Literarishe bleter · 1930-03-14 · 11 (14.3.1930) · p. Seite 198

ליסזנר^רישס 3?סםסר 011. 11 (306) זײס 198 * ע ד י און אין היםאדיקער נארע שלאפן כםארעדיקע בערן. ׳עצעפט זיך כערט׳טיק — א ׳עטיק אםיענדיקער טרויער, װו פון זײנע יאםצעם ׳ענ״דן זיך רי צײן פון װעלט-באנעםען: הײסט עס נעמט מען פרעםדע קינדער, יעזוםלעך אזוינע נוטע, זוינליננען פון װעלטנם-שאפ;, און מיבײט זײ פאר ׳שט׳פיט׳טינעם פון פאר׳עטינקענע חזירים — עולם־הזה, עולם-הזה װאאט באדארפן כאט׳ט א םעםטצ אונזער װעאטל, אז דער רוח זאא עם :עםען... ׳־עדי.? >)ס:ב:דארף /?פםבםרג אמנאענמסטן איז מיר דער סאציאלעד מאטױו. איך האלט אבע־ ניזוט פון די דיבטעד, װאס קלאפן אן תםיך, פאדן זינגע;, זייעד פערעי װי א םאניצדיסל אן די צײן. איך האב לינ דאס פיצומע״ װאנעדיקע, אן די װאבגצעג װאלמן מיר גייממ פארינמאגען אנילו, װאס עס הײסמ ענה. נאכמער: זעקס מעג, װאס זעגען זיך מקריב פאר א זיבעמן, כדי ער זאל זײן ימבת, *במײען בײ מיר הענער פונס *מית אלײן. נײממ אלץ, װ>?ס איך װיל, נייבמ אדץ״ ו.*$ס איך פיל, קען איך ארויסזזרײבן. װאם אבער איך האב געימריבן, ה>)ב איך מין* אדורכגעפילם. בר?ך #?יצקי / עעזדיעדע מײן צוגאנג צו דינמוגג: אלץ, װאס *בסעקמ מימ ערד און געזאנג׳ אי1 אלד>.ס איבעײקע איז פאר מיר װי פליענדיק ־בפינװעיס אין א זוניקן מאג. ס איז ״מײן, אבער גי־מפ פ״׳ד װי •מפינװעבס. דעס אסת געזאגמ האב איך נאך אדיין גענוג פליענדיק *גפינװעבס. א־־אפ םימ דער אידעע! נידער מימ ד״עד סיסמיק! איז װ^כ, אז סיגימ עס איבער אין בילד׳־' אלץ *נמארבמ און פארגײמ, בלויז די ערר איז געװען די אײביקײמ און װעמ זײן די אײביקײמ. במילא איז דעי־ פויער פאר מיר מער ווי א יגיע־בפימניק, ער איז א נלבוניק״ עי־ איז קאססאס, ער איז אלץ: זון און נמארע, פרײד און מרויער, מוזיק און ריפם, ווילדקײמ און צע׳בויבערמ־ סײמ, בלומדוריממיקײכ און מענמ״מלענקײמ, אוראלמ און סו? נל הדורװ^ איך האב פײנמ בתנלית־הימנאה די •נמאמ איך האס די פיל־ממאקיקע מויערן, ווײל פון היגמער זײ הער איך דעס װײנענ״ דיקן פראמעסמ פון געװיקסן, װ#ס דערדעבן ני״ממ צו לעבן. וואכ *מײך דער פ#רם, ה>וס ^מארקײס געלײגמ אויף מיר זײן הותס. איך קלער אבער, אז מייגע לידער זעגען געפרעסמער. אויפז וואהזאל דר״ען זיך א הידה פאדהוננערטע ױננע; ארום, פאםערעך ׳טפאנען זיך אינמיטן נעיעג און רע׳ט. װארפן צו די פאםאז׳טירן פארננבהטע כגיק;, און רידעװדיקע, קרעכיקע הענט צו זײער באנאז׳ט. נאר אז םינערינגט זײ ני׳טט, װערן ז״ אומעטיק, קראצן זיך די קודלאטע קעפ כיט פארזויערטע מינעם. נעםען זיך באטראכטן די צעהאננענע פארפראנען, נלײך%װא?