Literarishe bleter · 1930-03-14 · 11 (14.3.1930) · p. Seite 211

ליסעד^די׳סע וגלעסעד נוס. וו (006 עם איז באזונדערס םרײדיק זיך צוקוקן װי אין אוי״ פון די סיר י#ר זענען זײ כטעט אאע רײפער, פעםטער און זיכערער נעװארן. ־עדעד אײנער אויף זײן אופן. װער טיט זײן פארטיפקײט, װער כויט כא־ הארציקײט, װער טיט זײן צאפר און װער טיט זײנע אויסררוק־ טענרעכקײטן. און נייעט נ#ד אין די נײע אויפירוננע;, נאר אויך אין די פריערדיקע פיעסעס. םיאיז אויך צונעקוטען צו דער פריער־ דיקער קינםטאער־קאפעאיע אײניקע נײע — טנחס ננעסין, ח רא־ זאװסקא, ׳ע. םינקעל, ר קיציאט׳עקין, — װאס זענען יטוין ארײנ־ נעאעבט אינס קינסטאער־אנסאטכר און דאם אױ אויך צו זען אין דעס ״כתר ־ דוד״. זיך אפיטטעאן אויף די באזונדערע נעיטטאאטן, װאס זײ האכן גע׳טאפן, אויף די פאד׳סײדענע נאענצנדיקע טאטענטן, װאס זײ פירן אדורך, — הײםט איבערדערצײאן די גאנצע פאריטטעאונג פון אנהויכ ביזן םוף. זענען פאראן אטאא קאײנע דעפעקטן (און אין דער סאטע ׳שאיטותריקער זאך קאן טען דאך נעפונען עפעס א פנסן). װערן זײ בטא וטכוטא אין דער נרויסער, װונדעדכארער אויםירוננ, װאס איבעראיטט טיט איר נעװאאטיקן פאמעכ און טײסטעריישער ע׳סירות. עם האט אויך אפנענאיקט דער ״הביטה״ טיט די פיטטותריק־ העראעכע, נרויזאס־אײנפאכע דעקאראצ־עס, װאס אן ארץ־ייטיאא־ קינםטאער יטטירט האט נעיטאפן פאר דער אויפירונג. אויך די טו־ זיק פון יט. ראזאװםקי רײםט־טיט טיט איר קראפט א.ין אריגינעא־ קײט. ״כתר דוד״ איז פון די פאר׳טטעאוננען, װאם סיקוטט אויס צו זען זײער־זײער זעאטן. און װאם טער טען רערװ״טערט זיך פון איר, אאץ־קרעפטיקער אזן אינטערעסאנטער װאקסט זי אויס אין דער א״נענעריפאנטאזיע. און דאס איז אויך א נוטער סיטן. טיט די צװײ נײע אויפירוננען — ״האוצד״ און ״כתר־דוד״ — האט די ״הביטה״ נעאעזט דאס אײביק־פאריטאאטענע פדאכאעס אין טעאטער — דאס רעפערטואר-פראבאעס. געאעזט או־ף רעס פיטוטסט;, נאײכסטן װענ: אז דער עיקר אין טעאטער איז די סצע־ נייטע דעדגרייכוננ, דער טעאטראאער אויםטו, די טײסטערי״טקײט פונם ארטיסטייטן אנסאטכא נענוטען אזעאכע צװײ פאריטײדנארטיקע פיעםעס, צװײ פאאוםן, און נאײכצײטיק אויף פאר־טײדענע אופניס זײ מײסטערייש כאארבעט און סצענייט דערהויב;. װאם קאן נאך כעםעי זײן? קאן נאך דעס זײן אן עיקר־פראנע — װאם פאר א ׳טטאף דארף נענוטען װערן צוס סצענייטן װערק כײ ״הביטה״, װען דער ׳טטא־ז באקוטט בײ די ״הביטה״־קינסטאער אזא סצעני׳טן תיקוןי פײדלאנד (אב״גלוט) און דא דארף טען ציען אויםפ-רן װעגן טעאטער בכאא. דער דערנער־װענ םון ״הביטה״, די טעטארן פון איר ארבעט, איר פעםטער צוזאטענ׳שטעא, די צונויפנעבונדנקײט םונם קאאעקטױו. דער ברען און התאהבות םון איר ׳טפיאן — טוז דינען ײי א טוםטער אויך פאר דעם ײדייטן טעאטער. אדער פיר װעאן נײן אויף דעם ײײטן אבעד נאענטן װענ, אדער דער נאענטער װענ װעט אונז פארםירן... ארױם יעדער ײנער באזונדער, אפנעטײאט און אפגעזונדערט םונם אנרער;. דא, אינם ״כתר דוד״, זענען ׳טוין דא באזונדערע, דיא־ ״עטראא-פארשײדנארטיקע