Literarishe bleter · 1930-04-11 · 15-16 (11.4.1930) · p. Seite 282

4?'םסר^ר^ש/ז ב?סססר 11ם. 16 15 (1\310-3)* 4ןײם 7282 נעבן. ײען טען פאענט כויט אים רעדן װעגן א פאדאעזוננ, פצענט ער באיד פרענן: — װענן װאם װיאט איר ואצ איך רעדן? און א־ך פאעג ביוזן אכרופן די טע״ע װען ער פאעגמ רןו״ען רןײן אאדז און איך פאעג אים צופירן צום האטעא, פיעגט ער מיך א פרענ טון: — פאניע ק״ װענן ײאס רעד איך היינט? א־ך פיענ אים אנרופן די טעטע. נאד ער פאענט באיד װידעד פארגעם;, װײא ער פאעגט קו- טען נאך אאדז טער פארברענגען, װי האיטן פאראעזוננע;. ער פיעגט אװעקנײן טיט אונז אויױ א עפאציר און זיך װײרן, װי א ױנגעדטאנט׳טיק, און אפט טיט טער טעטפעראטענט און יוסט, װי טיר ױנגעיײט. גאנץ-אפט פאעגן א־ם ״אקופירן״ די ױ*ע קינסטרער און ער פיענט אויפ שעהן טיט זײ פארטװינד;. ער פלענט באזוכן ז״ערע ״יטטעיעם•׳, באקוקן זײערע ארבעטן, זאגן טבינות, צוגעבן זײ טוט און אױך אפט קויפן זײערע ארבעט;. צװישן די אאדזער ױננע באהעטיסטן האט ער זיך נעפיאט או־םנעצײכנמ צו דעד פאריעזוננ אבער פיעגט ער קוטען פינקטאעך. װען איך פיענ אר״ן אין האטעי האב איך אים שוין נעטראפן װארטן אויץ טיר און דא פאעגט ער נעװײניעך װידער א פרעג טון: — טיםטער ק״ װענן ײאס רעי א'חי איך פאעג אים אנרופן די טעטע — א יםטיקא פאפיר האט איר? באקוטענדיק א שטיקא פאפיר, פאעגט ער אויף נ־ך אניטרײבן א סאר טעזיסן און זאנן: — איך בין פארטיק. טיר קאנען נײן. דאס זעגען נעװען פרצס הכנות צו א פאראעזוגג. זײנע פאראיעזוננען זענען נעװען פאקטישע איטפראװיזאציעם, דיכטערישע, האאב-נביאישע רעדעם, װאס פאענן נעבוירן װערן בעתן רעדן. ׳סטײענדיק אוױ־ דער עסטראדע, האט עד נעשאפן זײנע נאענצנדיקע רעדעס, װעאכע פאענן אויך אאעטען איבעראאזן אן אוט- נעהויעדן, טיפן א״נדרוק און די צוהערער האאטן אין א שפאנענ- דיקעד שטיטוננ. טיט א פארכאפטן אטעם פאענט דער נאנצער עואם זיך אײנהערן אין פדצם דײד. צו ז״נע טיפע נערא^קען, װעאכע ער פאעגט אײנפאסן אין אזעאכע הויך-פאעטישע און קינםטאערישע פארטען, אז דאס, װאם דער טוח האט אפט נישט באגוטען, האט ארײנגעדריננען ט>ה דורבן האדצן. דער עואם פאענט ארויםנײן נאך פרצס א פאיאעזוננ א צערודערטער, און אין דעם איז טאקע בא- שטאנען זײן קראפט, זײן השפעה אן־ױ די צוהערער פדץ איז נעײען פונקט אזא טײסטער פון אעבעדיקן װארט, װי פון דער פעדער _ סינעטען אנטײא: א. איעםין, י. י. שװארץ, פראפ. ט. קראא, יהואש, ט אױוענםקי, טאני א״ב, י. שיװ, שאום אש, פי הארקאײי, איאאי קויפטאן, ד״ר ה. פראנק, קאמן הײזאער, צבי הירשקאן, ײא. קאסאװםקי, ױדיקא, אברהם ר״זען, א. טאבאטש־ניק, װא. זשאבא־ טינםקי, ױסף יפה, ױאא ענטין, דרוכי, ב. י. ביאאאםטאצקי, ױםף פ. קאץ, נפתאי נראם, ש. ניגער, חײם װײנער, א. איעםין, טשאראם יאפע. 1; פאר א פאראעװנג, װײא פון געאט פאענט אים ק״נטאא קײן גראשן נישט באײבן. אפט פאענט ער נאך דעראײנן צו אזא נםיעה. אײנטאא געדענק איך, האב איך אים דעראאנגט די 30 רובא פאר דעד פאראעזוננ. רופט ער זיך אפ צו טיר: — פאניע ק״ קוטט טיט טיר עפעס קויפן. א־ך בין טיט א־ם ארוים אויף פעטדיקאװער נאס און טיר זענען אר״ן א־ן נרויסן טאדע-נעשעפט פון שײאאבע. פרץ האט זיך געהײסן געבן דעם טײערםטן נעסעסער טען האט פארראננט 50 רובא. ער האט קײן װארט נישט נערעדט און