Literarishe bleter · 1930-03-14 · 11 (14.3.1930) · p. [Seite]

$ריי/ 60 ער. 14 ססרץ 1930;יבעסעד יז^דע-ענע יל־בינש־אד־בזע ףךץיףףך ף■ }?־?וסםריד־םע 1— 1 װאכנשדיפם פאר ריםנירזעזודי■ פארידז/ג ^ק^עצק^ומו־ש^ טעאםגןראקקונםמ נ ח ס / ע י י; י? די ױנגע יידישע דיכטונג איז פוילן אט די טויט־שטיררןײט דויערט זינט עטרעכע יאי עם האט זיך נעיטאפן?ז פורע קעננוײטיהע אנטױיטונג פון בײדע צדרים — פון דעט דיכטער און רעזער, — א פאדפרעטדקײט און דעזארנא־ ניזירטק״מ. די רעצטע צװײ-דרײ יאר הויבט זיך אן טערקן א װידער־ אויפאעבוננ, א װידערבריוננ. עס װײזן זיך נײע דיכטערישע פרװון: ״שפראצוננען״, אן ״אויפנאננ״, א ״צויטטײער•׳ און ״עדשטער ׳סניט״, פון דא און דארטן פאדנעטען טיר טענער, טאטױון, קראנ־ נען, — אפטטאא נאכקאאננען און אפהירך־טענער, — אבער צײטנ־ װײז אויך פרישע, נײ־נעבוירענע, ארײן־אויפנעבאװעטע. טיר אעבן איצט אין פויאן אין א באזונדערם ׳סװערער צײט. טאטעדיעאע און אויך נײםטיקע נעדריקטקײט. די עאטערע ײדי׳עע דיכטער זענען צוריקגעהארטן, פאררױרן און צעריםן צװיען זיך. ני׳םמא איצט אין אעבן און אין רימעראטור דער ברע;, װאם זאא צענריע;, דער םטיטור, װאם זאר װעקן צום יםאפ;. די ױננע ײדישע דיכטונג אין פײרן איז צײטנװײז װי א םטאדע אן א פאםטוך, א סטאדע, װאס בראנקעט־בראנדזיעעט ארום איבער בארג און מאר, אן א ציר, אן א ריכטוננ. כאפט זיך אפטטאר ארוים פון דער עדה איינער, א צװײטער, װאס װיר פיר;, אבער ער פאדפירט אפט, און אין ׳עאח... פאכן טיר איצט אין הײנטיקן נוטער דעם עדשטן פרוװ פין א דיכטער-טאביריזאציע פון די םאטע ױננערע יאר;. זאר פאר אונז אר״ן קראר װערן די ׳םראנפעיק״ט פון אונזער ױננעד דיכטער־ ארטיי. נישט ארע ױננע ײדײםע דיכטער פון פוירן זענען אין דעם נוטער פארטדאט;. די װאס באטײריקן זיך דא טיט אײן ריד, קו־ טען נאך אפ׳םר נישט מיט די בעםטע כאראקטעדיםטישםטע פאר זײ רידער סך־הכרען, אויםפירן — עם איז נאך אפ׳ער איצט צו־פרי צו טאכ;. אבער או טיר פארטאנן א װאקםנדיקע און צוזאגנדיקע ױננע ײדישע דיכטער־נרופע א־ן פוירן, — דאם איז קײן שום פפק נייםט. האבן טיר א ױננע ״דישע דיכטוננ אין פוירן״ װי זעט זי אויפ, װאם פאר א כאראקטער האט זי, אונטער װעמענם השפעה רעבט ז■ און װאקםט, װאם פאר א פראברעטען און טאטיװן ברענגט זי צום אויםדרוק, װוהין נײט זי? — דאם זענען פראנן, װאם אינ־ טערעםירן אונז ארעמען: און װערן מיר שטערן אט די פראנן יעדן אײנעם פון אונז, װערן םיר אויך זײ באקוםען גאנץ-פאדשײדענע און םתירותדיקע ענטפערן. אונזער איצטיקע ױננע ״דישע דיכטוננ אין פוירן איז צע־ װאדפן, דעזארגאניזירט. צוריק מיט א ס—ך יאר איז געװען ב״ אונו א פעםטע, שטארקע דיכטערישע אפענסיװע. םיאױ געװען א געטײנזאמער דיכמערישער פראנט און בשותפותדיקע, — אין דער נאנצער פארשיידנארטיקייט פון די כאראקטערן םון די אײנצרנע ר־כטער, — פאעטישע אינטערעםן און אטמאספער. נישט נאר ײאס אײניקע דיכטער זענען נעװען אין דער טאדע, נאר דער רעזער האט מיטנערעבט מיט דער דיכטערישער ײערט, מיט דעם דיכטערישן רעבן. בענאראװיטש, קורבאק, טארקיש, נרינבערנ, קענינםבערנ, האראװיץ, בדאדערזאן, ראװיטש, א. צײטרין, שטערן, זאק, — זײ האבן זיך א־ינער דעם צװײטן װי דערנאנצט. פארש״דענע אינטםרומענטן םון א שטארקן דיבטערישן ארקעםטער, װערכער האט נעשפירמ אין אויםנעשפירט די דעמארםטיקע צײט־םימפאניעם. יענער דור ריכטער איז צו־שנער, צו־האסטיק נעקוםען, און אזוי־שנער און האסטיק פארראז^ז די ײדיש־פוירישע דיכטערישע פאזיציעם אין פוירן. א״ניקע פון זײ זענען איננאנצן אװעק — װער אין ראטנ־ ױםראנד, װער אין ארץ־ישראר, װער אין דארר, און װער אין רעײי און דראטע. נאר א קרײנער טײר פון רי דעטארסטיקע ד־כטער איז פאדבריבן אויף דעם דיכטערישן פראנט. דער האםטיקער אויפקום פון דער ״דישער דיכטוננ, און איר ־רוציטדיקער חורבן — דאס האט נעבראכט צו דער שפעטערדיקער צעטוטרעניש, פאררוידנקײט, תוהו־ובוהו, װאם עם האט נענומען ־ערשן אין אונזער דיכטער־ײערט. נאך דעם שטורעם איז נעקומען א טויט־שטירקײט, און אםירו נישט ק״ן מויט־שטירקײט פאר א נ״עם שטורעם.