Literarishe bleter · 1930-03-14 · 11 (14.3.1930) · p. Seite 200

?יסעד״&לי^ע 2?עםער נ?ס■ 1/ (306) ז"ס 200 * ב. םררכ' / װ^רשזז א םפנטש אין רער;אכט א מענטש האט א ליכט אננעצונרן בײ זיך אויפן פענססער בײנאכט, געזאגט; טאטער קוטען װעט אײנעו/ ז#*ר ער געפינען א גיכט אינם הויז... דערוזײק האט ער נעצדנן די ג^קדענע פעדים פון ליכט און געמוקיעט די בענקשאפט אין הארץ, װי א כאטע א קינד אין איר ׳עויט. די װעגן אין נאכט זענען פיל, װי די פעדים אין קקײד, און גײערם פון װײטן קומען-אן און ברענגען־מיט ק^בעען מיט פדײר. האט כיענטש זיך געטראכט: אויף דער צעטר^טענער שװעה פון מײן הויז װעמ נעװ ם ^נק.א&ן עמעץ צו מיי, אי־ן פ זענען די טר־ט פון אנקומער ק&וין געקעג, חי צע׳עאטענע ניקרג^ בײם טיר... און מענט׳ע האט געװארט אין דער :אכט און געװאדט, און םא ו קיכט אויסגעגאנגען, האט ער זיך פקוצים דערפיגט אזוי גאקעט װי א הארבסטיקע כײט; ס׳איז קײנער גישט געקומען. אין דעם ארעמען צעקט קומט צוגײן נאד די נויט... אדן נאכט האט עװארצע אויגן אויפגעעפנט אין די אקטע װענט פונם הויז, און מענטש האט דערזען זיך אהײן, אזוי קקײן װי א זעמדעקע בקויז, און דערהעדט א״גן קוק װי די שטים פון אן אוםבאהאקפן קינד: —־ אז װאס בין איך דען מעמ — נאר א זאמד אינם װינט... האט ער בעטריבן אין נאכט די עמטע ׳שרעק פון זײן קײב, און נאכט איז דורכזיכטיק נערונען צו אים אויפן קאפ, א קעצט קיכט האט געצאנקט, און פון יעדן צאנק — האט זיך פינסטערניש צעפאכעט ארום װי א צעשראקענער ראב... נאכט האט נעגרויט, און סיאיז באגין אנגעקומען, װי א דערװאר־ טעטער ברױו און מענט׳ש װי א בוים האט אויפנעװאכט אין א עטיקן געקקא;נ: עךן נאך דא אזויפיק גאקד פון ױנגינקע טענ צו פארקויפן אין מארק, טא קאמיר מיט א טוך דעם רועגדן אומעט אין הארצן פארדעקן, אזן ארױס אין געזאננ... מ. נ$םדש / סװעגצי$ן מיר, יוגגע/ אין פוילן, האבן נישמ קײן װײמע סאציאל־ געז. אדער קינסמלעריש־פארמעלע ליניע. מיר גײען יעדערער בא־ זוגדער און װארמן אויו* # פיאקלאםירמער, אדער שוין פארהא־ נענער אידעע׳ ײאס ז&ל אוגז שעפעריש־דיבםעריש פארװעבן אינ־ אײנעם... איד אלײן גיז א זן1 פו1 אןי2יקן ײדישן שמעמל; א וון פון עלטערן־הארעפאשניקעס, פר^לעמאריער און בירנערלעך־באלע־ באטישע עקס־ישובישע ײדך מײנע לידער זעגען עפישע, פלאסטיש־ רעאלע, ליריש־צערודערטע, פול־אויסגעאמעמטע. אין מיר זענען (דערװײל) אפגעזעצט, װי דער שלײם אויפן געלעגער פון א ױנגן ם״ך, פןמעגצן פון א רויען אינערלעדאויסערלעכן לעבן. עם י#גט מיך גו דער פיקסירונג פון ד#ס געזעענע׳ געהער־ טע, אבסןןרבירמע, דערפארענע, דערקענטע, אנמפלעקםע אין די ספערן פון מײנע רויע עמאציעס — אין פעסםע, ברײט־פלאסטישע און צערודערמע שורות, פון װעלכע איך בוי, ווי מײן מ#םע, די מויערן — מײגע