Literarishe bleter · 1930-03-07 · 10 (7.3.1930) · p. Seite 185

זײס 183?'סןןר$ר'שןן 1001/73 נןם. 10 (305) רעבעדיקע םענטיםן. אאע איברים פון אײן צאפרדיק;, אױפנעברויזםן ארנאניזם. א פא׳־־ענעיןטער טעםפא פון דער ׳עאוב-עאיכם-סםיב־ע. פאר׳טארפטערע, פאר׳עפיצטערע נע׳םטאאטן, תנועות און ־ןאװא־עב פון קאםריאעװקע. פארגעדיכטערע פארבן פון דער קבצנות, אפגע- ר־םנקײט-אפגעיטאיםנקײט פונם אפ׳טטארבנדיקן ׳בטעטר. רער ער׳שטער אקט איז אן אםתע סימפאניע פון דינאםיק, פון אוםאויפ- העראעכער באװעגוננ. רער צװ״טער אקט — א םין אפ־ו. ׳םטעטא באגעננט זיך םיט בעני בען. דא איז קאנטיק אביסר א םידקײט בײם רעז׳םיפער די בירדער ציען זיך ראנגזאםער װײניקער ריטםי- ׳םער און באװענרעכער אויפטו װי א־נם עריצטן אקט. ראדט איז טראגי׳טער קאםיזם, האפנוננראזיקײט, װאם דעד־םיטערט דעם צו־ ־םו־ער דא, אינם צװײטן אקט, איז ׳םוין םער צונעטראבטע םיטו־ ציעם. און אט דער דריטער אקט — אויפן בית - הקברות. װי ראחר-יאוים. א ררײצן יםעה נראבט םען און םען פאאט פארחר׳םטע. םיאיז כרו כר הקצים. אבער דא רײםט זיך ארײן םיט- אםאר דער ױבער־טאנץ פונם יםטעטר, און ראם האד׳ו װערט צע- ׳םפרונגען פון הפקר-״םםחה, פון יםםחה־ריםםה, פון ריקודים, װערכע דערראנגען אין רי הויבע היברות אדײ;. און עם טוט באנג, ײאם אזוי װײניק טאנצט םע;: נאך און נאך און הירי׳קער און ׳םטארקער... דאם יםפירן פון די ״הביםה״-ארטיםט;,׳' םײםטער, װאם רערפירן זײער קונםט ביז יםרםות. יערער אײנער פאר זיך, און ארע צוזאםען — א רעבעריק-יםאפנדיקעד אנפאםבר. און ארע אינם טאן, און אין דער אננעצ״בנטער ריניע און אינם ראד, װאם דרײט זיך און פאדדרײט יערעם םאר בײ א פאדפראנטעד און ביי אן אויפפראנטעד אט רוט יעדער א״נע־ אױן* זײן רןופע״טיהט, אזי* זײן טכ^וכידיטטער און נרײך װי פון א ׳םטורם װערט ער אויפנעהויבן און נעװארפן אינם םענט׳םן-נעפרעכט אט ראם איז עם טעאטעד-״םפיר. דער פור פון ״וכר עצםותי תאםרנה״ אויך דעד בינע, — און נאר אײנס װירט זיך בעת דער פאר׳םטערונג; םיזאר נע״םען א נם, און רי פרײרעך-רוםטיקע קאםעדיאנטן זארן פרוצים א רער טון םיטן פורן מויר און םיטן זאפטיקן, קעדנדיקן ׳םרום-עריכםדיקן םאםע־ר׳םון אין אט דער ׳םרום-עריכםדיקער קאםעריע פאדראנ ב. ק ר ע צ ק י 1, װערק, װאם דארםן זיך געפינען בײ יעדן בעםערן ״דישן רעזער: ד״ר שק־ימד־ז עטינגער — כתבי □ ארויםגענעבן רויט רי םאנופקריפטן םיט א ביאגראפישן און ביבריא- גראפי׳םן אר״נפיר און מיט הערות םון ד״ר מ א ק ס װ ײ נ ר ײ ך ער׳םטער באנד: ארײנפיר פון םאקס װײנרײך. — שרםה עטיננער, זײן רעבן און זײן פערזענרעכק״ט. — אונזער איצטיקע אויםנאבע. — ביבריאגראפיע. רירײם׳ע און עפייםע רידער. — םיםרים. — קרײנע מעיםהרעך און קאטאװעםרעך. צ װ ײ ט ע ר ב א נ ד: דראםעם: םערקערע. — דער פעטער פון אםעריקע. — די פרײרעכע קאםפאניע. — הופפות. — הערות פון םאקם װײנרײך. — װערטער-זוכצעטר.— בײדע בענדער — 616 זײטן — 16 נירדן.— אברהם בער גאטלאבער — אוד זײז עפאכע רויט פארש״דענע קװערן—א. פרידקין. ערשטער באנד: נ א ט ר א י ע ר ס םעמוארן ןתקע״א — תר״י) גזרה דײטשן. — דאם גרעבער-ריד — דער ארעםער עושר. -— דאם זומער-םײנערע, — דער נענארטער מענט׳ם. — גײט אין שור אר״ןן — די אםיפה — די מאםע מיט די קינדער. — אי׳ם-הם־ד.— א זיפץ. — א קראנ. — רער םײם. — דער דעקטוך. — דאם ריד פונם קונר. — דער גרנור. — נאכבאםערקונגע;.— בײדע בענדער — 640 זײטן — 15.40 גירדן— די ביכער זענען אויך דא אין פראכט-בענדער אדרעם: קאאפ ״ביכער״. נארעװקי א2 פון םיר דעס םאנוםקריפט...