Literarishe bleter · 1930-03-14 · 11 (14.3.1930) · p. Seite 202

?יסעל״&ר״שע 3?טםטר נןם. 11 (306) זײס 202 * אז אונזער נאוםט זאצ ני׳שט פארסיאוםן א זונה. און הימא דו, פארדעק דעם װײטיק אונזערן םון אײבעח״ פון מונקעאע װענט איז אראפ א נעװײן אויף דעד ערד, און באנאײט די קרעציקע נופים, װאם האבן פארלאזן די שטאט. יענע נאכט האבן קינדער אין װינן נישט אויפנעהערט װ״נען, און הינט האבן הוננער ני׳עט נעװאצט מער פארטראנן און די ק״טן נעביםן. יענע נאכט האט א װינט אין ארעמע הײזער די אאדנם נעריםן. און קרעציקע זענען פארביטערט סיט געבוינענע קעפ אין ׳שטאט צוריק נענאננען. אויח שפיצן פון בוימער און דארפישע פלויטן האט נעבצויט דער באנינען, און פאר׳טטיקט האמ א קו5 זיך צו הימאען נעטראנן: ״נאט, דײנע װענן איז ׳שװער צו נעפונען״... חײם?״נ פזקס /?ז^דז׳ש איד ביץ א צירק אץ־ בין א װאנדער־צירק און פאר מיר איבער װע5ט ארום מיט מײנע חױת, און סיהעננען מ״נע טענ אדאפ, װי איבער צירקן-בויד נעדעקטע פצאכטעס, אט ׳שטײט מײן אעבן אנגרימירט; ײיצ עם, װײנט עם, װי5 עם, צאכט עם, און איך—טאנצנדיקער קאאון שפריננ און סאך פון ייר אאײן העוױת. די זאכן אויף טויזנט שי?דן אויפנעמאצן — דורך מײנע הענט, ־שמעלן זיך אין א רײ אוים און װארטן, װאם כיװע5 זאנן — עם איז שוין פוא מיט זיי, און םיברעכט זיך איבער באצר מײן צירקן-װאגן. זײ קריבן אונז אויר צװײט ארויר, נרײכן באאד צו הימצען הויך װי ײענט. אן אלטער אײב — שוין נרא נעײארן דורך דעם שנײ פון יארן. נעהאננען אוי״ ײענמ פון קירזשנערם און נעשעפט םון פוטער; דראפעט זיך ארויר צו מיר אוױי שטריק פון אעצטן,?עצטן נארן, און קוקט מיט בראנפן-אוינן, אויפצופרעםן מיך, װי אן אפנעבראטנם. א װ״םער בער, װאס כיהאב נעברעננט אויױ שיאד ארויױ פון ײײטע ט״נעם. שװײנט םון הוננער, אײננעפרעםט אין אײז ארײן די ילאפעס•, נאר םיהעננט אויױ קאפ און נצעט אים, אויפנעמאצטע שטיקער, - זײדנס, צײננם, און שטילט אים אײן דעם כעס פון נענצ אויסנעדראפעט. א ברײטע גאנדז, מיט םעדערן אין מויא, קוקט צו א פיש מיט קנאה: ער פצעשקעט זיך אין װאםער, װארפט זיך, טאנצט װי אים נעפעקט; און א קארציקצ מיט פײקע אינם םויצ, םיט באיארטער מינע, האצט זיך צו דעם בויך, װי צופרידן, פון דער גאגצער װעצט. פופציק ױנגען, װי די ריזן, בײ נעװעצב פון נרײטע קצײדער, ײינקען זיך אדיבער מיט די אוינן, צו זײערע פופציק כצות, װאס װיצן אויך אראפ פון שיצד צו זײ, חתנים, װי דער סדר — טרינקען אקעװימ און קושן זיך און צאכן הויך און מאכן יעצות. זײ איע שטײען פאר מיר אננענרײט, — איך, דער צירק-דירעקטאר, און מײנע טענ, ניב איך זײ אװעק, פון אצעם ביזן צעצטן מראפ — ערשט שפעט אין נאכט, װען אצץ רוט, װער איך דער אויפנעװעקטער; דערזע איך: כיגײ דאך אויױ די הענט, כיקדיך נאד אויפן קאפ... צעװײנט זיך דער קצאון אין