Literarishe bleter · 1930-04-25 · 17 (25.4.1930) · p. Seite 302

ידיש 302 *?'ססר*ר'ש8 ,סס■ 7\ (31%) עויעפיה. װ<גס ה״םט ■װעיט, איז טאי־סטאי דער צועויער. עעקספ״ד איז דער טיטשפיאער טאיםטאי איז דער נאט, עעקםפיר — דע־ דעטא;. טעקםפיר האט טיט זיך אויםגעפייט די נאנצע װעצט, מאי- םטאי האט אויך געהאט די אטביציע סיט זיך אויסצופיק די װערט דערייער האצט ניעט טאיםטאי. פון עקפפירן, ער איז אים ניעט םובי אין טרבות אחת נונעת בחברתה. צו הויזן צוזאטע; אי; אי־; צייט װאצט זיכער פאד זיי בייד; קיי; פצאיז ניעט נעװע;. יידישע ר־טעראטו,־^■ דא קא; טע; שוי; זיבערער צוניי; צום אויסקירויב. שרום־עריכם. ׳ערום־עריכם איז א עריפט׳טטערער פון װערט- באטייט. הגם יטרום־עריכם האט הםרונות. דער דור, װאם זאצ בא- נעטעך די נאנצע טיפקייט פו; ׳םד־ם-עייכטם 'הונםט, טוז ער׳םט קוטע;. טוז ער׳טט דערצוינן װער;. טיטן דערשיינע; פו; ׳םר־ם־עריכטע; האט די ־יד״םע ריטעראטוד אונםערנע׳טריב; א שװערן װעקסר. ז• האט אויך זיך נענוטע; א נרוים אחר־ות פאר דער װערט. פאר ד־ ׳םפעטערע יידייםע דורות. דעד יידייםער יםריפטיםטערער טוז ווייטעד בויע; די ריטעראטור, װעיבע פאדטאגט א ׳םרום־עריכם. םיא היפיםע פאדאנטװארטרעבקייט. א־ז דאפ נ״םט א־בער אונדערע כחות׳• ד־ צוקונפט װעט עם װייז;. קעדיע ם$?$7$װסק' כיבין א טענט׳ם אן א געיםטערטעד דעה. אין א זוניק; טאנ האב איך ריב די זו; און פארגעם אז מענט׳םן קענען זיין עצנט. פץ א װינט בין איך אנט״ציקט, װאם ער רייםט ט־ינע האר וויי־ טע־ װי כ־ניי אריין א. א. װ. פונקט אזוי איז מיי; ריבע צו ביכעד טטירא צו ׳םרייבער אז איך רייע; ט ר. היירפעדינם — א, גינגערי, טיין ברוטיק הארץ, װער קריכט אין יםניי אהער, אהין, און זעט זיך זיצ; בייפ קאטען איגטיטן נאס ביינאכט׳• װעדט א װערט פון םפק נארדענעם חרום, םפק, ביטערער װאר. או; איך האב זיך ארייננעכאפט אין אזא נארדענעד װערט און םיװירט זיך פו; איר ני׳ם־ט ארויםנײ;. אבער אז ט׳םה רייב הײרפערינב רידער זענען אי; יםאנק, או; איך ר״ען פאר ט־ינע דערװאקםענע ׳םירערינפ אי; קצאס טאני רײבם ״ײננר, ציננצ כװאט״ און ארע זענען צעפראטט און קרעכצן נאכן כ׳םוץ־ריננר, — בין איך טקנא טא;י ר־יב; זײן כיםוױ־ריננר; איצט אויםער ביכער, װען כיברײב טיט זיך ארײן, און זאנ פו; זיד ארײז װי זאצ איך נײן צורימ װי זאר איך װײטער נ״ן? אן דיר, מײן בײזער נאט, בין איך אר״ן, אר״ן... און די װערמער װערן גרײך (א; ה. רײװיקם דעררויבעניש) מײנע א״גענע, און איך גײ נאך זיי, כדי קוטען צו זיך ארײ;. א.־; אזוי װארט איך נעקענט איבערנײן נאך צו פיר ־רידעד, פון אנדערע דגבטער, װי א פוינר אי; װארד, ײאם קען זיך ק״ן אײן צװי־נ ני׳טט אויםקר״ב;. כיהאב זײער ריב דוד בערנערםאנע;. כיהאב ריב זײן ׳םפראך־ טײפטעריםאפט. עד קע; ברעננע; דעם אינהאצט צו דער נרעסטע־ א־יננארטיקײט דורך שפדאך־טיטרע;. ער נעפינט דעם באזונדעד; ריטם, װאס איז דער ״דישער שפראך אײגנמרעך. ׳ם־רים עריכטען קען טען דאך נישט נישט ריב האב;, ער טאבם פון יעדן טיטװאך א זוטערטאג, כיהאב ריב די פארקאטק־יט פון זי־; יםפראך, װאס איז דער ײונדער פון בארעדעװדןק״ט אי; דער נרויפע־ קינםטרערייםעד נעטאםטנק־יט. טיר ראכט זיך אצץ, אז ער ׳םפאפב, טיט ז״ן אופ; יםרײבן נופא, פון יעדער פארם זובעניים; — סירינט גאר נאענט. איצט — אים. איםם ״רי יםרטה נניד״ קען איך כטעט אויך אויםנװײניק. און אפאמאיםום ״א ראטאן פון א פערד־ננבי רײען איך יםוין דאכט זיך דעם דריטן אדער פערטן טאק װי אזוי קע; איך האב; א באריבטפטן שרײבער אין דע־ ײדישער