Literarishe bleter · 1930-03-14 · 11 (14.3.1930) · p. Seite 213

>״כ 2/3 רי-ססרץרישע בלכסכר נום. // (306) * צ ר ו ו א ד פ ו ז ו ו א ד םעאטער א>ן קתסט ןןןן אין דעם מאר״עעמער נײעם ײדײגן טעאצער איז הײנשיקן פרײט$ג געגעבן געמןןרן די :א־ נײונג פון מאדיערס ״דער קארגעי , אויסגעפירמ דורך א. שאמגערג. אין דער 8יעפע געטצ *>:־ םײל דער גאגצער ארמיכמײבער אנסאמיל פון דער ״מניצ ־צרופע. כ ווערן געםאככ ככדר די רעפעציציעכ אויף דוד בערגעדכ^נכ ״דער צוי־ בער — רעדכי דוד הערמאן. ןןןן אין עדצער פון י#ר איז אין בעדגיע גע״צצןןרבן דער סארדינכצפולער אי־־ציכצ בךציו, מאגנער. דעד .*או־יכצוןרבענער דיאצ אויך •״ע־^רי** פעליעצןןגען אונצערן נ#מען בעניע פדאפדער. ןןן) סהןןבן פארענדיקצ די גאשצשפידן אין קא־ מינכקי־צעאצער בעדע בעלערינע און חייש •עכיאגר. די צעג ה״בפ אן צו גאכצד*לירן אין דעם צעאצער דער באװושטער ײדייצער אוציכצ פון אמעריקע בןןריס צאמאיצעמכקי. — כ מעצ אויך?יך באצײליקן מיט איכ ד׳ זינגעדין רזת רענע. ןןןן דער װײצערדיקער מארצרוצ פון ״הבימה אין פוילן איז: לןןדז, לובלין, קרזןקע״ לעמבערג. צו װעצ די ״הבימה •צפילן אויך אין אנדערע *־צעצ, מעצ די צעג קלןןר װערן- ןןןן הײגציקע מ#ך װעדם אין ״סקעלע געגעבן א גײע רעװי־פרןזגראכ ״מפײפצ אויפן קריזיס מימן $:צײל פון אלא לילית און װל. גןןריק. ןןן; אויף פרײצ*ג דעכ גצ־־צן פעברואר איז אנזןנכירמ געווען אין מןןריכ •כװארצכ קונכצ־ צעאצער ה. לײמיקכ נײע דראמע ״קײמן . די האנדלונג קומט פו§ר אין א קאמער פון א סיבי־ רער תפיסה, אין װעלבער ס׳זיצן קריםינעלע פאר־ ברעבער און פןןדיצייצע ארעכצירמע. פאראן דןן פאר־כ״דעגע ציפן — א רעװןןלוציוןנײר *ןן עק״ן׳ א רעזיגגירצער, א ױגגער מיצ ױגנצ־פר״ד, און :אך און :>ןך. כדערגײען פון רער ווײצגס די ידיעות װעגן דער רעװןןדדציע פון טסט1׳ און זײ בא־כדיסן צד אנצלויפן. ןןבער מ באפצ זײ, און ס דארף קומען די ״צצרןןף. דער *צצארקער געסצ אויף זיך די?װלד׳ דעש צויצ. ער קומצ אוס׳ די איבערגעבליבענע צעצײלן זיך מיצ אכ דעם קיבן־ ןןןן מרים עדיאס איז די צעג ארויסגעצרעצן מיצ א קןזנצערצ אין ריגע. ןןןן די צעג איז אין לזןדז אזיפגעפירט געמזןרן דורך דער דראסאצײעער סצודיע פון ״חזסיר •כדום־עדיבמכ ״גןןדדגרעבער;דער אי*צס אונ־ צער אנפירונג פון י. מ. מזןיכקזןמיצ־ג, דעקאדא״ ציעס — יצהק ברוינער, מוזיק — הענעק קאז־ ןןןן *צלמה קוצנער, װאס איז צײטווײליק קראנק געװען, איז איצצ פולעצענדיק געזונצ. עי איז געקומען ק״ן לאדז. ןןןן די ״װילנער מרופע״ (מיצ א. ״צצײן, א. דאמי א. >ן.) פארענדיקצ אינגיבן די גאסצ׳צפילן אין װין. אין רעפערשואר — ״בביה דער מיד־ כיקער״, ״דיבוקי/ ״גרינע פעלדער*', ״צאג און :אבמ ןןןן אלא לילית און װ. גאדיק צרעצן ארויכ אין ״סקאלןן״־צעאצער אין דער רעװי ״א מויד א צימעס״. ר ע 7. גח״עז עייזי? * ׳ ו (ןןן ד#ס באומסמע גײע בוך פון נ״ הויפצסאן ״דאס בוך פון לײדניצאפמ״ װערצ איבערגעזעצט און דערשײנצ איגגיכן אין פארדאג •ס. גאדד־ פארב. — אין דעם זעדבן פארדאג דעריצײנצ א נײ םדחמת־װערק — אדאם?