Literarishe bleter · 1930-03-07 · 10 (7.3.1930) · p. [Seite]

ד׳ר היים זשיט^װםרן צו גאםט אין ײװ$ ׳.נבוד ד<ם —עזיר םון די׳ר חײם )״יטהיזװםקי, םי םגה־ר שון עך;־פרעז ר ום פון קורצטןױיוום פוןי ייווי?, אי) אבגעהאקטן געװארן אין איגסשיםוט צ פײערקעכע זיצוננ. דעם גצסט ריצבן גאנךיסט די טיטגקידער פון אויספיר־כיורא ם. װײגרײר, 3. כהן־װירגיקי, ז. רײזעז אח דער מיטנקי־ פח )יטס םון ײװ$ ׳. ס׳עערגיכצװ. ר׳יר ז׳ם־טקאװסקי האקי, נעעגטפערט טיט צ רערע, װצס איז *וי£־ געגוטען געװצר״׳ סיש בצגײסטערמג. ער האט זיר אפגעשטעקס דער עיקר אויפן כצטײמ פון ערן־פרעזידױם. יצם רר^ס גרויסע װעקט־ נצריטטע ײדי׳סע געקערגטע הןןכן זיר פצראינטערעםירס םיסו ײװצ און פאייכינח זײער :אםען טים אים, ה$ש צ סיסכציקיקון 3*םייס, עס דיײכס אן פארװירקקעכט זנו חעח זײן, ז׳פיטקןןװםקים, צסצ־ קיקער געדא־ק, װאס ער האט פארטוקירט: ״די ײדישע איגטעקי־ געגץ דעס ײדי׳פ! פאקק!״ דערמיט איז גים געװען געטײגט, טו רי ײדי׳טע נרויסע קייט זא<| זיך אפזוגדעי־ו פח דער װעקט. אדרבא, עס איז א ככור אח א נדוקה פ&ח ײרי׳ט[ פאקק, װאס עס תאם טזד פיק געגעבן דער װעקט. אבער דאס פאקק דערף ״ ם ז״ן גע־ ־עטעקט א־ז אזא קאגע, אז עס זאק םוז; אװעקגעכ; אקץ, או; גאר־ <יעפ גיט כאקוםע;. אוגדזערע גדוקיס כאדארפן װירקן פאר דער װעקט דורכז פצ<ק או; דורד זיח עפיאר, אזוי װי דאם איז רער פאק טיט אקע גרויסע םענט׳ט; פון אנדערע פעקקער. װײםער האט ר״ר זשיסקןןװםקי נערעדט װעח דעס אקגעי טײנעם נײסט פון דער װיסגשאפםקעכער איבעס פון ײװא און האפ אויסנעדריקט זיח צוםרידגקײט, װאם פא׳־ רי עטקעכע יאר, װאס ער האע דעם איגססיטוט ניט געוע;, האט ער זיר אזוי םיח אנט־ װיקקט. ער האט אויך צונעזאגט זײ1 היקף אח רער װײסערדיקער אדבעט.___ . _ . די ארבעט _בײם בנין פון ײװא פון זיגט דעם 25ט1 אקטאבער 1929, װעז ס׳איז םארנעקוםע! די .פײערוגנ פו.| אגהײבן די בוי־טרבעפ בײס בנין פח ייװןן, גײען די ארבעט; רארםן א; אויפהער. דער םײעךיזיכערער טאנאזח (קע־ קער־נאח), 25 אויף 12 םעסער, איז שױ; פארטיק איננאנצן. אין דעם טאמעגט װען די שוךות װערן געדת־קס, זײנען שייז אויר אויף רוי פארעגדיקם סײ רי שװארצע, םײ רי םאדערשםע טרעפ און עס זײנען ׳שוין באשטעקס די ראדיאטארן פאר דער צענטראקער הײ־ צונג. גקײבצײטיק זײנען שוין אנגעוצ׳יבן געװןןרן די ארבעסן בײם ברענגען אין ארד׳מוגג די צימערן םון ערשומ און צװײםן נארן. װען עס זאקן זײן די נײטיקע נעקטםיטקען, װאקט דער ײתא נאר אין די נ^עגטםטע חדשים נעקענמ צריבערגײן אין דעם אײנע־ נעם בגין. קײדער נײען די נעקמזאטקונגען פצח בויפןנד קעצטנס גיט גענוג אינטענסיװ, און דאס הןזט שוין נעבי־טכט רערצו, צז םען הןזט געסוזט דעם טעמפא פון דער בויצרבעט פצרקצנגזצםען. $זקע םרײגד פח ײװן) װערן אויםנעפן)דערמ צו םארשמארקן זײער טעמיקײט פצר; בויפאנד. עם טאר נימ דערקצה װערן, ןןז די בויארבעט זאק זיך פארהצקטן צוקיב דותק אין נעקמ. דער ײװןז םוז זיך הײנט־קן זוםער צריבערקקײבז אין זײן אײנענער הײם! נײע אויםגאבעס נאר קענגערע הכנות איז אװעק איז זאץ רעו עװייטער באגד פוןדי ביבקיאנדאםישע יארביכער םון ײוון). דןןס ביד װעס האקטן איבער 30 בויגן. ן> הפעציעקע אי״פכיע־קזןןײק״ט דןןדף נעקײנט װעח אויף ך• געזעקשאפסקעכע ביבקיןזטעקן. אוטעפום זײנע; פאדא; ב־כער, װאס האש פצי דער ב׳בק־?