מיר, צעהעשעט אויױ מײן ארעם צעבן, און פאצט אצ״ן זיך צו די פים, פאדמאטערט, בצאם און מיד — נאר איבערן קאפ פון טויזגט מײצער מײנע װערטער שװעבן — מ״ן אײנציקער פארמענ, מײן טרער, מײן פרײד — פיין צידן פארװאם האבן פים ציב צו שארן אין קופעם פון תאדבםטיקע בלעטער בײ נאקעטע שטאמען, און אויערן — צו הערן דעם טרוקענעם שארך, ײאס רערמאנט אנם אײגענעם װאצד-רויש פון צעבן, און הענט — זיך צו שפיצן מיט זיי װי מיט העצע זכרונות פון אײנענער בק־-צײט... פארװאם איז א מענטש אזוי רײן, אזוי שײן אויפן קראנקן-בעט, װען ער באהאקט אין נעצענעד דעם ײייטאנ, און שמײכצט מיט װארעמען אומעט צום נאענטן, און שטיצ איז זײן װארט, װי דער װאדק פון א טויב, און די רײד אװי מיױ, אזוי קצוג װי די װעצט, און דער בקיק אזוי קאאר, װי דער שנײ אין דער זון.... פארװאם איז איץ אזוי ש״ן בײם פארנײן?!... ז י־. חק פדרדיזזװ י װ$רשזז ט א ט ע טאטע, דײן װאקסן-פנים אין דעם בא־ד-או; פאהדיקן ארעאצ, שײנט מיר-אויױ פון יענער װעאט, אין זעמצנקײט, אין נויטן — װער איך אזוי פארכטיק-פרום, װי משה פארן םנה אין טאי — בעט איך טרייכט און האפענוננ אין מײן צעבן בײ א טויטן... דאם צעבן האט דיך אויםנעגציט און אויםגעשמידט, װי שטאבעס, און איך בין בצויז א פונק פון דיר, א קרעכץ פון דײן נעמיט... דו האםט דײן הארץ אויכנעקצאנט אוייי ספרים, װאך און שבת, און איך, פון וװנדן אפענע, מײן בצוט כיצאפ אין מײן ציד... האסט נישט נעצאזן ארעם מיך, — אוצרות, פײן און טרויער; אין מדברױת-ײײטיקן םיטו נעװיזן מיר א שציאך. או־סגעצערנט, װי אין דודיסט ראס אײגן-בצוט צו זײנן און װי צו געבן אין שװערסטער נויט א מונטערדיקן צאך!... א, טאטענױן כיװעצ אײביק בצאנדזש׳ען אין דעם צאבירינט פון פ״נען, אין דער טיפסטער טונקצק״ט, װו דו ביזט נישט דערנאננען, — נאר אין ׳עטרויכצענדיקער חשכות, זאצ דײן װאקםן-פנים אין דעם בארד-און פאהדיקן ארעאצ אויפשײנען: אז פאר דײן דורכזיכטיקן שמײכצ, זאצ איך אויםהויכן די צעצמע שוין נעזאננען. ב. פזזרסקי / ו$1רשזז געבעט םוץ ררעציהע פון טונקעצע װענט איז אראפ א נעװיין אויױ דער ערד, און האט זיך געװאצנערט א נאכט אונטער טריט יענע נאבט האבן קרעציקע נופיס פארצאזן די שטאט, און אװעק אויױ א משפט מיט הימצ, אויױ א משפט מיט נאט: — ״מיר װיקצען יעדן טאנ די װונדן איבער, און דער װײטיק װערט נישט מיצדער אונזעדע גופ־ם זענען נעקארטשעט װי טרוקענע צװײנן, װאס װארמן אויױ רענן, און פון אינזער שטויב אפיצו — װײכט די אײגענע משפחה או־ױ נאנקעס טרײבן מיר די נעכט אפ, אננעשפארט אן פויםטן, און קומט באנינען װיינען מיח ״מיר האבן נישט קײן הייס״ נאטי אין שבתים הימן מיר דײן הײציק״ט אינדרויסן, ביים שײן-נעבענטשמע ציכט, ײאס סיצינק װ״בער אונזערע אנטקעגן פענסטער, איז העצױ אונז איצט, מיר בעטן דיך, גיב באטש אונז א״ן האנט א רײנע,