ארויסנעטענדיק די סא דובא, װאס ער האט נעהאאטן אין דער קע- שענע פון דעי פאררעזונג, צוגעאײנט נאר 20 רובא און באצאאט. און ארויסנײענדיק, ײענדט ער זיך צו טיר: — איך האב שוין אזא טבע: קויױ א־ך עפעס, װיא איך, אז עס זאר זײן דאס בעסטע... גאנץ אפט פאעגט עד ־אם געאט אויסגעבן אויױ א ״ביבקע״, אזוי אז עפ״י רוב פרענט ער אװעקפארן אן געאט. ער פאעגט קוטען קײן אאדז, װ״א ער האט איב נעהאט ד• פאבריק-שטאט און באזונדערס די ױגניט פון אאדז. אין אאדז האט זיך פיץ געפיאט זײער נוט, ער פאעגט ש־טענ- דיק זײן אין א ה״טערער טונטערער שטיטוננ. ע־ האט געהאט א־ן אאדז צװ״ קר״זן, ײו ער פאענט אויס- נעצײכנט פאדבעננע;: דער קרײז פון ״דראטאטישער קונםט״ און דער קר״ז פון די ױנגע אאדזער קינםטאער (צװישן זײ—י. ברוינער, ט. שװארץ, 'אנקא אדאער, הענעך קאן א א.ז. דער פאר״ן א־ז א־ם געװען נאענט צוא־ב דעד אויסנע- ש־פיאבענער ײד־שיסט־שער שטעאוננ, און א חוץ דעם האבן אײ- נ־קע טיטנאידער בײ א־ס פערזענאעך נושא-חן נעװען. װ־יטעי האט ער אויך געהאט א נוטע טײנונג װעגן דער איבהאבער־טרופע פון ״דראטאט־שער קונםט״. ער האט נעהאאטן, אז ד־ דאויקע טרופע א-ז די בעסטע פון אאע איבהאבעד-קרײזן אין נאנץ פויאן. ער האט טיט ט־ר פיא טאא נערעדט װעגן אריבערקוטען נאך ,ױארשע אוי־ז נאםטשפיאן, נאר דער דאזיער פאאן האט צוא־ב פארש־ײדענע סיבות ניש־ט נעקאנט אויסגעפירט װערן. או־ט פ־צס דעקאטענדאצ־ע, האב א־ך או־ך געהאט אײנגע- אאדן דוד הערטאנען צו רעזיע־םירן א״ניקע פיעםעס (הירשבײנס ״תק־עת כה״ און אנ־) א,־ז. װי טיר דאכט, איז דאס נעװען ד־ עדש־טע ש־ריט פון דוד העי־טאנען אאס רעזש־יסעד אויף דער ״ד־שעד בינע. פיץ האט או־ך נעחאוטט ײעגן או־פפירן ז״נע פ־עסעס דורך ״דראטאט־ש־ע קונםט״. באזונדערס האט זיך א־ם געוואאט ש־טעאן ״ב״נאבט אויפן אאטן טארק״. איך בין נעװען פאד דעד ״גאאדענער ק״ט״, און ער האט דײקא געײאאט, אז טיר זאאן צוטי־עטן צו דער אויפפ־רונג פון ,.ב״נאכט אויפן אאטן טארק״. אײנטאא קום א־ך קײן .־וארש־ע און באזוך, ײ־ נעװײנאעך, פרצן. ז״נע עי־־עטע װערט־עד זענען נעװעז: — טיםטער ק״ א־ך האב א־בערנעארבעט ״ב״נאבט או־פן אאטן טארק״ און א־ך הא■־. אז א־ר װעט שוין א * * ניע ט ־סו ן״ן אז טעז זאא עס ש־טעאן בי־ אײך א־ן יאדז. פרץ האט זיך נעהאאטן ב״ דער טײנונג, אז זײנע פיעםעס װעאן קאנען שפיאן נאר איבהאבער, װאס קאנען אדבעטן א פאר חדש־ים אוי.־= פראבן און דעריבער האט ער נעװאאם־, ט־ר זאאן צוטרעמן צו ״בײנאכט אויפן אאטן טאדק״. א־ך האב אבער טורא נעהאט פאר דע־ פ־עסע. זיך נעשדאקן פאד א דורכפאא. און טיר האבן זיך דעי־צו ניש־ט נענוטען. צו ד־ער ״נאאדענעד קײט״ האבן טיר ־א געטאכט נעװיסע הכנות. ־רץ האט צום סוױ טםכים נעװעז טיט אונעזר טײנונג. אז ד־ ״גאאדענע קײט״ א־ז א־יכטער פאר אי־נז. ער האט אונז צונעזאגט צו העאפן צו דעד אויפפירוננ. ער האט אפיאו חשק נעהאט אא־ין צו ש־פיאן א ראא אין דעד פיעםע עס האט ז־ך אבער נאך די ערשטע הכנות ארויםנעװיזן. אז אויך די ״נאאדענע קײט״ איז איבער אונזערע כחות. און די הכנות האבן צו גא־נ־ש־ט ניש־ט נעבראכט. דאס האט דאך פדצס פרײנטאעכע באצױננ צום פארײן ״דראטאטישע קונסט״ ניש־ט אפגעקיאט, און װען ער איז נעקוטען קײן אאדז, איז ער װײטער נעװען דער גאםט פון פארײן. טעםעם צו די פאראעזוננען פאענט פרץ קײנטאא אאײן נישט