זאררער — ״בדאנ־ דז׳צעגדיקע מעננדצן״. ד>ןס בוך האצ געמאכצ אין דײצזולאנד א?וצארקן רו?ום. ןןןן דוד רובל האצ איבערגעזעצצ נ. בוכביג־ דערס געסויכצע פזן דער ײדײצער ארבעמער בא־ וועגונג אין רוסדאנד, װ. םריצ״סעם ״םקיצן מעגן דער אנצװיקדונג פון דער מערבדיקעי דיצעי־א־ צור"׳ ס. מסצילאװסקיס ״אזיפן בלוצ , ניקאדאי ניקיצין — ״דאס פארברעכן פון קיריק רודענ־ קא . ןןןן לויצן מוכצער פון די פען־מיצװאכן אין װאר״צעװער ליצעראצן־פארײן, איז לעצצן •סבת צונאכצס פזןרגעקומען אין ביאדיכצאק אין דער ײדײס־װעדצלעכער מענדעדע־יצולע א ליצערארייס־ קרימייצער אװנמ, אײנגעארדנצ דורך דער אבי־ צוריענצן־קאציסיע בײ דער זװלע. דער זאד פון דער זװלע איז געװען פולגעפאקצ סיצ קרוב ססצ םאן׳ סירוב אביצוריענצן פון די יידיסזע יצודעס און תדמידימ פון די היגע גיםנאזיעס — א באװוסצזיניקע און דאנקבארע אוידיצזןריע. ןןןן די צעציקײצ םון ״?װל־קולצי' פארסזצארקצ זיך. פאר דער לעצצער צײמ זענען צוגעקומען נײע *פצײלונגען. אין א רײ זוצעצ װערן גע־ מאבמ #:?ומרענגונגען צו עפעגען נײע •צולן או; דערצױנגס־אניצצאדמן. אין צוזאמענתאנג מימ דער פארסוצארקצער ארבעצ און בדי אנצקעגנצו־ קומען דער איניציאצױו פון די מוער אויף די ערצער, איז דורך דער צעכצדאלער פארזואדםונג #רגאניזירצ געװזןרן א דענגערער צור פון הי גראדזענסקי אייער דער פסןװינץ. ער האס באזוכצ װ*לק$װיסק׳ זעדװע, דעדע״ צ?וין׳ יאראנאװימ־צ, סדאנים און אנדערע?זמעצ, וװ ער ה$צ געהאלצן רעפעראצן און געגרינדעצ אפצײלן און אניכסאלמן פון ״•כול־קזלמ״. ןןןן אויף דער זיצונג פון דעי רעדאקציע־ קןןלעגיע םון דער ביבדיןזצעק ״ײדײגע ״צרײ־ בער"׳ וו#ס איז פארגעקומען אין כארקזןװ דעס 23*־24' פעירואר, איז צװײצן אנדערן -אנגענו״ מען געװןןרן פןןדגנדיקע רעזאדוציע: 1) װײ־ צער זיך *ריענצירן דער עיקר אויף דער ײדי־ זוער סאװעמי״סער ליצעראצור, אויף רעװאױציא־ נער־פראדעצאריסוע ווערק, ווןןס ״צצײען אויף א געהעריקער קינצצדערײסער און אידעזןדאגי־?זער הויך; דער :אפקלײב פון די קדאסיקער און פון די אויסלענדיסוע ײדיסזע זזרײבער דארף זײן אן אידע*ל*גיש־פ*רזיכמיקער, בא־ גלײמ מימ פאסיקע פארװערצער. 2) די *גרײבער א. רייזען״ ה. לײװיק, ױ אפאצ#?װ׳ ם. ל. האלפערין, א. ראבאי׳ סאני לײב װערן אינ־ גאנצן אויסגעסזלאסן פון דער ביבדיאצעק פאר זײער אריבערגײן אין סאציאל־פא־ציםצי׳צן לאגער, װי אקטױוע אנמײלנעמער אין דער סא־ ציאל־פאסזיפפיסוער פרעפע קאנען אויך נימוצ פאיבלײבן אין דער ביבליאצעק: ל. קאברין, ז. ליבין און א. מ. פוקס. 3) די ח״ח מ. אד־ גין און מ?וה נאדיר׳ וואס זענען איבער א פאר־ זען פאראי#רן ז*רויסגעל*זצ געװןןרן פזן דער ביבליאצעק, װערן אײגגע״סלאסן צװיסזן די *דרײבער, װעםעס װערק עס דארסן גײן אין דער עהממער רײ הײנםיקם י#ר.?יםעראסור און ק1?