״ אין א צװײטן ברױו, פון ד־טן אפריר 1903, שד״בט װידער שרוס עריכס. צו י. ד בערקאװיטש פון זיםע- נעװע ק״ן נױ-יאדק: א־ך נרויב םיטן פורן באו־בן, אז עס װעט קוםען א צײט, װאם םיװעט זיך ארומטראנן םיט איס און מען װעט הנאה האבן פון איס און מיװעט רעדן פון איס זײער און זײער א םך״.. בעת י. ד בערקאװיט׳ם האט נעפירט אונטערהאנדרוננען םיט ־י רירעקטארן פון די ײדייםע נױ-יארקער טעאטערן װענן אויפירן רעס ״אוצר״, האט זיך שירוס עריבס דערײוםמ, אז אויך דוד פינםקי האט א פיעסע םיטן נאמען ״דער אוצד״, װאס באהאנדאט אן ענ- רעבן ־םטאץ <דוד פינםקיס ״אוצר״ איז באצײכנט אין זײן אויסגאבע — ױני-ױרי 1006). ׳םרום-עריכם האט דעריבער איבערנעמאכט דעס נאםען פון ז״ן קאםעדיע אויך די ״נארד-גדעבער״. אונטער אט דעס נאמען אױ די פיעסע אויפנעפירט געװארן אין ײרייםן טעאטעד אין אמעריקע, אויך אין אנדערע רענדער, און אױ אפגעדרוקט אין ״צו- קונפט״. אין ׳םרוס-עריכס-ארכױו זענען פארבריבן עטרעכע װאר- יאנטן פון דער קאמעדיע, און י. ד בערקאװיט׳ם האט זײ כאארכעט און אויך צונעגעבן (בעיקר אין דער העברע״םעד איבערזעצונגן א ־״ טיפ;, װאפ זענען אין ארינינאר נייעט געװע;, אבער װאפ זענען רורך ׳םרוס-עריכמען אנגעדײט און נעיםירדעדט בײ אנדערע סיטוא- ציעם אין אנדערע זײנע װערק. די ״הבימה״, װי י. ד בערקאװיט׳ם װײזט אן אין זיין הקדםה צו דער העברעי׳םער אויפנאבע, האט ארײנ- נעטראנן אײניקע ענדערוננען אין איר אינסצענױירוננ פון ״האוצר״. ראפ יידייםע שטעט׳ר אױ קראנק, דענענעדירט. עס אױ אויפ- געװאדצרט פונס באדן און עס רעבט פון רופט, פון רופט-פרנפות. איז עס אזוי רהוט אויפ חרוםות, בבא-מעיםױת, אויה פאנטאםטיק. עס רעבט אין ׳םטעטי א יענענדע מיט דרײצן פעסיעך גיידערנע ־ענדרעך, װאם נאפארעאן האט נעהאט באנראבן אויפן בית-ערםין, כעת עד איז גענאננען אויױ מאסקװע. דערוױיר טרעפט זיך, אז אי- ציקר, יידר חרפנם זונדר, געפינט א רענדר אויפן בית-הקברות. און ארוס אט דעם נעפונענעס רענדר (ײאם סיהאט אגב, פאדרוירן ד• אימנה עטקע) הייבט זיך אן א געװירבר. יםטעטר בא׳םריםט, אז ״רר חרפן װ״פט דעם ארט, װו סיריגט באנראבן רער אוצר אמ- ׳םטאדקסטן װערט פארקאכט רוי מאזנאװאיער, א ײר א יםײנער בער- הכית, ײערכער זעט נאך דערצו חרוםות װעגן רעס אוצר ער װעיט רער פירער פון רער יאגעני׳ם ארוס דעס נארר, ער טײרט הרקים און פארקנפט אויך זײן אײנציקע טאכטער אסתרר פאר רעס ארםן ״דר הרפן, כדי ער זאר דערצייר;, װ• ז״ן זונדר האט עפ נעפונען דעס ־ענרר. םיקוםט אראפ פון אמעדיקע בעני בע;, א״נער א ניכטערער אין דער ארגעמײנער פאנטאסטי׳םער ׳םכרות. רסו־ — דער ײאכער אמעריקאנער װעקט זײ אויץ פון יםראץ, און מען פראװעט צװ״ התונות: בעני בען םיט אםתרן און ײמ חרפן םיט ערקע דער ארםנה. בײ דער ״הביםה״ איז דער ״האוצר״ איבערגעארבעט אין רדײ אקטן: ער׳םטער אקט — דער םארק, דאס ׳םטעט׳ר, די ״רי׳םע ארעםקײט און רהוטקײט נאך ני׳םט-נע׳םטוינענע, נייםט-נעפרוינענע בכא-מע־םױת. װונדערבארע סיטואציעס. געדרײ און נעוױרבר פון פארלאג ב. ללעצקין װארשע — װיל־ינע > / /׳/ / / / / / ׳ ם־איז ארױם םון דרוק א נײ אינטערעםאנט ביך סון: יהרשע פערלע א זייגער אין דער פרי מיט פאלגנדן אינהאלט:_ 1 נײן אזײגער אין דער םרי 2. געלט 3. אן {ןרנסלעכע סדױ 4, באלעבאםיש 5. ב״ם יס. שײן געדרוקט, גוט פאפיר. שער-בלאם געגײכנס םון קינססלער יןןסל קןןטלער. פרײז 720 זל. 23 ס1׳ו\316א ,3׳ו\523ז3^\ ,''ז116סץ8״ .2[>1ר>ק5 * .13.196 .0 .ק