Literarishe bleter · 1930-03-14 · 11 (14.3.1930) · p. Seite 212

?"ססרץרישס ב?טםער 12ם. 11 (206) ש זײם 2/2 ׳/ /^/^• 2 ״?׳ "1/ *1 ז♦ רײזען אפגעפארן הײן אמעױהע רי דעג איז זדסן ר״זען א־געפארן קײן ניו־יארד״ וװ ע־ דועע זיך באעיידיען אינם צוזאנלענפאר פין ךער ײדי-ער ק-דטור-געזע״דאע= איז א-ע־יקע זדםן רײזען װעט ־יענגען דע=?ודטור-צוזאמענפ•)־ די װונ-גן פון די ײדײבע נןולטוי־טוער אין 8יילז איז ווע= סיט פיען פאיטיידיען דעע אדגעם״נעט ײדײדן קודטוד־ פיאנט. װאע פײנט פון אינעװ״ניק אדן פון דרויען יא- קעספן אים. זדסן רײזען וועט ווי דער פאיזיצעי פון ווילנער פען־ קדוי אייערגעין די הײכנוע גדוסן אדנזערע פען־קאדעגן אין אסעריקע. אדן װי דעי מיטגליד פדן דער אויכפיר־יױרז) פון ײװא און א״נעי פון די ײװא-יויער װעט עי אויך פאייטטא־קן דעם אינטערעט פון די אסעײקאנעד פי״נט צו דעם ״דיטן וויכ. אינכטיטוט. מיר זענען זיכעי, אז זלמן רײזען װעט אט די אויפ־ גאכן אויפן כעםטן ■אופן דעיפילן. םיר ודונ-סן ע־פאלג זיין א־כעט אין דעי ״דייבער אמעריקע• ז. נ. מאוד און יאםל קאטלער װעגז זײער ״מאדיהאט■ פאר, װאם אונזער טעאטערל האט זיך ם״ אין דער פו)רם און םײ אין כאראקםעד אונטערש״דט פון די אלע סאריאנעטן־טעאטערם. אין אלגעמ״ן ווערם ד• סאריאנעםקע באנוצט אלם קינדער־פאי־ ווײלונג, די סאריאנעםקעם ווערן געסאכט אויםדריקלעך פאד קינדער ם״ מיםן אינהאלט און פארם. אויכ אכער די מאריאנעטן״טפילן ווײלן אויךדע־■ װאקסענע, איז עם צוליב דער פריסיטיװקײט און נאיוויטעט פונם קיר דער־עפיל. םיר האבן די םאריאנעטן־שפיל פון ))נהויב >)ן אוועקגעשםעל: אויז דער מדרגה פון טעאטער־שפיל, םאטירע, חוסאר, גראםעםק און ביז א געוויםער םאם אויף ערנםט. אונזער רעפערטואר באשט״ט אםסײנםםן פון זאכן פאר דעוואקסענע, מיט דעם אויםנאם פון אייניקע ספעציעלע קינדער־פראגראמען. און דעריבער טאקע, ס״ אין אסעריקע און ם״ אין אײרא־ע, רעכנט מען זיך מיט אונז ווי מיט א טעאטדאלער איר םםיטוציע פון ערנםםן כאראקטער. איצםער, אויף אונזער טורנע איבער אייראפע, האבן םיר זיך ןר געטראפן אויף סאריאנעםן־טעאםערם פון דעם שנים. אזוי וו״םן םיו, אז אין ענגלאנד זענען אין םאריאנעטן־םעאםערם לעצטנם אויפגעפירם גע־ װארן שעקםפירם דראםען און אין ד״טשלאנד שניצלערס א. א. די אנטװיקלונגם־שווערק״ם פון אונזער סעאטער באשט״ב *ין דעם, װאם םיפעלן אויף ״דיש פארםיקע םעקסטן. און סיר, װעלכע םאנז אל״ן די ליאלקעס, די קאסטיוסען, די דעקאראציעס, םאניפולירן אל״ן מים די שפיל, סוזן אויך אל״ן צוגר״םן די םעקסםן. אבער בעת םיר פארםיפן זיו אין אונזער ״דישער ליטעואסװ און הויפטזעכלעך אין די וועדק פון אונזערע קלאםיקער, זעען םיר. אי יידיש מאריאנעםן־טעאטער האם ב״ה פונוואנען צו נעםען. אוצרוה מז״ טעריאל קאן מען שעפן פון שלום עליכם, םענדעלע, פרץ א א. און םיי װעלן זיך איצם םאקע דערמיט אפנעבן און גרייםן נ״ע פראגראסען נזר נוםען טאקע פון אונזערע ״דישע קלאסיקער. םיר וועלן נאך דא אביםל פארברענגען אין פוילן, ווו םיר יענע! אױי חבריש און הארציק אויפגענומען נעװארן דורך חברים און פובלי" קום. מיר סאכן איצם א םורנע איבער דער פוילישער פראווינץ, װעלמ אינטערעםירם אונז םפעציעל, צוליב איר א״גנארםיק״ם און ״דישן כםיל מיד רעכענען דא ב״ א״ך אין פוילן צו פארברענגען ביז פריליננ■ נאכהער פארן סיר אפ ק״ן ניו־יארק, װו םיר װעלן צוגרייטן נ״ע!