Literarishe bleter · 1930-03-21 · 12 (21.3.1930) · p. Seite 219

1ײס 219?'סער^רישע בלסססר נוס. 2( /302} ז?ע^ 2'נקע7שםײן1ן?$רשע דוד פינםקים ״אלעהםאנדעד אוז דיאגעגעם ״*> איז ני׳עט גראט א־ן דעד װעאט?}דײ; >ן װערט-ג״צ׳יןער יעדא־ בע־ע.־, נאד דעדהױפט א גוטפוטיקעד פערקעד-דערר״זעד דע־ ױננעט־עקעד גריקפ-קענ־ג •ענוערצט א•; זיך צונו•? ־ער״ענד־קע וױדעריעפוכן — ד ר ו ע ק ר א פ ט ט ט ד ר ו י ט ע ד ס ט ע טרױכען, ז״ן געכ־־ט א־ז רי•־ נעװארן אױ־ דעפ פאן פון האטע־ט אוכ״עטעדכרעכעד עפאפ־,, און איכער ארע זיינע חרוכװת האט געיכװעכט דאס נע־כטארט פונט אוט־עד־כדאקענעכ אכ־רעכ. פונדעטטװענן א־ז דעד נעכװדענער באפערעד, װערכע־ האט ט־ט זײן פעכטעד יעט־כ פאדזאדרט ארוכ ױך א הכװן פאדערעי־ דאך;״כט פרײ פון צערײננדיקן צװ״פר. עפעט א װארעכ האט כ״ א־כ א־נעװײנ־ק גענאנט... אונטעד דעכ רוקן פון דעכ צעהיצטן הבװן-פא־נעטעדעד ווױנט ע־ ארטעד ד־אנענעם, ווערכער יכפאט פון;״ פ״עררעכע צע־עטאנ־עט און װבר-נעיטד״ען, װ״ר עד האט א־ן זײן פיראזאפ—עעד װײטזעעװדיקײט דעדכריקט דעכ נ״כט־קן טוך. ״אין קאד־נט נעפ־נט ױך א״נעד װערכעד וױר נ״טט״. וױ א גר״כעד א גר״כן נ״ט דעד־כעד ארעקטאנדעד כאױכן ד־אגענעט;. ד־אנענעם גיט איכ נ״טט אפ דעכ אנטיטפדעכנד־קן ככוד, װ״ר עד קען ױך נ״טט פאנאנדערקרײבן דער־ן, צ• ״א־ז ז״ן כא- ד״טוננ א•; דעכ, װאס עד אװ קיניג, אדער א•; דעכ, װאט ע־ א־ז ארעקטאנדעמ״ װי אוטגר־קרעך װײזט ױך אװט ארעקטאנדעד, ע־ קען ױך ארין נ״טט כאגנוגנען ט־ט דעכ, װאס עד האט, נאד ט־אגט ױך אדוכ טיט א וױטטעד כ־טעדע צו כאױגן און דעראכעדן די נאנצע װערט. ארעקטאנדע־ איך װיר און א־ך װער. דיאגענעט: װיר זיך ארײן כאױגן, ארעקטאנדעד, און ד װעטט כאױצן די נאנצע װערט. טיקען די װערט כאזיצן דודך אפזאנן ױך פון א־ד, אדעד דורך רעדאכערן זי טיט יטװער־ כע־קד האנדרט ויך דא אין דעכ ר״ן-טענטיטרעכן, אז דער טענטיט זאר דערבײ זיך אר״ן נ״טט פאד- ר־ד;, אז ארעקטאנדעד זאר נ״טט װערן אײננעיטרונגען דודך דעכ ק־נ־נ דע־ טענטיט אװ ד• טאט פאר ארע דעדיט״נונגען און דעד- פא־ א־ז אזוי כא־אקטעד־טט״ט פאד ד־אגענעטן ד• רענענדע װענן דעכ, אז ער פרעגט אין טיטן הערן טאנ ארוטיטפאנען ט־ט אן אננעצונדענעכ ראטטעדן און זוכן א טענטיט. כעת ד• נדעטטע נצהונות, װען טיהאט זיך געקאנט אויטוװװ;, אז דער טאקעדאני- יטעד קינע געפינט ױך א.״ה דעכ טאטע יטפ־ץ פון כאדג, פרעגט ד־אנענעט צו א־כ קוטען טיט אן אנגעצונדענעכ ראטטעדן אין זובן ארעקטאנדעדן... דער קיניגר װאט קען עד ד־אגענעסן געכ;-.׳ כטך-הכר װ״זט ער איט אװט צו ז״ן א װערט-יטרעפעד זאר עד איט טון דעכ גדויסן הטד און אפטדעטן אכיסר אן א זײט, טחטת ער פא־יטטערט א־כ א קאפעטיטקע די זון... דיאגענעס אװ נ״טט קײן אסקעטיױרטער די צדוק, נא־ א זערכטט-כאהעד־טעד, װאט װיר אכער פירן אן עדדי״ט- זוניק רעב;. * דער אינעװ״ניקטטער צװ״פר װעדט ״טטופנװ״ז אריז ט״פעד פאוכארג;. ארעקסאנדעד װערט כאדוייטט פון ז״נע כטדרד־קע נצחונות. דער רױז פון די נעיטעענ״טן יטפינט א־וכ א־כ כ־טרעכ- װייז א נע־ז פון אטביציעט און ׳טװאכקײמ;. ארין קריװט אכעד אדוכ דעכ צענטראר-פונקט םון װערט-א״ניטרונגוננ. די יטענםטע פעדט״טע פרויען קענען ז״ן