Literarishe bleter · 1930-03-07 · 10 (7.3.1930) · p. Seite 191

זײס 91/ זןןך זיסזזרןןרישזז 3?זזסזזר נזם. 10 3051) ש. זאראםב/הזזרשזז פרזו הידשפײגם ״אינוין״ פר״ן הירשבײן, פ/,/ פײ/ דײ/ע יאי/ אינדיע/, //י?בע 1929, /<י?נעד פאר?אב ב. קלזזצקץ, 299 ■?. װיל אומהערן דןום ל!<נר צום פרינייטױח אעבנם-׳ששײגער, דערבײ װ״זט דער דיכטער ארוים פאר׳שטענדעני׳ש פאר די אדטיקע!<וננעװײ- טיקטע *ראבלעמען, — װי די פראנע םון די טאבטעדאנער, די תאסטעם און די טאהאראדזיסעס, װאס נוצן אוים דאס פארק און ציען עם צוריק אין תהום אראפ. ער װאדפט פאר אינדיען אײע םתירית, װאם זענען נורם. אי מייאל ייך מיאוםן םימ א טענטישן מער, װי םיט א ׳םקאננ פון זוםפ. ער טאדאט די ארטיקע באנריפן פון טמא און טהור, װאס זענען יטוין דערגאנגען ביז צו אן אבםורד דאס בוך איז בכצל נישט גע׳סריבן פון א רויקן ״באאבאכ־ טער״, װאם קוקט זיך צו רויק צו אלריננ און נאטירט ב״ זיך אין ריעפט, כדי ני׳שט אויםנצולאזן קײן א״ן פיקאנטן פאקט. יעדער פאקט דינט דא דעם ב־חבר פאר אן אילוסטראציע צו דעם, װאס עי האט צו זאגן װעגן און פאר אינדיע, און צו זאנן האט פ. ה. א םך, מיפילט בא׳טײנפעראעך װי דער דיכטער נעמט זיך אייער מיט די יםורים פון אט דעם װונדעראעכן פאלק. אוױ־ זײן רונר-ריױע אין די פארװארפנםטע מקוטות פון דעם ערד-קויל איז פר׳ז היחטבײן געטריבן נעװאדן פון אמתער ניםמה־ ריקער בענקיטאפט. דאם איז נייטט די פוםמע נײנעריקײט פון א פאראאנגװײליקטן מענטשן, האאב סקעפטיקער און האאב מיזאנטראפ, םיט א םך געאט און א מאננא א־ן ח־םק צו טון עפעם בײ זיך אין דערה״ם. םיאיז דער רעאיגיעזער פײער פון א מענטיםן אין א צײט און אין א װעאט, װען מימוז זײן ניכמער דאם, װאאט איך נעזאגט, איז דער המיטך פון פרץ היחטבײנם ראמאנטי׳טע, אענענדארי׳עע פאאקם-׳טטיק און אידער אין פראזע, װו ער װײזט ארוים אזוי פיא איבע צום פאאק און צו אענענדע. דאם איז נ״טט סתם ק״ן עקם- צענטרייטער פאראאנג נאך עקזאטיק. פרץ היחטכײן איז ארויםנע- פארן אין דער װ״טער װעאט זוכן דעם מקור פון דער פארקם-פאנ- טאזיע, װאם האט אין מערב אנגעהויבן אויסצוטרוקענען. די אענדער, װאם עד בארײזט, זעט ער נ־יטט װי א טוריםט, נאר װי עמעצער, װאס האט זיך נעאאזט אהין נאך עפעס א יעגענדארן אוצד, נאכן אמ־.;, עכטן גין-נאאד פזן מענט׳טאעכן בוד-הדמױ;. אבער עם א־ז איפ הפנים ני׳טט באיטערט קיין םך נחת, װײא רער נאנצער אד- יענט, װעמענם פעאדער מיהאט פארװאנדאט א־ן קאװע-און טא- באק-פיאנטאציעם, נ״ט ארום הונגעדיק און דאחטטיק, פארכרענט פון טרוקענײטן, פיכער און אפױם, װאס דער א״ראפע־־טער אימ- פעריאאיזם פירט אד״ן צוזאמען מיטן קריםטנטום, צוזאמען מ־ט־ זנות, ׳טקיאפערײ, יטיכרות און דענענעדאציע דאס נאנצע כוך א־ז נעהאאטן אין א דינעם אירי׳טן טאן ׳טוין נייטט רעדנדיק, װאס פרץ היריטבײן איז בײ אונז דער עריט- טעד מאדערנער מחבר פון רײזע-יטיאדערוננע;, איז דאם בוך. פראנ- מענטנװײז, םײ מיט זײן באאערנדיקן און םײ מיט זײן אינטע־ע- םאנטן עאעמענט, דורכוים געאײגנט אך״נגענומען צו װערן א־ן כרעםטאמאטיעם פאר עאטע־ע און ױנגערע יטיאעד פאראאנ ב. קאעצקין א שײנע מתנה פאו די?ינרער און ױגנט ר־א^^ן ו־ו~ ־״ ו—ו_ו ו~ן ד ור~~>^~ן-וו *־ו פ. ד׳ײ?5עד/ מעשהס פוז פארצײטז (#׳?