Literarishe bleter · 1930-03-21 · 12 (21.3.1930) · p. Seite 222

?'םעראריסט 3ל2סער ג*ם. 12 (307) וײם 221 ׳י ד״ד ייעדז/? דןבי//נעד?י/ פײ די טישלעך פ^ דאםאנישן האפע (פראפ-?ן פון יידייטע שייפםשטעלער אי/ ב:ע,־?י/> פ״עי אין ד• פאדבדיאטע אוינן און האע א טטענדיקע נביאות א•; טויא ״• ע נ ע ר זײגער װעט ני׳עט אויסהאאטן, איר װעט זען, צופיא געװיכט דאט ביען אויױ איס אננעהאננען״... דער או״רו פון זײנער, פון רעפ גרופע-זײנער ״ײדי׳טע שריפט׳שטעאער אין א. טשעי יק&ווע־ זאא אזו• נ־׳טט טרעפן, װ• עס ט־עפט זיך, און אפייו ראטאנייטן ר• אטטעיסטן הו-הא-א־קע ט״עאעך האאט , װעאכער בעראין״, איז א ט ׳כ ע ד ק א װ ע ך דער ״אוטרו״ ט א ״בטיאיכװ״גענ״כ י־<;;<־< צײ קאב< דועד״טט אדאי א : אויױ א כאװעז כסרר א־ן טיק-טאק;, א טיק אהעך א טאק אה*;, יסנערערט. טיהאט יכוין רורכ־ ־ירב־ אין או כ״יוזאט יבוין ארץ רעבטס אין א כאװענ אויה אינקס... געװ״נאעכן קנייאכא, נייכטא £<ד<ב ב*; אין א־בעיכעצויגן ארע ״טאיז און דעי' ט״נט איר אפיכך אז רער ״טיק אהער״ עפענען ראס טויא, ר״װ — ןךײטעד צי פיטוט ק־ין באדעדפעגי״ט יעדעי זײטץ— אהין״ קאיננט אפ טיט צויכטיטוננ, טיטן ״יא״ אין ׳, אינטערן ־עכא פון רעד צו- א*;דעי*ג*טיא טײדן איב עפע;עןי ויער ״נײ;״. טיט האט איר א טעות, פאי־קע־ט, עס קאיננט אפ יערעס אפ;, רעטאנסט־אטױו כפני ן דרעיי *בייו געיטטערטע־ דראניע אי ז אט־ ײנגער, אי װ״א טיכעריקאװעך װי אן אוטפאדט״א ו ט ו ז...;<;<** צ קהי וערהריק, או,? א •כטארקסטן נוטה נ *צ ט צו טסכיס-זײן טיט עפעס, װי 'א טסכיס צו זײ;, אײסצוגעפ־נען אוטעטוס טעד •טאטן װי איכט א װארט קענן צױניזס און א װארט קעגן בונדיזס, טענות ק ע ג; רעפארטװס און טענות ק ע ג; קאטוניזס — א•; ארץ און כײ אאעטען קען טען נעפ־נען נאײך אויפן ארט א גדונט פא־ א ״קעגךי — ראס א־ז די טכע פון אוטפארטייאייטע, און אט ר• ראזיקע מכע האט ט׳טעריקאװער נענונ. אטת, זײן ״קענן״ איז אאע טאא אן אויםריכטיקער און דע־ -בער טאקע אטאא אן איבערצ״ננדיקער אטאא דוכט ז־ך אפיאו, אז אט רער ״קעגך איז טער געװענדט קענן זיך אאײן, װי קענן אנדערע. טיצעריקאװער דער אוטםארטײא״צער האט סיטפאטיעם און אנטיפאטיעם... נ״שט אוטזיסט איז טיטעריקאװער ישטארק כאהאװנט אין טאאער״ (אטאא עכ געאערנט און ארויסנעװיזן צו דעס באנאבוננן — ער ,יױיסט, אז האי־טאניע קוטט אטאא דװקא פון פארבן־ט״שוננ, אז איבעדגעפאאכטענע קאנטדאסטן ניבן ער׳צט אטאא גאנצקײט. עד רערט ׳סטענריק טיט פאראנטעזן, טיט ב״- און נעבנזאצן. ט־ט נעראנקען בתוך געראנקע;, אין ז״ן יעטועס אאזט ז־ך יסטארק פיאן ראס, װאס ה״סט ״באװעגאעכע אםאצ־אציעם״, אײן פדאזע יסאעפט װי אויױ א בוקםיר די אנדערע, װעאכע איז גאר פון אן אנרער טי;, א״ן פסוק ציט נאך זיך א צװײטן, װעאבער איז נאר- נייכט פון זעאביקן סידור גענוטען... ר• פארקאאטערטע ביי-באטערקוננע;, די ארײננעישטעאטע אגב-אורהא-געדאנקען ׳כאיננען אפט אין טיכעריקאװער״ען ׳שטועם א״ן רעס הויפטגעראנק, רי הקדטה איז אטאא נרעסער פון גו ך- ה ע נ' ך ײען טיכעריקאװער האאט א רעפעראט, איז עס או־ך א יכטועס, טיט אאע אייננארטן פון טיכעדיקאװער״סן יכטועס•. ריספ־אפאדץ צװ״כן רי טײא;, צװ״סן עיקר און טפא, װ״א טיכער־קאװעד איז אין זיין רעפעראט, װי אין ז״ן ־סטועס, כעיקר א־טפראװ־זאטאר עד יכאפט תוך-בדי-דבור און האט ארעטאא סער װאס צו זאנך װי די טענאעכק״ט פון ווי אזו• צו זאג;, װי די פעיק״ט פון נעאררנטער אדכיטעקטאניק. און דעריבער רערט טאקע טיכעריקאװער רער רעפעדענט, װי טיכעריקאװער רעה ׳כטועס-פירער ג י ך- ג י ך, ׳צאיננט װערטער,?אזט איכע־ נ״כט-פאדענדיקטע זאצ;, ער האט טורא נ״כט צז כא- װייזן, נ״כט פארטיק צו װערן טיט רער צ״ט, ואנס עד הונדערט װערטע־ אין א טינוט אןן דע־ פאסיקסטער צ״כן פוץ אאע גדאטא־ טיקאא״כע פונקטאצ־עס איז פאי־ א־ס רע־ טערפונקט... פאראן כ״ אונז ככאא װײניק רעדנער, װאס א סטענאנראטע פון ז״עדער א רעדע זאא ז״ן ררוקפעיק פון נראטאטיקאאייכ;, פון זאץ-בוי-יכטאנרפונקט. איך יכטעא טיר פאר, אז די טערה״ט פון אונזערע רעדנער, נעטענריק אין האנט די סטענאנראטע פון זײערער א ,־ערע, ׳כפרינגען אװראי אוי־ פון די כאערא״ ׳כפראכאעכע צע־ ״כויבערטקײטן אין נאויבן אאײן נ״כט, זײ זאאן האבן אזוי אויס- גערריקט זײעדע געדאנקע;. א םטענאנראס פון טיכעריקאװערם א אזא ״כר, קען :יאיז אאנגװ״איק. וען א ט ׳כ ע ־ ק א װ ע ־ איז יכטיאיכװ״גן-פײזע נ״כט האכן קיין פיאץ. ט־ט א טיכעריקאװעדן װעסטו זיך יכוין נ״כט אאנגװײאיק;, ער װעט ׳כטענריק אויפהויבן אן אויפכ־ײזנריקע טעטע, װאס ציט א־״ן אין װארט-געפאעכט, ער װעט ׳כטענריק ר• ׳כט־טונג קענען פא־װירצן טיט עפעס יכא־פס, טיט א