Literarishe bleter · 1930-02-21 · 8 (21.2.1930) · p. Seite 147

ז*ס 147 4?יסעדפןדי^ע 3זעס?ור נ*ס. 8 (303) ״א ד ד מ״ (א ע ם < ע ס) ױננע, אויסנעיעפראכן-הינסטרערײטע או; :ייא חנעװריהע, און א־ז אפיטר ראס בעםטע טעאטעי א•; פייר;. ראקענ;, איר נאר ײנגע סװעסטער ״כוארםקיע אהא״ איז ביויו ביצואת ארו־סצונרעננען £ון רי כאיס און קיצרען איספאסענסע זהנינ■ אונזעי קלײנקונסס־בינע — יטסרײכס נ־ארערזאן אונטער— איז אבסארוס ײ״ס פון דער נאקעסקײס טיר באנויען זיך די נאקעסקײס אויסצוטײדן אין ארע ערעטענט;. סיי אין אקסיאר, שײ אין װארס, סיזיק, רעקאראציע, און ״יר •עסרעבן דערצי, אז זי זאל זיין אננעסון — פאעס״ס נעיערס — א•; רעס קיייע־ פין קינסס- רערייסן אייסדריק. א סך סענסיס; קארס;, אז קר״נקונסס איז, אװי־צו-זאגן, א קאספאס, או; ראס פארק ראיז קידס-כא האבן בדויס. רי יאנע איז אכער די, ײאס סע; אױ איצס נ״סס ביכורר״ צו באזארנ; רי איװערסרעכע באפערקערוננ שימ סעאסרארייע; ירויס. •סולדיק א־ז אין רעס ־אס קינא. װאס ד,אס בײס סעאסער אױעקנערויבס יאס קאד; און א־בערנעראזס אביסר פרזנװעם פונם גע־סענדטן װאיס, אזװ אז ראס סעאסער קאן ני־םס ז״; די נרויםע סעכאנײסע בע- קע־״, װאס זאי באקן ברויס פאר ד• נדויסע א־ס״ען טעאסער״ נעניםער רערװײל, נייסס נעקוקס א••־ ארע פרוװן פון עקספערי- סענסאריסס;, און הויפסזעכרעך אין רוסיאנד, איז נאך ארץ נײעס נעיונגען צו לינ־ערן דעס סאנגל אין םצענ-ס; סער, או; דעריבער אױ רער אלנעס״נער סעאסער-קרױיס סיסוז דעריבע־ געזוכמ װערן װענ;, װ• אזוי סיזאר דערװײי אונסערהארס; רעב באד;, כיז דאס נייע סעאסער װעס אנסיטטײן, סיסוז דערװײר נעשאפן װעח א ס־יק צװ־יט; רעב אלטן אונסערנײענ־־קן סעאסע־ א■; רעס נ״עב, װאס דארק עריטס קוסען. ר• ־אזיקע בריק אױ רער סיפ קר״נקונסס נאר די קיײנ- קונסס האס די סענרעכק־יס; איצסער אונסעדצוהארט; ראס טעא- סער, װייר די קריינקונםט איז אין זיך כויר ארע געביסן פון םצע- נייטעד קונםס, אננעהויבן פון סראגעריע סיס קראס״ע-בארארעד ר־עקראסאצ־ע, א•; געענדיקס סיס װאר־עסע װעג; רער ספעציפ״סער ראגע ק־נם יירייע; סעאסער זאנס ברראריע־זאן; — סיס אונזער סעאסער אױ אן אינסערעסאנסע זאך. עורם איז פארא;, ער קוסס דער אקסיאר א־ז זיכעי פאראן א,•; ראך אױ עפעס נ-עס. װ• סייאדאר־ צו זײן. די צרה יעסעקס אבער, רויס סײן ס״נוננ, א•; דעס: רע־ נרעססער סײר פון אונזער סעאסעד־באזוכער, װאס רעב; זיך אויב אין ײדיע. זענע; בײ ד• אובװת-העורב ׳ס ע נ ק - ז י צ ע ר, סיעפהה-יעיענער או; צירק-באזוכע,־ רער ־אזיקער עורם האס צירק-קװאריפיקאציעס און עד זובס אינב ײרייע; סעאסער קונצן אוײ־ דער סראפעז אין אנדערע צירק-יעסיק או; ,־ער ײר-עער צירק, װאס סראנס רעם נאסען ״יידײע סעאסע־״ סדאנס איב אונסער תורהרעך, אייק װעלכע סיהעננס רי אסע-קאנ״עע פא;. רובייעע גענעראח סיס נלאנציקע עפארעט;, װערכע קויע; די תורהרעך און רר״-יאריקע קינרעררעך, װאם פ־ענ; זיך בייב סאס;. צי סיאױ װאר, אז ״איך בין אן אוס- נעזעצרעך קינר״, ״פר״עע ערד פון קב־יסרעך״, ״געװארס, עס *עאקרס זיך״ א א װ. און נאך אזערכע ב־ר־קע צירק-אסר־בוטן. םײ צוב עורב א״ סײ צוב פראדוצענס קאן סען קײן פ־עמענסיעס ני׳עס האבן, נ״עס ־אב אױ א טעאסער-עורב און נ״עס ־אס אױ א סעאסער אװב סיר האבן אוסנעהו־ער א בך דערנרײבס אוױז אלע געביס; פ■; אונזער קונםט, אויסגעראטן יעדער סי; ׳ע־נ־ פו; אונ- זער ריסע־אטור, א״ב אונזער פראסט״עע קונסס אױ רערגאנגען צו א; א—אפעייעע־ סררנה, סארעריח סיר אבער;אך רי;ע- סײנסטע באנאריסעס; א־נב סעאסע־ ־אכ ״דייעע סעאסעד ־ארק װערן רי סדיבונע פונב ״די׳ען יעעפער, פונב ד״נעב ריבטעד״ע; װאדט, סע; סוז אנהױבן א יעארפן קאס־ קענן דעב ײדישן שונד-סעאסער, או; רעב קאסיי קען סע; נאר פירן א••־ רער סצענע פונב נוטן טעאטער און זא' סיי דער- לויבט ז״; צו זאנן, אז פיר פאדדינםטן פאר דער ר״נ־קונג פונ■־ ײרישן סעאטער האס די קר״נקונסט און או־ך אונזער ״אררט״. ס ש ה בר8דערזאן/?