טיפן, כאראקטערן, װעאטן. עם איז דא א־יסמאנץ צװישן זײער אעב;, פיא;, רעאנירן אויף דער בינע. און אויך די קאײדוננ, האאטוננ און טעטפעראמענט םזן יעדן א״נעם פײ זײ אױ אזוי אנדער׳טדיק, באזונדער און עם אױ נעװען אזוי ״יכטיק פאר דער װ״טערדיקער נארטאאער אנטװיקאונג םון די .,הביטה״־קינסםאער אמ דאס םאאא-׳טפיאן, נאך אזויפיא יארן פון ראאעקטױון, םארפאאנמערטן אעבן און ׳טאפן, ײען א באװענונג םון אײנעם האט זיך נענויטיקט אין דעם קער פונם צײײטן. (כאראקטעריסטייט איז, אמ״טא, אינס ער׳טטן אקט םון ״די־ בוק״, װען אין גרוי- םעד התאהבות כאפט דער דריטער בטאן די האנט פונם עריטטן בטאן און באװענט זי מיט נרוים ברעןן. אינם ״כתר דור״ האט דער רעז״טיסער און אויך די אר■ טיםטן פון ״הבימה״ (װעאבע זענען בעתן נרײטן א פיעםע יע־ דער אײנער אא״ן א. סעםקין (דוד הסלך) בבחינת רעז־טיםער) נעיטניצט פארנאנ־ צטע. פארענדיקטע געשטאאטן. דא זענען פאר אונז גאנצע װעאטן: רוד, זײנע זין — אמנון, אבײטאום, אדוניה, יטאמה, אאיפאט, זײן טאכטער תײר, די ארומיקע ױעצים פון דעם קענינ און אויך רי איע איבעריקע, — זײ זענען אאע אפנעטײאט און אפנעזונדערט רי־ך װײטע ריםטאנצן. יעדער אײנער פון זײ איז ײי נעקנאטן פון אן אנרער ׳טטאף, ער אעבט זײן אײנן, א״ננארטיקן אעבן אין ךעם קענינאעכן הויף און ער רײםט זיך צו רער קרוין מיט אנדערע װיענן און אכפיראציעם. עם איז אזוי אנדער׳שדיק פון דעם ״האוצר״, ײאם רי ״הכיטה״ האט נאײכצײטיק אויפנעפירט מיט רעם זעאבן רעזיטיםער, װו ראס נאנצע ׳טטעטא איז װי אײן קנויא, װאס ײיקאט זיך כסדר איי־ און פארײיקאט זיך צוריק. אין ״כתר דוד״ ׳טטײען פאר אונז דאיעכטעטי׳טע פינורן, װעאכע תאנען זיך ניישט בוינן,קאנען זיך ני׳טט צינויפמ״טן. און אםיאו אין דער פרעבטיקער םעודה םון די בני־ רו־ ײו זײ ײיאן ׳טאיסן יטאום, זענען ז״ אויך יעדער אײנער אויף זיין ארט און אויף זײן ארט. דער ספעקטאקא אױ נעבויט םון אנ־ הויב ביזן םוף, אאץ אין איין פארם, אין אײן טאן, אין אײן כאראק־ טע־ בדײטע ז׳טעסטן, פעסטע טריט, געזונטער צארן, א״זעדנע כא־אקטערן. און דערבײ אן ישום אנגעצויננקײט, אן שום טעאטרא־ ר״טקײט, אן ׳ט־ום איבערנעטריבנקײט. און דאם איז דאם װיכטיק־ ״׳;. ײאס איבערא־טט אין דעד ביבאי׳טעד אורקראפט, װאם רינט אי; יטטראמט אויף דער בינע פון אנהויב ביזן םוף. איז אויף פון די אכט ביאדער, װאם װערן באװיזן אין דעם ״נה־ רוד״, זענען דא אן א יטיעור װונדערבארע מײםטער־װערק, ײעאכע װערן געיטאפן דורך די אקטיארן־נרופע װי ממיאא. א ׳עיםע =" :א'=ז. י!*יאירן, באװעגוננען גיבן יעדעס מאא און װי אומ־ נע־־בט א ׳טעמעריר פאר אונז. אבער דאס איז נאך ני׳טט דער עיקר אין ״;־ ב־עכע. די ״הבימה״ האט זיך דא אויםגענאײבט די ב״נער, אין יע׳יעד אײנער פון די ארטיםטן האט אפנעאטעמט דא מיט דער =י־<' ברוסט. אין דער אנטװיקאוננ פון דעם דאזיקן טעאטער איז על ײ״־בפק א װיכטיקער און ערנסטער װײטערדיקער ׳טריט. א־ן די ארטיםטן? ע־יטט איצט זעט מען בא׳שײמפעראעך, װי זײ זענען אויס־ נע״א־כן פאר די עטאעכע יאר, װאם מיר האכן זײ נ״שס נעזען