/ססדידס׳) — פיײז 3 גיר־ידן —״ # ב־כער ויועלן אינדיע זענען אין ח1ר' װעאט-איטעראטוד דא רד־ב: פון דיכטער, ז׳טורנ^איסטן, פאר־טיקער און או־ך פזן םתם ד־־זנרער, װאם זײער ציא איז אװאאנצן אן אנדעדער, טײאטאא א נעיכעפטאעכער, װי אמ׳טא האנענבעך, װאם או$ט ארומנער״זט איבער א־נדיען, כדי צו אאמפאעטירן חױת פארן בעראימלר זאאראגייטן נא־ט;. במעט איע ביכער װעילן אינדיע זענען מער אדער ,־ױױיקער א־־נזײטיק, אפיאו דאם אאנד, װאם האט גי׳צט ק״ן דירעקטע אינ- טע־עםן אויפן מזרח, איז פעיק אויםצואיבן אויז* ז־ינע בא׳טרײבער א נעפ־א, צו קוקן אויך אינדיע מיט פארבאענדטע אוינן אדער םון קנאה צו אזא נרוים פאאק, װאם אינטערעסירט אזוי ׳טטארק רי װערט מ־ט איר ע׳טירות און פאטענצן, אדער פון איבערנעטדיבענער פר־־גט״״־אפט און חניפה צום עננאי׳טן אימפעריאאיזם אדער נאר צו-אהבעים אים. בר־ צו קענען זען אין אינדיען אאץ, כרי נ־׳טט מבטא צו זײן או{ נ־־טט אפצואאכן פון דעם ״יטמוציקן ררימאעגדיקן אריענט״ פון א־ין זײט, און ניעט ארײנצופאאן אין באנײםטערטע גוזמאות און רו־ב-נעזאנגען פון רער אנדערער ז״ט — מוז מען זײן א ײד און אן אײראפעער דערצו. םיאיז אבכאאוט יטװער תופס צו זײן רעם א־נרופ, דעם יאגי, װאם טויט אפ א־ן זיך אאע א״דנ׳טאפטן, איז ז־ך מתיבק און ׳טפאנט אן עפעם אן איבערמענטשאעכן װיאן, כדי או־םצונײן פון א שטארקן ״אויםמענט׳טייטן פאראאננ״, װי םיהאט ז־ך אויםנעדרוקט א דיכטערי — אויב טיקומט ני־טט נאר-װאם פון א ־ועאט פון אונזערע ײנענע מקובאים םיטן זעאביקן מיסטי׳טן װאנ- ז־נ־קן פראם א־ן די אוינן, װאם האבן אננעװענדט די זעאביקע מיט- רען, אננעטון זיך נ״טג׳ ק״ן קאענערע ענו״ם, כדי צוצוקומען צום א־־גענעם, םאדהויאענעם, איבערמענט׳טאעכן ציא. מירארח אנמרי זײן כאפר־יט פון יעדן פאטריאט־זם, פון דעם מינרםטן פאראאנג נאך נקמה און מאחמה, מידארף אחאוטין זײן אויםנעטון און םרעמד פון פאא־ט״טע אינטר־נעם און רערצו פיאן אויף זיך די נעא״טערט- קייט פון נאנצע דודות ־סורים, הײמאאזיקײט, נויט און רעאיניעז; מ־כטי׳טן עקםטאי, כדי צו באנר״פן אט רעם וװנדעראעכן דר״- מ־ר־אניקן פאאק, װאם אעבט ב׳טותפות מיט זײנע קי, אנטיראפ;, פאװעם און רויב-פוינא, װאס גיטימע׳טר פון זײן פאייי׳ט און באוט פא־ נ־פטיקע *טאאננען, קראקאדיאן און באוט-רוחטטיקע פאנטערעם; א נאנץ פאאק, װאם ראם עריטטע ׳טמרעננסטע געזעץ פון ז״נע עיטרת הרכרות איז בײ א־ם ״אא תרצח״, װאם ער װענדט אן אפיאו אויף א; אומנעזעענעם אינזעקט; מיט זײן מאדנער אאטערטימאעכער כי־מען-יטפראך, מיט זײן פאעזיע און פיעטעט פארן אעבן, װאם ער יטײדט כמעט ני׳טט אונטער פון טויט א. א. װ. אין א פײנעם סובמיאן טאן באשרײבט פרר היחטבײן ראם רעכ־ פוז אינדיע. דער מחבר פיאט זיך אזוי ׳טטארק אונטערן א־־נררוק, װי ער װאאט זיך נעפונען צװי׳טן זײן א״נן פאאק; בא- ־ני־־יכנד־ק זײער געזאננ, פרומקײט, זײער הדרת פנים, ז״ערע נוטע א־״ן — באמערקט ער אזוי אפט, אז ער פיאט זיך װי צװישן אײ- ניענע. און םיאיז נישם קײן װונדער, װאם דער מחבר באמערקט צום סוף, אז דאם אינדי׳ט־ע פאאק איז אים נעװארן אזוי נאענט א״ איב, אז ער איז אים בכוה צו ׳ט־טראפן און צו מאכן אים פאר- וי־־פן, פונקט װי ער װאאט נעװען אײנער פון ז״. איז נישט קײן װונ־עך װאם דער מחבר האט אין מ׳טך פון זײן װערק, דא און רא־ם״ צװישן די אירי׳טע ׳שיאדערונגען םון אינדישן אעבנם-שטײגער, :איטריבן די נרויםע נויט פון פאאק, זײן נידערנע׳ט־אאננק״ט, יײן פאם־װ־טעט, און זײן אנמעכטיקײמ אנבי זײנע אקופאנטן און בעאי- ־יביה און םיאיז מערקװירדיק, װאם דער דיכטעך דער אמאאיקער יאמאנטיקעך זעט קודם-כא די םאציאאע אאנע פון אינדישן פאאק, *"ז אזײ ײייט, אז ער .רײםט איבער זײנע שיארערונגען מיט אאננע באמ־אכטוננען ײעגן די ארטיקע סאציאאע, פאאיטישע און עקאנא- ם״טע פראנן, פרװוט אנאאיזירן רי פאחטײדענע ריכטוננען אין דער א״-י־שער פרײהײטם-באװענוננ פאאעםיזירט םיטן נאנדיזם, װאס