כריק נ״טט פאנגע;, דער טא־עםטעטייטער ארעק- טאנדער ט״דט זיי אויט. טיט דער געפאננענער פערטייטער קינ־נ־ן און א־ר םװיטע באג״ט ער זיך נאכער און א״דר. ד• דעראכערוננען װערן ײאטאטאר נרעטערע, טידאכט, אז אט-אט, און די ײערט װעט זיך װיגן אין זיין האנט. איכער זיין װעג יטר״כט זיך אכעד תט־ד דער דיאנענעס-יטאטן און װארנט דעט זיגער אז עד װעט אװ־ דעט נצהונות־װעג פאדבראנדזיטען און זיך אר״ז פאדר־דן, װ״ר נא־ אןיה דעכ װעג צו זיך ריגט די גרויסק״ט. טאטענמנװ״ז יטויטט כיי ארעקטאנדעדן אין קאפ און ער ראזט זיך דורך דעט אויבערפריםטער דעייואעח ארט זון פון נאט אטון. אין א וױירע ארוכ טוט ער זיך אפ א כוה און כאיטט״ט דעכ אין װערנעד ריכ- טוננ דארך טען טר״כן דעכ יטטדאם פון װירן- אין דער טיה אדע־ א•; דער כד״ט. װאכע־ע פון אט ד• צװ״ ר־כטונ- גען פאדעדט טער אניטטרענגוננ, טעד בוחות ־פאדװענדונג-׳ די ׳טטרעכוננ צו עקטפאנטיע, דעד דדאנג צו כאהעד״טן ד־ װערט, טוז אװדא• נעיטפ״זט װערן דורך א טך קרעפט;, אכער דער ײירן ז־ך אר״ן צי כאהעריטן אװ אױך נ״טט קיין קרענעדעד הערדנטאט. ארעקםאנדעד א;ן ד־אנענעם, — א״- נעד האט זיך נע- ראזט פירן פון זיין זודיק כרוט, כאט־ט דעריכער אנגעװענדט ד. 8 י נ ם ק י ז־ך א״נצויטיריננען װאם-נדעסערע ׳טטח־כ, און ז״ן נאנצן וױאן כרפי חוץ, כדי ענדרעך איכער דער װערט צו גע-וערטיק;. ױין רעבן א־ז נעײען פיר און כדויזיק. דער אנדעדעד האט טיט א ׳טטאדקן װירן געצויטט זײן איינענעכ כרוט-אוטרױיי. אינעװ״ניק האט געיטריגן די יטטיט פון רעב;, אכער א•; ז״ן צ־נ״ט- פ־ראזאפ״טער גרייכנעװיכט האט עד ארץ כטדר געיטטיקט. ער האט ז־ין נאנצע טאכט אננעװענדט כרפי פניכ, אוטאויפהעדרעך זיך אר״ן אייננענוטען. ׳טריסרעך האט עד ד• װערט א•; ױך נעהאט דער עדיטטעד א־ז נעװען ארעקטאנדעד דער נרויטער, דעד ענטוױאסט״טער װערט-דעדאכעדער סיהאט איט געצוינן דאט רעכן פ־ן פאראצ;, קרוינע;, טראנען און טיייאנען רעבעדיקע פאדעדער ־ע־ אנדערער אװ נעװען ד־אנענעם פון ם־נאפ, װערכעד האט גע- יטפ־נן אוװ טדאנען און קרוינען. ז״ן ״פאראץ״ אװ נעװען אן איט פאט, ז״ן נאנץ ״פארטעגן״ איז באיטטאנען פון אן אפגעד•- כענעכ טאנטר, װארדיטטאק און ײאםער-בעכער קויכ האט ער אטאר געזען, װי א ױננא יטעפט און טרינקט װאםער טיט די הוירע ־ענט, האט ער תיכף אװעקגע׳טרײדעדט דעכ כעכער ארעקטאנדעד דאט ארץ געיטטרעבט צו דער בר״טער װערט, ד־אגענעט דאקעגן צו זיך אריין. אט די דאזיקע דיאטעטדארע ארעקםאנדעד - ד־אנענעס- ג״טטיקײט פון ארע צייטן און דורות קאן ׳טטענד־ק דינען ארכ ־־אט״טע םכעטע פאר פאד׳ט״דענע קינםטירערייטע פארקערפערוננען. טיאװ אן א״ביקע ארנעבד״א״טע פאדטור, אין ײערכעד יעדער דוד;־ט אי־״ן זיין א״נענעכ נייעט אינהארט. * דוד פינםקי פאםט-אױױ ארעקםאנדעדן ארפ טאקעדאנייטן װי א נריקרעכן בחור, װאם האט ביי ארעטען נעפונען חן א־ן די או־נן. א העריטער, װאס האט זיין נ״םט נעיטאיפן ב״ט העד- יעכן אדיסטאטערעס און ב״ אים טאקע נערעדנט, אז דער צװעק כין דער טאוכה אװ די נריקזעריקייט פון די בירגער ארעקטאנדעד *) דוד פינםקי: אלעקפאנדער און דיאגענעם. וועלםגעיםיםםלעםע -״אגעדיע אין פינף אקטן און צווײאונצװאכציק בילדער. ווילנער פארדא; =יז 2. קרעצקין.