ס1ר דעם 28־םן מערץ עפנצ זיך אין נױ־יארק ך;־ ע־זוצער צוזאמענפ#ר פון דער ײדיזוער קול־ =.--געזעדכוא£צ אין אםעריקע. אויפן שדר־הױם ־דב- ע; א רײ פראגן און פרןזבדעמען פון דער ״ ךיגער קולצור־באוועגוגג אין אמעריקע און א•;;א־ דער װעלצ. אויפער דעם׳ װ#ס דער צו־ זאצעגפאר איז א מאניפעפצאציע פון דער װאקסנ־ דיקער ײדייצער קולפור׳ דארף ער געפינען װעגן א:ן פא־כען, װי ארגאגיזירן ד< קאלאסאלע ש>ך ז,־:;כ־ע:ערגיע׳ װאס עזצראמצ אױזים מין זעם אג,ע יקאנער ײדײצן קיבדץ׳ ני׳־צ גע?יקע אייף לי ז.,ע אויסכװ״גיקסצע •כטערונגען. אז רי ^ול־ צוד־געזעד־כאפם יי.ױ געקומען צו דער ריכצי^ער צ־יב, כאװײזצ דער פאקצ גופא׳ ויןןש די געיעד־ סא:כ איז אין מ־צך פון הײנםיקן י#ר אי-ער־ געװאנןכן זיך און די צילן און שצרעבונ-ען, װאכ די גריגדער האבן איר געזוצעדצ פון #:ריויב א;. ציר װעדן טיט גרויס אינמערעס;?כפאדגן די איבעצן פון דעס צוזאמענפ$ר, וו$ס איז גדײג־ צייסיק אויך אונזער צוזאמענפ>ןר. אמעריקע דזאכ יאוויזן, וו$ס פוילן הזןצ ניסזצ געקז^נצ. און אונזער פוילייצע ״קולצור־ליגע יכיח. ןןן פאר זײן ז>6פ>)רן קײן אםעריקע האצ זלמן רײזען פארבראכם צ טעג אין װאר־סע. סאיז פאר־ ועקוכען א זיצוגג פונם ײדיען פען־קלוב, אויף װעלכעד הזעגען באהאגדלט געה#רן אײניקע פ־אגן פונס ײדילזן פען־קלוב. סאיז איבערגע־ געבן געװארן דעם תי ר״זען — דעפ פארזיצער פזן װילגער פען־קלוב — א רײ דירעקטױזן רעכ יידי׳כן פען־קלוב אין *מעריקע. עס איז אויך געצצעלט געװןזרן די פראגע װעגן צונויפ־ רופן די •ערײבער־קןןנפערענץ א פ>)י מעג פאר דעב ־ען־קאגגרעס״ װאם דארף פןןרקומען הײנ־ ב*קן זוסער אין וואר־צע. — די ־צרײבער״קאג״ £ע־ע:*(׳ װי באוװסט׳ הן)צ געזאלמ פ$רקומען רעב פארגאגגענעם פפת׳ נ$ר צוליב פעבני־עע ׳גװעײקײצן איז זי אפגעלײגפ געווןזרן. — נאך דעבי װי דער פדר־הױס איז אויפגע*כעפצ געװארן, זענען דורך די הברים געז$גצ געװו>רן װןורעמע וזע־בע־ פאר דעם םוטיקן קולמור־קעמפער זלמן רייזען צו זײן *פפארן קײן נױ־י$רק אויף דער קולכור־צוזאמעגפןזר. 10) צוװ־ פײערונגען אין נױ־יןןרק: פײערוננ *װכ פינף־יאריקן ױבילײ פונם חודש־ז־כורגאל ״אײ^קזסי (רעדאקציע ז. װײנפער און ב. י, ניאײככאצק׳) און 20־מן נומעד פון די ״װעך״ (רעדאקציע מ. בן)רײשןן׳ ה. ל״װיק, ל. שא־ 5*י*,. פרײדיקע גרוסן םון גרויסער, לעבעדיקער £א־א־:כע׳־עסירונג מימן קרעפמיקן, מונםערן ײדי״' װארש. ןןןן ה־אפ שםעון דובנןזװ האלם בײם פארענדיקן יע= עישסן בא:ד פון זײן גרויס װערק ״די גע־ ״*:-ע פון הסידיזם״. דאס װערק איז אויסנע־ י7::- אויף א 00—70 דרוק־בויגן, 3 בענדער׳ א׳ין ב װעכ דערשײנען אין ײדיש׳ העירעיש און י״--■ ײ ײדישע אויסגאבע דערשײנט דורך דער ״ן״-5)־ישער בעקציע םװ ײװןן אין פארלאג ב. ײ ׳,*״׳* י ז. * 1י■■; £א־יאג ב. קיעגקין װערט איצפ גע־ '׳*־ זי '*״*1 שון ל. םיאך ״דן דאמינגאם ׳ '.י,־.עג , דער ראםאן איז פון דעם יידיישן ל׳-ו אין דרופ־אםעריקע.