט או־ם־םייםרע- :־.־־פי עבד עב האנדיט ז־ך נ־יםט װעגן א װײטערריק; נאציאנארן יעב;, נא־ וועגן באיזאט־־; טוט־פ״צי— ראם יםו־ז יאנג אפנערעבטע, א־; עס יאזן יםט־־ז א״ א םטאטייםן צויםטאנר אט אזו־, ־טיםי בא- טיען זיך אטע־יקאגער פון א־טאי־יענ־יםע־ אפיםטאט־ננ, א־־פצ־- בויעז א״ אטעריקע א יםטאט, רויט; ט־םטע־ פ־; ־וענע־־ק. אנ- דיג־יד כאטיע; ז־ך װידעד צ־ יםאפן ענרעבע ע—נערוננב-טעניעכ- קי־טל, רו־ט ז״ע־ נאצ־אנאיער א־־גנא־ט. טעז בענקט נאך א; ארט; נ־גו;, נאך א; ארטטאד־יםן טאנץ, נאך א; אטאריקד חתונה א־ן זײן בוך ״אײגנם״ ברעננט אונז ז. װײנפעד באטת עפעכ אזו־נם, װאם א־ן ה־נז־כט פון נעפיר, איז עם פאר אונז, פ־־ר■־ם-י־ד״םע ר־כטער, נײ און א־נטיעדעםאנט. ב״ א־נז א־ז דאפ אם־ט־ראצ־ע-פדאברעם באהאנדרט נע- ־וא־; ברו־ז פו; ר־־ז-פובר־צ־םט־ים; ׳םטאנדפונקט. קינסטרער״ם ־אב; ט־ד ראם כטעט א־נגאנצ; דורבנעראז;. די נאצ־אנארע קעגנ- זאצ; זענען בי־ אונז צי-יםארר דיפערענצ־רמ, ד־ טראד־צ־ע א־ז;אך גענוג ׳םטאדק א״ננעװעבט א־ן אונזער טאנטענרעכקייט, אז ־־ ט־רא פאר א דעפיניטיװער פארניכטוננ זאר אונז דורכנעטע; אז״ ערנםט, אזים פארװאנדרט צו װעח א־ז א טאםן-נעפיר, װאם ק־טט צום או־םדרוק דורכ; ארארם-נעיםד״ פו; א ריכטער. א״ אטער־קע ׳םטערט ז־ך דאס אס־ט־ראציע-פראברעם נאנץ אנ־ע־ים פאר דארט זענען די דיפערענצ־רוננע; נ״םט אזערכע ״.יא־פע או; בורטע, װי בײ אונז. ז״ װער; נייםט א״ טאנטענרעכ; רעב; כאגר״ט פו; דורות־ראנגע טראד־צ־עם, װאם װעקן האס פון א־־; נאצ־אנאריטעט צו דער צװ־יטער די אטעריקאנער באפערקע- ־־;; א־ז סוץ כר םוק א קאאריציע פון ט־יאז פון פאריםי־דענע נא- צ־עב, װאם הארט; זיך צוזאטע;, נ־יםט אויך נע׳םיכטרעכע, רערי- ג־עזע א״ טראר־ציאנערע יסודות, נאר א־י־ רײן סאציאר-עקאנא- ט״םע. ריקטירנד און טאםגעבנד איז דארט או־סיםריפרעך דער פ־־נצ־פ פון אדבעט און פון רײםטונגם-פעיקײט. װער עם האט איזא באװיז; ז־ך דאדט צו ׳םאפ; א געװיםן װויריםטאנד, קא;, א; יםוב באר״דיקוננ פאר זײנע רעריניעזע או; גאצ־אנארע געפיר;, ־אכ ־אז־קע יאנד ר־ב קרינן צוזאטען טיטן נאנצ; קארעקטיײ. דער אסיט־ראציע-פראצעם, װאם װערט ארויםנערופן, איז א כאצ־איאניים נױטײענדיקער, װאם טראנט נייםט קײן כא־ ־א־טער פ־; ײערן כאפן ניםטות. די נאצ־אנארע ׳םארפקאנט־קײט ־״.׳־: רארט, װי פון זיך נופא, אפגעיםריפ; או; פארנרעט. דאס ני;״.־עט טיט יעדער נאציאנארער גרופע איז א כטעט נרײכעד טאם. ־ע־ג״ קוטט צו נאך א פרט און א זײער װיכטיקער: נאצ־אנארע ט־נ־עדהײט; זענען רארט פאראן אזויפיר, אז טען װײםט נייםט, ־וע־ ־ועטעז עס װיא אײנ׳םריננע;. אינם קאט־ פאר דער דערהאר- פו; רער נאציאנארער אינדיװידואריטעט, װערט דער האם א״־ע־נאך נו־טװענדיק עריטינירט. עס האט פיםוט נייםט, א־ן ״ע־ ק־נז־כט, װער װעטע; צו האם;, בעת װאם ריב צו האב; האט ־ע־ע־עד נר־יך. אררבא, פסיכאראני׳ם איז אזא מצב טםונר ניכער א־״בצ־דיפן טיטנעפיר בײ אי־ן נאציאנארער נרופע פאר דער 'י״״־טעד, ײײר יעדע טראנט א; ענרעכן װײטיק אין הארצ;. און גי־ט-ט־ט רעם זערב; װײטיק אויך בײ אנרערע. ־־ אטעדיקאנער בירגעד, או; די ײדן בתוכם, װערן אדאנק ־עכ נעצװג; פון צװ״ קענננעזעצטע געפירן, װערכע יםאפן א; א־־ב־קע םתירה אין זײער נ־םטה פון א־ין זײט קאנען זײני׳םטני״םט קאבן דעם ארגעטיינעם קארעקטיװ, אי; װערכן זײ רעב;, און