טעק קײן ׳סים װעיט נ־־עט, װײק זײ זײגעו פןןרעקטערט. פאי־קערט, פער דעם ײװן) קעגען ןזזעקכע עקטערע ב־כעד און ״גוצקאזע״ צײמ׳פדיפפן נדאר האב; א נרױםן װערם. צ ספעציעקן צכט אויף רעם , ^זיקן זאטק־חודש דןןדפ, קייגן רי פרײגד פון ײװןן אין טערב־אײרןזפע. די ױרצלקצ א־ן נישט־ ײר׳שע שפרןןכן, איכעריד״־־פט צײםשריפפן, װאקגערן זיר דא־־ט אפטפאי ןז׳־ום א; שום באגוץ, אח פע; װאקט זײ גערן געװען אװעק־ גענעב; פא־ 8 װיפגשאפ״קעכער איגפשיפיציע. דעיי ײװןן דןזרף נדאד די דאזיקע זצח זײעד גײסיק דאבן און אויסגעבן דע־ויף געיט איז עד גיכ אין שטןן״ד. םען דןןרף זען אויםצונעפיגע.' עזעקכע ביכער, צונויפנעפען זײ או; אפשיקן קײן װיקגע. די פדײגד פון ײװן װעח או־פגעפןןדערפ תיבף צוצוטרעט; צו די הכגות. :אך גענויערע איגסנןדוקציעם קען מען ז־ר װעגדן צום יױון). עס זײנען אויך אפגע־־וקט געװ?ח ספעציעקע אויפ־ רזפן, װעקכע קעגען פארקײכטערן די זפטק־ארבעט. װישנשאפטלענע פארבינדונגען דער י־װא איז נעשטאנען און שטײט אין קאדעםבאנדע-ץ און ביכער־או־סבײפ פ־ט א גאגצער רײ װיםגשאפטקעכע אינסטי־ טוצ־עס. אין ״צװײ יאד איבעט״ און אין די פריערדיקע ידיעות זײנען זײ שוץ טײקװי־ז געװע; אגגערופ;. אין נוםי 23 זײנען נעװען פאדצײכנט די אינסטיפו צ־עס, װאם טיט זײ אייז פארבוגדן די עע־ נאנראפישע קאפ־סיע. חוץ דעם הןזט די ביבקיאטעק םון ײװא אײנגעשטעקט א; אױםבײכ פון כפוקים םיט דער ביבקיןןטעק פון העברעלש; אונ־װערםיפעט אץ ירושקים, װןןס הן)ט צונעשיקט 8 געװיםע צאע ב־כער, אח דער ײװן) האט א־געש־קט רערפאר ־וב־ קעטן םין יארגענג ײדישע צײסוגנען, װאס געפינען זיד בײ איס. דעד ײװא האט ז־ך אגגע׳עקאס; ןזן דער קויזער פארבינדוגג פ,־ז די ײדישע פוזײ־געזעקשאפט;, װאס האפ זיד געשאפ; קויט דער איניציצט־װע םון דער ײדישער םוזײ־געזעק׳שאפמ אין ברעסקע. די דןזזיקע פארביגדוגג דאדף זיר קאגספיטײח װי די ״8רבעטס־ געפײגשאפפ פןןר זאטקונגעז פון ײדישער קונסט און ^קטעדטי־ טער״ אויף ױער קאנפערעגץ, װאם װעפ ןזפגעהטקםן װערן רעם 30 אח 31 טערץ אין בערקין. אױף דער קאגפערעגץ װעט דער ײװן) אויך זײן פ8רפרן)טן. דער ײװא שטײט אין קןןרעספאנדעגץ םיטן פו ק־שן אינםטי־ מוט צו שטיצ; װ־סגשאפפ (פ־אנאװםקי־קאםע) אץ װארשע. קויט דעם פאדוייאננ םון איגםפ־טום זײגען צונעשיקט געװא׳־ז א־נפאר־ פאציעס װעגן ײװא פאר דעם נןןענטםטן באנד פון דער ״ניזגקט פאקסקא״. 8 ספעציעקע נאט־ץ װעט דאדמ גײן װענן דעם טעא״ פער־טוזײ. .. די רעדאקציע פון דער ״טינערװא״, פון רעם איגסערגאציא־;אק; יאדבויר פון דער נעקערנטער װעקמ, האם געבעטן צושיקן י־י קעצכע דאטעם װענן רעם ײװא פא־ דעם נײעם יארגאננ, װאש איז איצט א•; דרוק. ״־׳ •,׳< די ־עדאקצ־ע םון דער רײטשער ענצ־קקאפעדיע ״טײערם קאנװערזאציאגס־קעיסיקאן״ האט זיד נעװעגדעס צו מ. װײנרײד טימ א בקשה אגצושרײבן א נאטיץ װענן דעם ײװא פא־ דעם גאעגפססן סופקעכוענט־באנד פ־ן רעם װערק.