Literarishe bleter · 1930-03-21 · 12 (21.3.1930) · p. Seite 221

14ײס\22?יסזנד&די^ ברסססר נ*ם. 12 (307) * קיעװ א־ן ד־ נאך רעו,־ארוצ־ע--ארן פיז ״1900-190. דא זענען נע־ װען נחום טאטוכאװ, קאאכיאנאװםקי, ברײטכואן, םעיקע, גײםט- רײכע און אריגינעאע כוענטשן טיט אײנענע דרכים און װעאט- אניעוױננען אין רער ײרי׳שער װירקאעכקײט. און וזי גרויט איז גע- װען רער א״נפאוס פון דעם עאטערן קאאטאנםאנען אויך די ױננערע און ױנגע. דוד בערנעאכאן האט דאן אפיאו געהאט אננע׳עריבן א דערצ־יאוננ, אין װעאכע־ קאאטאנסאן איז נע׳שיאדערט געװארן טיט א באזונרערער םארהעראעכוננ. די דערצ־־אוננ האט נעהײםן ״כאוטי• ןדער העאד — א. קאאטאנסאן רעדט א־ן ׳עוא ב־ז ער בא- קוטט־ א באוט-יעטוריזו, און איז ק־־נטאא נייםט נעדרוקט געװען. אי| ד־ ע־יטן פון אונאנדע א־ז א ק. נעװען א טעריטאר־אאיסט, און נאכן פאנראם פון ,־אאיו א־ז ע־ ארו־ס ט־ט א יטארפער, אײדניעאפט- אעכער רוס־יעער בראיעור קענן רע־ רוס־יעער א־נטעאינענץ טיטן נאטען ״זעטאיא אי נא־אר״, װו עס א־ז או־סגעדר־קט נעװארן דעי צער און צא־ן פון רעם ״ר טען האט א־ם אטאא טיטנענוטען אין א ־־הייעער רעאענאציע צום ק־עװער נענעדאא-נובערנאטאר, און ער האט פאר א־ם אװעקנעא־־נט־ אזא דריעה, װאס יענער האט קי־נ- טאא נ־י־עט נעהערט. אכער ד־ ר־־ד זענען נעזאנט געװארן ט־ט אזא א־בערצ״נוננם-קראפט, אז רער צאר־־עער טויעא האט עם דער- ־עטיקט אין זיך טיט ציין-קריצענ־־ע. נעװען פאא;, װען ער האט ט־ט ארכיר־־ען געפירט ה־־סע יעא־נ־עזע ו־בוה־ס, װעאכע עס האבן זיי אויפנעטראגן פון ז״ער איט. אבער דאך האבן ז״ נעהאט צו א־ם א באזונדערע אבטונג און פ־עטעט. פון 'אר 1914 האט ער זיך יא- זעצט א־ן ארץ-־־עראי נעװארן ־ארט יעטארק באפרײנרעט ט־ט י. ה. ברענער, און אױ־סנענעבן רארט אײנ־קע ב־באעך•. ״הרהורים עא יע־רתנו הצע־רה״ ןא־ן װעאבער ער רופט ד־ פאעזיע צו דינען רי טאסןן, ״אקוט־ כוצ־אאױת״, (װו עד באגר־נרעט דעם סאצ־א- א־כטייען געראנק)< ״רבר אא הנוער העברי״ (א רוך צום סאציאא־זםן. פון ־אר ע׳וסז װוינט ע־ א־ן ר־נע. קראנק, ט־ד, דעדיעאאגן (א־בעד כאא און פיט צױת) און האאב-באינד הו־בט ער אן צו פאיעפנטאעכז אין ר־נע ז־־נע ער־נעױננען ,־ועגן ר־ אטאא־קע טיעביא־ם און סאצ־אא־סטן, װעאכע פארטאנן א קאאאכאיע קואטור- און איטעיאטור-ה־סטארייעע באד״טוננ נאנצע אוצױת ט־ט װיכ- טיקע טאטער־אאן פארטאנן זיינע טעטואי;, װעאבע זענען צואיב דער קראנק־יט פון א קאאטאנסא;, א־נטיטן א־בערגער־םן געװאדן. עס א־ז דער ה״א־קער חוב פון ד־ ר־גער ׳ער־פטיעטעאער צו ב־עננען