נ״עס װיץ, טיט א הטיכך-פארערנריקן רעטאר״כן און נע- ראנקאעכן א״נפאא. טיט טיעע־יקאװערן כ״ס ט״כא װע־ט א ה־פיכ כיסא אעכע- ריקער אײפנעאעכטער צ• זענען ד• יכטועסן. ד• ״איך דיר דו טיר״ ר״ד-פעכטע- ־ייען אין דאטאני־כן ׳כטענריק אפנהאריציק, איז א פ־אנע, א פ נ ט ו א ק זענען ז״ אכעד דאס דוב יא, און כ א ז ו נ ד ע ר ס אפנטויאיק װע־ן ז״, װען טיעעריקאװעד איז אין רערט־ט. ט ע ר אפנטויאיק פין אאע איז ער אאײ;, ט״״יע־יקאװעך װעאכער קען יע־ן א־״נזאג;, יערן א צי טון און ארויסציען פון זײן פאעגטאט״כ- ק״ט. א טיכע־יהא־וער איז קורס-כא א נאענצנריקער ־כ ט ו ע ס - פ ר ע ך פון יענע װעאכע זענען װי ה״װן אין יע־ע־ געזעאיכאפט, ,-•• ••ן•••- *••• <*•• ײײיר•• -י 1 <*<- - 1, - * ' * < •׳-1 קאננ־עחטנביעכ. עי־ איז אי; יעיע־ געזעריעאפכ א ױינעי־. א;ב, רדען נרען ײארט די ב<~ר*;<ד ײדי״עע *עדיפט״עעערעד־• נען זײ צר- א ו ד י ר פ ו 1 *״ < ■ ן י < *י א ז י ודײ;יק אויפגעיעדדיפכ אז; צלזא:יע;;עדעדיככ, צז־ודײניק אײ;ע א; ־• אנרע־ע נעהאאטן אין א״נע פון די אנ־ע־ע ג״סטיק אפהענגיק,, װאיט זיך ווענן א״ניקע געאאזט :אנן אזו•: רור בע־געאסאן איזרי ,ײאג פון זײגעך יעקכ אעיכצינסקי — נ״כט אוטזיסט האט ע־ צי טון ־כטענריק טיט ציפע־ — איז רער וו״זעך ך טיכארני איז דער נעטר״ע־ קוקינ־ א״פן ז״נעך ע־ פאיגט נאך רעס װ״זע־-נאנג אויפן צי- פעי־באאט, ײיא ׳כטענר־ק װיסן װי יכפעט עס איז און גאויבט יכטענ- ־יק אין רע־ אנגעװיזיענע־ ״כעה, א ר ־ ק קוקט אויפן ז״נעך ער איז אבע־ א ״ך װעאכע־ נא.ײבט נייכט אין רער אנגעװי- זענע־ ׳כעה, ע־ טוט טאקע א קוק אויפן צ־פע־כיאט, אבער נאי־ צוייב רעס, ע־ זאי קענען נא״ך א״פן א־ט אין טיט כיטוא א טודטא טו;: ״כטע, אויכ רא איז האאב-צװײ, טיז כאטת ז״ן נאי האאב- רר״״... נ, ג ע ר ג ע א האט אן א ״ ג ע נ ע ס קעיכענע-זײגער און האאטן האיט ע־ נא־ פין א״גענעס ז״גער ז״נעס. א.*ן אויכ ער טוט ״כו■; יא א קוק א״פן אינעט״נעס זײנעך איז עס נאר צואיב באױייזן רי ״כטה טעאות טובות״ פון ז ײ; א ״ג ע נ ע ס ז״געך ״ביײ״ס׳.׳ א״ע־ זײגער איז א ז״געך■ א פג־ א־ז עך א זײנער איז נא־ ט ״ נ ע ך ער פאריכפעטיקט נייכט א״ך א האר״... בנצױן כץ איז א ״ך װאס ז־צט אין כעי־אין און קוקן קוקט ער נא־ א־יפן ק־עטא-ז״נע־ אין ט־אסקװיע, קוקט טיט קא״נאעכן ׳כארנפר״ר-