עפישע לידער. איך שענק זיך אינגאנצן עװעק מײנע ײדן, סײנע ײדישע מאםעס, מײנע ״דישע ברודער־שװעסטער און קינדער. מיך פלאגן נישע קײן סתרי־פר^בלעמען; אלץ זע איך רלי, גמקעם, פאדשטענד־ לעך, אלץ נעם איך, װי ברויט צו םײן קינסמלעריש־דיכטערישער פארדײאונג; איך געפין דעם פשומן פאלקס־ײד ײי ער איז, און יצהק '8ב8ס71$יםש / יע/עי װינטעד-פיייזאזשן הענגט בלױער פדיטאדנן אויז־ װינטעדדיקע רױט־בא׳ע־ריצטע ׳עױבן, װי דער פאיג<צ־פראטער פון טעאטעס זיך װיגנדיקע טויבן, ׳עטיקעד זון װי רעגד׳צעך גארד באדעקט די ענײ-געהירמע מײטי, און הירשן ױנגע ׳צזלעפן אויפ די אקםרען זײערע דעפ פראםמ דעם רויטן. גאלד, זון און באויער יענײ װי װיין ויך גיםט אויך הפקרדיקע פעאדער, װי •״•ואדצעד םאטעט לאיעטיעעט סיאוינ די ק״ט פון װייטע װעלדעד, דעד ׳עװאדצעד װײטער װאלד ארום — עם ׳טװימט דעד טרוים דארט ט״נער, ע־ פיפקעט דאדט א אולקע רויך װיא טרויעדיקער צינײגעך העי, װינט אין פעלך א שלימן ׳עטייט טיט זונען-גאלד פארהילט, ארוטגעגוטע;, מא שפאן זיך אײן און לאז אויד בלויען יענײ זיך שװיטען, א־ך װיל הײנט, א, װינט, אויך דיר אין היטל־באוי זיך העננען, ׳עפעטעד זאאםטו װי שטויב און יצנײ צו קאלטעד ערד טיך ברעננען. קלםן לרס / אםהאצק דאט לעבן פארטאגט גענוג טרויער און פײן אן מיר אויבעט. דער ברײטער, געזוכטער, און אײביק־שפרודלדיקער קײאל פרן לעבכט־פרײד און שעפערישער פרובטבארקײט איז די מאמע־ עדד אלײן. איך בין איר קיגד. פײן ליד זאל זײן איר אויפדרוק... כ׳פיל אמאל כ׳ליג מיר אזוי א שפויר׳ פעלד כיפיל אטאא, ביאינ טיר אזוי א ׳עטיק פעאד פונאויבן ני׳עט טעך װי א היטל צעהעלט, װאס קוקט, װי אן אפא — א םאז׳עלקע בלויס, װאם האט נישט קײן אײן און װאס האט נישט קײן אוים... און םיטרעפט זיך א טאג אזא, םיטרעפט זיך אטאא די װעלט איבער מיר אײן צעגאיטע שטיק שמאל, אין איך אלײן ליג אזא פאדנע שטיק ערך װאס לאקנעט נאך רעגן, :אך רעגן באשערט. און פלוצ־ם א באיץ, װי א חאױ די לופט, שנײדט זיך ארײן אין םײן היציקן גוף, און אוינן פון דורשט, װי פארצוינן ט־ט בלענד צעקלארן זיך פלוצים — א װונדער דעדקענט: א װאלקן, א יעװערער הויך א־בער מײן קאפ, און אטא שוין פיל איך א טראפ נאך א טראפ זאפט אין טײן לײב זיך דער רענן אר״ן און לעשט טיט ז״ן פייכקייט מיין דארשטיקן פיין, און לײב טײנס צע־עטעקט זיך, צעיעטײכלט, צעקװעלמ און איך אליין לינ טיר — איין פרישע שטיק פעלד... כיפאל צו צו דריעדד פארצאפלט אין סײן גלוםטן, כיצעיעפארט אין טיר די ברוסט דאם אויפנעטויבטע הארץ, איך פרעם זיך צו פיט ליפן אויםנעדורשטיקט צום װײס;, פעטן, שמעקעװדיקן שװארץ... םיאיז די ערד פאר טיר אציגד, נעליבטע, פיאיז די ערד נאך טער פאר כיר איצט — װי,יב; איך בין א שטאפ א זאפטיקעך צעטריפטעך װאם נאדט נאך עד־ װי הײסער נוף נאך לײב...