ייי גראסען, געשעפם םאקע פיל סון פוילן אויך און אינניכן קוסען צו א״ו נאכאםאל סיט אונזערע נייע, פריש־געבאקענע ליאלקעלעד. אונזער סאריאנעםן־םעאסער האט זיך אנגעהויבן פון צוו״ םאריא־ נעטקעלעך. םיר ב״דע, דאס הייפם, זוני םאוד און יאסל קאטלער, האבן צוזאםען געמאכט די דעקאראסיווע אוישטאטונג צו םארים שווארצס אויפ־ פירונג פון גאלדפאדנם ״כאכע יאבנע״. אין דער סצענע, וואם שטעלט פאר א קלײנשטעטלדיקן מאדק האבן סיר אוועקגעשטעלט א ב״דל םים צוויי יידלעך — פאריאנעטן־פינורלעך. גלייך וו• םיר האכן דאס ב״דל םיט די צוויי יידעלעך געהאט פאר־ טיק, האכן םיר מיט די ליאלקעס אנגעהויבן סאניפולידן און לויט יאכל קאטלערס טעקסם געשפילט ״דעס מגיד״. א חכרה אקטיארן האט זיך דערכיי אויכגעצ״כנט געוו״לט. און סיר האכן זיך געבאפט, אז דאס איז עפעם אן עניז־ שפעטער האט מען אונז אנגעהויכן אײנלאדן אין ברייסערע קר״זן צו שפילן ״דעס מגיד״ אזוי אן שום כינע, אן דעקאראציע, און דער ער־ פאלג איז געוועזן אוםגעה״עי. טאקע ו-י ערפאלג פון דעס איינציקן נוסעי האט אונז אנגערענט צו וו״טערדיקער איבעט און מיד האכן אינ־ גיכן געםאכט מאײאנעטן צו יאס־ קאטלע־ס טעקסם ״די בלעכענע כלה״. רעינאך האכן םיר גיךסאכט סאײאנעטן צו מאודס ״אחשורוש״. דרייצן פיגוין, גיאנדעסק אויפגעפאסט סים קאסטױמען און דעקאראציעס אינ־ גאנצן טעאטעײמעסיק און זיכן כאזונדערע בילדער. פאר דער צייט איז אויך צוגעקוםען יאכל קאטלעיכ ״א תתן א צאצקע״ האכנדיק פארטיק דעם דאזיקן פראגי־אם האכן מיר אפגעדונגען א שאפ אויף דער 12־טעד גאט, דאס איז אין יידישן ארבעםער־קווארטאל, אויפגעכויט א קליינטשיק כינעלע און א לענגערע צ״ט נעשפילט דעס דא״קן פיאגראס. דדר זעלכ• ווינמעי יזי*13 האבן מיד אויפנעפייט א נ״עס פיא־ גיא־א װאר איז כאשםאנען פון משה נאדיךס ״יענע וועלט״ און אונזערע א״גענע זאכן. דעס נאענטסטן זומער האכן מיר צוגעגײיט ר״ה 3־לו• יי־אייאה. ■•אס איז כאשטאנעז פון מאודס פאראדיע אויפן ״דכוק״, יאםל קאטלערס ״די פעפערדיקע יידעלעך״ און אנדע־ע. ווינטעי ח2י!1 האכן מיר דאט פיאגיאט אפיעשפילט אין נױ־יאיק און נאכהץי האכז מײ מיט אונזעי טעאטעי־ איימנעװאנדעיט איבעי די פאיש״דענע אמעייקאנער ײדישע ישיכיט, געשפילם פאי קליין און גרוים, ביז סיר זענען אנגעקומען קײן א״ראפע. אין אמעייקע, וײ םיזענען פאראן ז״ער פיל סאריאנעטן־טעא־ טעיט, וואס זענען אוועקגעשטעלט אויף גאי א הויכעד טעכנישער און אויך קינסטלער״-ץר מדרגה, האט אונזער טעאטערל געהאם ערפאלג דער־