Literarishe bleter · 1930-04-11 · 15-16 (11.4.1930) · p. Seite 288

?יס^ר/זרישח 3?סססר נזס. 16 15 (3/0-311)' .זײס 288* קער, א'; פענםטער האט א ׳שימער נעטון א בצאנדער מײדצ-קאפ. אימיער האט אומדוירן א ציטער נעטון. די זון פון א?ע זײנע <י- דער — און אלע זײנע יידער זענען ציבעם־צידער און יענער באאנדער מײדי-קאפ — דאם איז הײנט אימבערם צעבנסנא־ נצ״טעדי;. פון אן אבםאצוט אםימיצירטער, נאציצישער אינטעצי־ נענטן-םביבה ארויםנעװאקםן — צײענט זי און רעדט זי הײנט א הערלעכ;, רײנעם ײדיש און רןען די יידער פון אצע נוטע ײדישע פאעט;. אפ׳צר די אידעארםטע ײדישע צידער־צעזערין פון נאר דער װעאט. און אין ד• שװערםטע צײטן פון דער װעצט־מצחמה איז אימבער אזוי רירנדיק נעטרײ נעבציבן זײנע אידעאצן און זײן אבסאצוט־פאעטישן צונאננ צו דער װעצט,יװי נרויזאם זי זאצ נישט זײן. אימבערם װערק פון דער װעצט־מצחמה איז-די אייערדיכטוננ אין א פאעטישער פארם קנוט האםםונס ציבעם־ עפאס ״װיקטאריע״. באמת, א מוטײוע טאט פון א דיכטער. װאם פאד א טענות איר זאיט צום דיכטער פאר אזא מין רעאנירן אויח װעצט־נעשעענישן נ־שט האבן, אײנס מוזט איר באװונדערן: די אויםנעהאצטנקײמ. ממש װי א מארטירער־םאצדאט, ביז צום צעצטן טראפן בצוט, ביז צום יעצטן אטעמצונ. צװ־שן צידער בין איך אנטשצאפן; א נאט, א נאט, א נאט — צװישן בבוד בענק איך נאך שפאט. װאם האט דײנע בעפטע נעטראפן. נישטא אין א־מבערס דיכטוננ קײן שארפע ביצדער מען קען אים אבער נישט פארװאדפן דאס. נישט דאם איז אויםן זײן פא־ עזיע. נישט אין ביצד איז איר שטארקײט, נאר >*ין אינערצעכן נעפיי א־ן דער מוזיק, אין דער שמענדיק שארך־אקצענטירטער פאעטישער פוענטע, אין דעם פאעטישן ״כאפ״, װי דאם רופט זיך אין אינזער מאמע־צשון. אט א•; דעם ציד, װאס איז במעט אימבערס אן אני־מאמין, איז ער איננאנצן: ק־נד מײנם, קינד מײנס, קינד מ״גס — זאנט מיר שטיצ די נאכט — כיהאב דיר טויזנט שטערן פון עק װעצט נעבראכט. מוטער, מוטער, מוטער — ענטפער א-ך איר שיטיצ — דער טויזנט־ערשטער שטערן עם איז נעװען אין יאר 1908 אין םטאניםצאװ. האבן זיך באװיזן אפ־שן אויח ד• נאם;. דער ױנגער און באקאנטער דיכ־ טער ש. י. אימבער װעט האצטן א פארצע־ זוננ אויף דער טעמע: נאציאנאצע מאטױון אין דער ײדישער ציריק. אויף דער פארצע־ זונג בין איך נעװעזן, זי האט אויף פיר נעמאכט א נעײאצטיקן א״נדרוק. די ער־ שטע פארצעזוננ אין ײדיש געהערט, דאם ערשטע מאצ נעהערט א װארט װענן ײדי- שער ציטעראטור. נאך דער פארצעזוננ בין איך נאכנענאכגען דעם דיכטער שריט בײ שדיט, ביז עד איז ערנעץ ארײן אין א טויער באקענט מיט אים האב איך סיך נישט. דאן בין איך אהײמנענאנגען. נע־ ײוינט האב איך דאן בײ מײן זײדן אויף א קצײנעם פאצװארק אביסצ הינטער דער שטאט. קײן צאמפ האב איך נישט אננע־ צונדן אין שטוב, אבער א העפט מיט א בצײשטיפט האב איך מיטגענומען אין בעט ארײן, און איך האב אזוי צאננ נישט געקענט אײנרוען, ביז איך האב אויפנע־ שריבן דאם ערשטע ציד מ״נם — אין דער פינםטער האב איך עם אויפנעשריבן. עפ האט אפיצו אן אריגינעצע מעצאדיע אויך. װען איך װאצט מיך נישט נעשעמט, װאצמ איך עם ציטידט דא, איך נעדענק עם נאך: װײנען װיצ איך, װײנע;, װײנען אין דער שטיצ — אט אזוי הויבט זיך עס אן. אימ־ עמעצן בענטשן, אדער שעצטן נאר, פארװאכ צו אט דעם טרויעריקן האנטװערק פון ײדישע ׳. אימבעױ, ׳1911) ײיז בער, אויב