טן געזוכט פאר זיך א״נע פון די כדינות. איז װײזט אויס די מדינה דארט ני׳טט פאראנע;, באהאלטן זיך — דאם גוטע יאר װ״םט װו. זעצן זיך אוים. אײנער דערצײלט א מעשה אן אהטע, און די איבעריקע הערן מידע, פאריטצאפענע צו. דריםלעז זײ, ׳טאאפ; אײן אויו־ די בענק די קארטע, חלומען פון א טעפצ װארעכען זופ, א וײים ראבל ברויט. װער םיפיצט נאך דערצו ברענענדיקן ׳טנאפם אויפן נומע;, און װער אין די ארעםם זײנע — א ה״סבלוטיקע פויד. הויבט אן רוישן און פײפן — א צונ איז אגנעקומען,' דערװאכן זײ, יצויפן אײצנדיקע צום אויסנאננ. נצ״ך װאלטן עמעצן איצט פון מרחקים דערװארט, װאם דארר צו זײ שוין פונלאננ קומען, פונצאננ. נחזם ב$םז2 / לסםבדרג לבנה־נאכט אין שטעםל דעכער נאאנציקע, װי קעפלעך קינדער׳טע אויםנעװאשענע אין נאכט, הענגען ׳טטייצ אריבער הײזלעך•—גופים רוענדיקע אין דער נאבט. לבנוז גאבט אראפ פון הידא, װי אן אגטער קגונער ז״דע, װאס האט צו נוטע אײניקלעך שפילעכגעך פון װענ נעבראכט. ב ע ר ט ש י כז ג י י ע ר בערמ־טיק נײער טדאגט אויה גײב די בין-ה׳טמ׳טות; פון דעדפעד נגײך װי גײװנטענע העכרער, און אוי,־* אקסג — העננענדיקע קגימעקעס, װי קדאמיפגעך, מיט מ״גער צונעבונדענע, װאס װײפן װי בםוד צו האגטן ביגדער ה״ליקע פון יעזופגעך מיט פדומע אפאםטאג;. בערטשיק נײעד האט א פנים נעג-באנאדגם װי אן אסיענדיקע יאדגע און א בינטג שטײפע פיננעד, נג״ך װי שםאדצנדיקע פענקעם, נאד םיקארטשעט־אײן זײן פנים, אט, גמשג, װי א יאזש זיך, און םיציטערן די פיננעד בעתן גנבהנען או־־ בעזמען בײם פויעדל די לויטן. האט ער, בעדטשיק,שטאדק תדעומות אויר דער כאפםע פופטעװינט;, װאם כאנעגענען אומהײמגעך, כיט א שלום אזש אין אדכג און פארפגעכטן פון די פאות װי די שוםטערוקעפ—רראטװעם, אז דער רות זאל זײ נעמע;. נו, איז כערטשיק זיך נענאננען נאך הכדלה ןםיהײפט כאלײטנס נאך פאר בדכו) װי זײן שטײנער, אין אן אפיע;, װען די װינטן זיך צעמיאוקע;, גלײך װי קעצעלעך װאס פרירן, אויר א גרעבגיע, א פאםקורנער, װאם האט משמע נישט געפינען נאר אן עוכדה צו פארװארפן פעטגיעב בלאטיקע אויף העלזער, נעבעך קראנקע און געשװאגענע פון שטױוצ — און נעקגערט, אז ער איז זינדיק... און לא-די װאכ ער האט גאדנישט, כאטש א מעכטג עולם-הבא זיך נעהאנדלט, װען דער אודח װעט א קגאפ טו;; ״הײ רב בערטשיק, צי נאר אויסעט דײנע גאפעם, דײגע טרוקענע טשומאקעם, עפעפ דארף מען דיך שוין האבן, און פאדשט״ט זיך, נישט צו עסן דארט ק״ן נרױון״ — געמט ער נעמער, פרעמדע נעטער און פארקויפט נאר פאר דער א״דעגער האר, װאם װאקםט אזש־ אויף די שטינקענדיקע רוקנם פון בכבודע חזירים... װאיען קעצעלעך, ײאפ פרירן, נעמען דדאפען זיך אויף פאגעם, נעמען קגעטערן אוי־ קאלנער