װאס-ג־כער א־ן אן אררנוננ די טעטואדן פון דעם פאר- ־עטאיבענעם אאהנן קאאטאנסאן און זיי פאיעפנטאעכ;, און אזוי- א־ום יעטעאן אן אנרענק רער ני־סטד״בער פערזענאעכקײט אאחנן קאיטאנסא;, װעאכער האט געהאט נױיסע פארדינסטן פא־ רער ״ר־יעער איטעראטור א־ן קואטור באגריםובג פון שלום צו י. אפאטאשוס ױבלײ פארע־טער חבר רעראקטאר פון די ״א־טעראר־יעע באעטער״ װער א־ך נעװו־ר, אז טיפ־יערט הבר אפאטאיעום צװאנצ־ק-־אר־קן איטעראר־׳ען ױייאײ. איך װיא זיך אויך כאט״איקן א־ן דעם ױם-טוב, און א־ך כעט א״ך ט־ך צו יאזן דורך א״ער ככבודטער צ־יטונג צו װונטיען דעם טהבר פון רי ״פו־א־יעע װעאדער״ א אאנג-־אריקע פרוכטכארע טעט־ק״ט פון ז״ן קיעפטיקעד פעדער פאר רער באױננ און אנטװיקאונג פון אונ- זער פאאקס-יעאפנד־קער איטעראטור, ײאס ער א־ז א־־נעד םון א־רע בו־ער טיט בבור און גױס ׳ע א ו ם א ׳ע פאייז אים א־בערצייננדיקער ײדי׳עיםט. די בראיעור האט אױיםנערופן קעגן אים נענוג היים באוט און פארביטערוננ מצד די העברעיסטי׳עע קרייזן אין קיעװ. — אין דער בראיעור האט ער צװ־׳ען אנדערן נעיער־ב;•. ״נישט א׳טון-קוױע האט כאיעאפן דאס יידנטום, נאר דאס ״רנטום האט באיעאפן דאם איעון-קוד־ע װי א נויטיקן װערקצײנ, א־ן דאס יירי׳עע םאאק האט, כרי צו באהיטן זיך םון פרעטדע יעפראכ;, םון פרעטדע פאיםוננען, באיעאםן א נ״עם װערקצ״ג — ר־ ״די״עע יעפראך. פון דעם ׳עטאנדפונקט איז די (יידייעע) יעפראך ,־אס ״דנטום אא״ן״...״ ״יט א. קאאטאנסאנען איז ט־ר אויםנעקוטען צו זיין נאר נאענט אין טיעך פון א 15 יאר, װען ער איז באיעעפט־קט נעװען ב״ ט־ין זיידן װ־ א בוכהאאטער אים האב א־ך צו פארדאנקען ז־־ער-זײער פיא, ער איז נעװען רעד עױעטע־ ״טם־ת וטריח״ פין א ױנג הםידייע-גבירייע בהורא, װעאכע־ א־ז גענאננען בדרך ה־־עך און יעפעטער א־ז ער נעװארן אונזער ןט״נער א־ן בערנעא- כאנם) טורה-דרך, אר־־נגעפירט אונז אין דער ״ד־יעער און ארנע- ט־־נעד איטעראטור און ט־ט ז־ינע אנװײזוננען כאאויכטן אונז א ראננע צייט דעם װענ. פאר א־ם האבן טיר עס נעא״ענט ד־ עד- יעטע ציטערדיק-אננעיער־בענע ז־־טאעך און באקוטען פון א־ם אונ- עע־יעטיצוננ און דערטונטערוננ. יעװער א־ז דער־יער ב״ם פרייען קיר פון א פר״נט א־ן ־ב־ן זיך טייאן טיט די עד־נעױננע; װענן א־ם. פיא-פיא עפ־זאר;, טאטענטן זענען פארבזנרן טיט אייגענע, א־נטיטע איכעראעבוננע;, ׳־אם עס איז ני׳עט אזוי-גר־נג ארו־סצובדעננען ז״ אפגער־םענע א־ן אפנעטייאטע נעזעםן א־ז ער ׳עטענדיק אין קאנטאר ביי די נרויםע, נראבע ב־בהאאטערייעע ביכעך געיער־בן און פאריעריבן רארט ד־ פיאצאאיקע צ־פעי־ פון די פאחע״דענע פאעיעער או־ה די סוחרי״עע קאנטאס. אכע־ רער קאפ און ראם טויא זענען ׳עטענד־ק :ע־וען פארנוטען ט־ט גאר אנרעריעם. פאענן ט־ר ז־ך אד״נכאפן ׳עטענד־ק א־ן קאנ- טא־ ־צו הערן א אעבעריק װארט פון זי־ן קװעאנר־קן טו־א. ער א־ז נעװען א טענט׳ע טיט א נעײאאט־קער ערוד־ציע, ״עטענד־ק נע- א־־ענט און נעאערנט און נעהאט האט ער א נויטװענדיק״ט צ־ ט־־אן זיך ט־ט ד־ נעדאנקען, בא־צן, אפאד־זטע;, װעאכע פאעגן טטיע־ ־:־ט־אטען פון אים אן או־םהעך ער האט געהאט ׳עטענדיק ארום ז־- פאחע״רענע צוהערעך אאטע און ױנגע, פױטע און פרי־ע, ״דן א־ן ני״עט-ײדן. א־ן דער קאנטאד פאענן או־ך אריינקוטען ׳עאום- ער־בם, ־עקב איבערטאן (אן אננעזעענער העברע־יעער אערער און טהב־ פון א״ניקע העברעייע־ע און רוס״עע ב־כאעך), א. ט יעאצ- יזעס. און פיא אנדערע ט׳עכיא־ם פון ק־עװ. א דאנק קאאטאנסאנען א־ז רעם ז״רנם פאבריק-קאנטאר נעװארן א טין בית-ועד אחכט־ם, א״ קאאטאנפאן פאעגט ביי די אפענע בוכהאאטער־׳עע ב־כעי ז־צן אין רי־״עענע;. אין אט די דריעות איז נעװיס אויסנענוצט נעװארן ז״ן קאאאםאאע ׳עעפער־יעע ענערניע און אפנעװענדט ז־ םון יער־־בן. ע־ האט טער איב געהאט ראס אעבעדיקע רעדן ביי נייגע־־קע צו- הע־עך װ• ראס טויטע ׳ער״בן. און אפיער האבן א־ם דאס יעװערע. פע־זענאעכע אעבן און די טויטע צ־פערן אפגעטו־ט דעם װיאן ־צו עי א־ז געװען ז״ער יעאךך יענײד־ק א־ן ז־ינע יעטועסן, עד ־אט א־ב נעהאט אנצוטרעטן ־ענעם אויפן פיאנדיקן ארט, און נייעט געיע־־נט קיין פרוטאקעם, חסידים, נאויביקע. פאענן ז״ א־ם הערן א־־פטערקזאם און זאגן אויױ א־ם: ״באעם, באעם החעעי״ ער האט א־־ך געהאט א־בערגענעבענע פריינט-פארערער קדיסטן, װעאכע ער ־אט צונעצוינן מיט ז״נע אפ־קורםי׳ע-פר־־רענקער״עע געדאנקען א־ן אפאר־זטען. אויט זײן כאראקטער און טהות איז ער געװען א ־עטאקראט, און גאייכצײטיק א טין אנארכיסט. ער האט ז־ך נייעט נעקענט א״נאעבן אין א פארט״. נישט נעקאנט ז״ן נעבונדן ט־ט־ פא־ט״-רצועות. איז ער צװייען רי צױנ־סטן פארעכנט נעװען פאר א באצ־אא־םט, צװי׳ען די רעװאאוציאנערן נעװען א חובב-צױן, צ־ז״ען ר־ חובבי-יעפת-עבר אױ ער נעװען דער ײדײע׳יםט־, און א ־עב־ע־םט צװי׳ע׳ן די י־דייעיםט;. אבער אוטעטום איז ער נעװען באז־נרעי־ס ׳עטארק באאיבט און נעאכטעט. אין קיעװ האט ער אויפ- :ע־עטעאט א דור פון פאחעיידנארטיקע, טרייע תאטידים. און צװי׳ע׳ן "־ — רעם פראפ. טאנדעאשטאם, װעאכער פאעגט צע׳עטאאצן װערן :־ז קאאטאנסאנס טיפזיניקע און טרעפאעכע ר״ך ארום קאאטאנ-;א:ען האט זיך נרופירט די ראריקאא-״דישע א־נטעאינענץ פון