איך דארף איך האב מיך נענומען צידער שרײבן — דיר קומט די ברכה, דיר די קצצה. און אין עטצעכע יארן ארום האט ער שוין מיט א פעסטער האנט דעדאנירט אצץ, װאם איך פצענ שרײבן. און װײצ נאטורן זענען מיר נעװעזן נישט קײן נצײכע, האב איך כסדר רעװאצטירט קעגן זײן אײנפצום. אײנמאצ איז אימבער אװעקנעפארן פון צעמבערנ אויף א ־אר חדשים. אז ער איז צוריקנעקומע;, האט ער מיך נעטראפן אין א דרוקערײ קארענ־רן דעם צעצטן בוינן פון א ביכצ צידער, װאב איך האב ניך געײאצט אױיםגעב;, אײדער ער װעט קענען כשפיע ז־ין מיט זיין סטיצ, מיט זײן צונאננ צו פאעזיע. אימבער א־ז גע- װעזן שװעד נעקרענקט פון מײן האנדצוננ, אבער אז דאס ביכעצע איז דערשינען, און א״ן צײטוננ האט עם אראפנעריםן, האט ע־ אין א רײ שארפע פאצעמישע ארטיקצען עס נענומען אין שוץ. פון אײן ערד נײען די שטראמען ארוים, צעטײצטע פירן זי' זײעד צעבן אויף דער אויבערפצאך פון דער ערד, אבער אין אײי נעזאצצענעם ים נײען זײ װידער אונטער. אין אײן געזאצצענעם יב איז דעד, װעצכן איך װיצ. ״װער דען דיכטער װיצ פערשטעהע;, מום אין דיכטערס צאנדע נעהען״ — און דעריבער אנטשוצדיקט מיר, דעם נישט־ פראפעםיאנעצן קר־טיקער, װען איך װעצ נישט װײטער אנאציזיח, נאר דערצײצן אביסצ ײעגן פארנאנגענע און װ״טע טעג. װאס זענען מיר אזוי נאענט, אזוי הארציק נאענט, און װאס זענען אימיטטאגד נעענ־ טער צו מאכן דעם דיכטערם ציד, װי הונ־ דערט ציטעראטור־אנאציטישע פארמוצן. עם איז געװען אין זזסן. דעמאצט האט אימבער נעשריבן זײן װונדערצעכע פאעמע ״אסתרקע״, װאם איז אפשר די קרוין פון דעם יידישן פאצקםציד-איך האב דעמאצט באזוכט אימבערן אין זײן הײמ־ שטעטצ — יעזיערנע. פון יענעם שטעטצ און יענעם קאנט פון נאציציע ׳עטאמען נאנצע פינף כאדײטנדע ײדישע דיכטעח א, מ. פוקם, משה צײב האצפערן, יעקב מעסטעצ, פדאדצ שטאק און אימכער אימ־ בערם שטוב — פוצ מיט פאעטישער טרא־ דיציע זײן פעטער איז נעװען דער בא־ רימטער פאעט־באהעמיען נ. ה אימבער, אין זײן פאטערם, שמריהו אימבערם, שטוב. אן ארעמע שטוב, א שטוב פון א צעדער פון די כאראן־הירש־שוצן, פצענן די ביכער צינן אויפנעשטאפצט פון דער פאדצאגע ב־ז צו דער סטעציע ארויף, אצע ברודער־ שװעםטערן אין שמוב פצענן כסדר צעזן. א, װאס פאר א װונדער־ צעבע באצײננ פצענט דארט זײן צו פאעזיע. אין מײן צעבן האל איך מער אזא פאעטישע שטוב נישט נעטראפן. אין יענעם ־אר, און כדי רייק צו קענען שרייבן זיין ״אםתרקע״, האט זיך שמואצ יעקב נעדוננען א שטוב אין א פויערשער כאטקע א ט־ש, א בעט, א שטוצ, װײםגעקאצכמע פיר װענט, און א הײציק־ביצד בײם פענםטער — אט אזוי האט דאם ײדישע פאצקםצ־ד באקומען די שענסטע מתנה פון א ריכטער, װאם האט זיך צום פאצקםציד אראפ- נעצאזט, און דאם פאצקסציר צו זיין נעצ״טערטע־ קונםט דער־ הויבן. בײטאנ פצענט דעד דיכטער ארומג־ין צװישן נראזן און זאננען און די נירע־יקע בערנצעך פון דע־ ארעמער יעזיערנער צאנדשאפט, פצענט פון אויםנװײניק סקאנדירן ד• צירער פון זיין ״אםתרקע״ און אין אװנט פצענט ער אט די צידע־ שוין אן שװע־ ריקײט;, און פון זכרון, אויפשרײבן אויף פאפיר ממש אן אידעאצ ביצד פון א פאעט פון אמאציקע נוטע, אצטע יאר;, ײאם זענען אן װידערקער פארגאננען. צװײ טענ האב איך דאן ב־י אידכערן פארבראכט. פאר־ נאכט זענען מיר פארב״נענאננען די שטוב פון שטאטישן אפטײ־ רעבמם: מ*דר> גרא: א. זײגפעדד (אין פיז