ריטעדאטוד? ־םי־פטיםטעיע־ האט ט־ר יםפעטער נעגעב; די אנרענוננ איבערצו־ דיבט; או; א בערזעצ; א רײ פון זײערע װערק אין ״די״ם. א•; דע־ א־צטיקער צײט װארט א־ך, — נאטידרעך, פון צװי׳טן א נאנצער ,־י־ אנדע־ע, נדויםע ז־־ר;, — אנגערופ; דעם נאטען פון— ר א ט ע ן ר א י א; ן ׳םוין נאך זײ; ״ז־םא; קריםטאך״ װארט א־ם געקוטען די קרוין — װי א קענ־ג פו; גײסטן טדאגייםע ׳ם־ינקײט, הײריקער עקםטאז, ריבע און טו־ט, רערהויב־ננ צו היטרע;, השהפכות הנפים — עם פא־בריניעט אונז א נעטרעכע ם־טפאניע, ראם נײםטיקע עשידות או; ק־נםטרע־־־םע שפע פון א גאו;. ראטעך ־אראן — דער גרויםער טא; פץ רויטעדן נעװ׳;; א־; דעם נאך־טרחטהדיקן קיענקרעכן אײראפען״ ד ע ד נזנקע? עו פון די י־די־םע שד־יבער איז טיר אטנאענטםמן טיםעפטערטא;, פ־ט־ג־־ר א״ ב. יםעפנע־ רער ער־־םטער רערפאר, װאם איך פארשטײ איב נ״םט, דער צ־ו״טע־, װ״ר ער שדייבט כטעט װי איך, און דער ררײ־ער — װ־־ר ע־ איז א ידע; א•; ׳םאך. פון .־־ פײר״םע שריפמ־םטערעד איז טיר אטנאענטםטן ה. ׳םענקעװיטש אי; ד קאםערם איבערזעצוננ פון רופיים. פון הער נאנד־ האב א־ך נישט נעהארטן א רעננעדע צײט, ביז װאנע; ארהנן צײטרין האט ט־ר נ־יםט נענוי אויפנעקרערט זײן בארײטינג ארם הוטאריסט און טיםניר א ש־טא־קע װירקוננ האט א־; ז״נער צ־יט נעהאט אויף ט־ר זטרה זער־נפערד טיט א־ר אפענער קעננװאדט, ריר״ם; פארנעם און ב־״ט; אינטערעקט. ראם איז בנונע די יידישע. צוו״ם; ד• אײראפע״םע קינפטרעד האב איך זייער ריב צו נ־יענע; די װערק פון יאצקאנע; װעגן ״ד״םע טנידים, די רײזע־ באש־ײבוננע; פו; ד״ר ר״פונער או; גראפטאנם אדטיקרען װעג; ״הביטה״. דעד, פו; װעטע; א־ך הארט נ״םט און װעטען א־ך האב פײנט, א־ז ט־םה נא־־־ ם־בה: ער יםרײבט בעפער פון טיר. הנם רעצטנם. נאך דעם װ• ע־ פארדינט די נרו־פע נערטער א־ן ״פרײהײט״ און א־ז געװאר; א טיריאנער, איז זײ; טארענט קאריע נעװארן װי אין ײ***ק ך.***י-•• .י״ןי*.ן ױי-.ע דע־פא־ שעץ א־ך זײע־ דוד בערגערפאנע;, װערכער איז בײנע״םטאנע; רעב נםױ; או; נ־שט נעראזט זיך פארפיר; פון די נ־ויםע ־ייבטיטער, װאם םיא־ז א-ם פאדנע׳םטאנע; איז םאװעט־ רוםראנד או; איז נעבריב; אויף דעי־ װאך פון דער אדעטעד נרויפ־ קאפיטאריםט״םער ארדנוננ או; דעב געדריקט; פאצ.־פאיםיזם. פו; נהט; טײזיר האב א־ך זיך נערערנט שר״בן קורץ און ווײניק. י. י. ס ד? נ ק װעטע; איך הארט פארן בעםט; ׳םדיפטשטערער אין דער װערט־ריטעראטוװי יםװער צו ענט־פער;. דאם נוטע און דאס בעםטע איז צעטײרט ־צװיים; די גרויםע שריפט״םטערער. א־ך קאן זאנן אוט־ נעפעי: רעפרעקם-ארט־ק. א־ך קאז אויך ני׳םט געב; קײן אדנוטענ־ טאצ־ע צו רעב געזאנטן צוריבן כאראקטער פונם ענטפער סיזענען ברויז געװיםע דעזורטאטן פון א פוביעקטױוער טי־נונג. א•; דעי־ װערט-ריטעדאטור: נ־וים או; ניט זענען די ארטע. פראטא און האטעד נאר זײ זענע; װי־ט פו; א־נז. ראם טאדערנע טענטיםנטום. איר װערט־באנעם או; װערט־געפ־ר ציט ז־ך פו; ״םעקכפיר;. שעקםפיד איז די ביבר פון אונזע־ הײנט־קן נײםט, די ביבר פון טענטש׳רעכן קריטיציזם, רע־ נײע־ טעםטאטענט פונב טאדערנעם טענט״ם. װירקרעכן םינטעז צװיש־ן;־ארע־נער פ־ראזאפיע און טאדערנער קונםט געפי; א־ך נאר בײ שעקםפ־ר;. װענ; ״םעקםפיר; קא; טע; זאנ; דאם, װאם דער קאריף אטאר האט געזאגט װענ; קארא;. טארםטא• ארם עפיקעד דערטאנט אין האטער;. טארםמאי איז;אר טאדע־נער פו; האטער;. אי; דער װערט-ריטעראטוד איז טארםטאי דער צװײטער, דער קעננזעצרעכע־ פאר פון שעקספירן. טארפטא• נרויבט אין ארץ. ׳םעקםפיר גרייבט אין גארנישט. אין דעם