א7ז ױ ע ג ז ראם סעאטער אונזערכ עקזיםסירט שוין העכעד ררײ יאר. י• יאר האבן נע- יעפירט דארס די םטו- ריאנטן, און דאן איז עס גיכער נעװעזן א צוגד״- טונגם-בינע. א־צטער עקזיס- טירמ שוין ראם טעאסעי אויפ פראפעס־אנעיע ים•- דות. איך פיר אן סיט דעד קינםטיער״עער סײר, רי רירעקצ־ע איז בײ םסרו- נאט׳ע;, װעיכע־ שפילט ארײן אויך אי; דער מרו- פע, און די סוז־קארישע רײטונג געפינט זיך אין די הענט פון דוד בײנערסא;, װערכער איז נאך הענעך קאן רער אײנציקער, װאס האט פיר נערײםטעס פאר דעב זשאנר סעאטער. * װ• אזוי סיאױ די רעזיע• בײ אונז אין סעאטעחי בכרי איז די רעזיעי אין ײדישן טעאסער א טראני- שע, א דראסאטישע און א קאסייעע, און דעריבער איז זי סס־רא א מעאטרארי׳עע, — אבער ראסיר בעבער װענן דעב ענין ני־עס דעח... װאם ׳עײך רער רעזשי אין ״אררט״ — איז ז• אין א םפע- ציעלער ראנע. בײ אונז װערס דאס בירד, דאם פיעםערע רכתחירה אזױ נעבויט, אז באלר אין סעקסט איז עם םצעני׳ע אויפנעפאסס כסעט סיס פארסיקע קאנצעפציעס, אבער גרויסע רעזשי-קװאריפי- קאציעס, האס רויס ס״ן סײנונג, דזשינאן, װערכער האט עס כא- װיזן אין א נאנצער רײ אויפפירוננעז פו; שרום-עריכסס און פרצכ סיניאטור; או; אויך פו; סײנע — גיט צו גענזנפיסרעך — טוס בראדערזא; א שסײכר — ״קאפיסארע װערק״. סיאיז סערקװידדיק, װ• גראר אונזערע ײרייעיםסייעע אינ- טערעקטואריםטן װערן שטענדיק נעיעסרויכרס, בעת זײ רעד; װענן קרײנקונםט. סיאיז ני־עטא קײן קלײנע קונסט און קײ; נרויסע, כיאױ פאראן נאר א״ן באנרױ־: קונסט און קינסטרערישע פאסענ*:, או; בעת סיר שסועםן װענן םצענישער קרײן-קונסס, סוזן סיר נעדענ- קען, אז א פערםישיע סיניאסור אױ אפטסאר קינססרערי־עער, װי א באטאריםטיש בירד פו; א קראםיקער-סארער א בריריאנטר פון א פאר קאראט האס ביער די װערט װי סן; קערין ׳טװארצע דיסענטן- קוירן ברע״ז. דער עיקר איז, אז רי סצענ־שע סיניאטור זאל זײ; קיגםמרעריש קאגדענםירט און זאר עסאציאנירן ד• הושיב פונב סעאטער-באזוכער, אז םיזאר איב סאבן אוכורויק. קרײנקונםס, װי זי װערס פארשסאנען אין ״אררט״, האס סיט דער אננענוסענער רעװי-קונסט רגסרי נישס צו סון. די רעװי־ קונסט אין א״ראפע, כוחסת איר א״נזײסיקײט, ס־סת איר שפאר- זאסקײס אין ק־נסטרערישע סענרעכקײס; (ס־א־ז רעב, װאכ סיר־ 'אנמז ײערן נעװארפ; אויפ; ״אי;״, װערט קײן ״־ש״ נישט גע- שאפןן איז זי זערבסטפארשסענדרעך, סעזאנסעסיק, קרײדער-סאדע- סעסיק, נאקעס-סעסיק און סנ״רא איבעדגעננרעך. פו; איר ברינצר־ דיקן נאכט־רעב; װערט איד פניב ז״עד שנער נעערסערט און צו א כ צ; י א ר האט זי שוין קנייסשן, איז זי שוי; א קאקאיניסט״ או; הויבט אן שוי; אויפנעשראס; צו װעד; פון דער אנשסענדיקער סעאטער-געזערשאפס. אזוי זעע; ס״ר, אז ״סורען-דוזש״, ״קאפינא דע פארי״ א א. רעװי-בינעס זענען שוי; אונסע־נענאננען און נייעז אונטעד אזוי איז אויך בײ אונז אי; פויר;. ״די ארסע, ריבע ב־דע קװי פרא קװא״ , א ראנק סװויםע;, יאראם• און העטאר;, דער- װײטערט זי זיך פו; רער אדעסער נאקעטקײט און איז אן אײביק-