Literarishe bleter · 1930-02-14 · 7 (14.2.1930) · p. Seite 138

?יסעד&ר^ע סססר סם. 1 (302) /״ע 138 ״י צ ו ו ו א ד פ ו ז ו ו א ד טעאםער און ק*נסם ןןןן די ײדי־דע םעאםער־םרופעם אין סויל־. גיעם :>>ר, וואס זײ געגיםן ני־דם פון די מא* גיסםראם־סובסידיעס, נאר זײ צאלן אויך עטי- ער. אזוי איז אין װארידע און אזוי אויך א דער גאגצער פוילי״טער פראװיגץ. גאך £•־ ה־דתדדוחן געדונגם צו באפרײען אין דער *דע• אין יעגער?זםאם דעם •םםײער. עס איז א ח,*: אויף דעפ ארםיסםן־פארײן, ליםעראםן־פאײי•. פען־קלוי, די ײדי־דע םעאםער־געזעל׳םאפמן, ז•• זאלן אגגעמען די געהעריקע *םרימ, מ־זזןל ןןב־ *דאפן דעפ ::ײד פון די ײדײדע םעאטעי־ אוגםערגעסוגגען. ןןןן די ײדי״דע םעאטער־געזע־־דאפם אין װאי״דע. יעם ״די:; װער ני ימן װאי״דע ־ט אן מי פױ װאס מײ־ע יע= ׳ן דער ינגעראדן אי האט אײ , טעא׳ יג■ ײעיעע־ סאמבע ארטיכט א. ״די״דן וסטן יאװ י1 ער״ולג־ פון זי :נ געקומען ני״דט לא: רא איז נע, בראזיל. סיאיז ־ן ארגענטין טורנע אי ער : יײנ םרופע ד־ ׳ן דער געװארן אי ינגעלאדן אויך אי ים״ד. צוזא• ן קלארא סעגאי#ײ ארמיסט *נטע באקז שטן פארמאגם איצנ די פײערדיקע ארםי! מיט מען .נםן ארטיספן־אנ־ אויסגעצײנ :ים״ אן ״װ: דער בעךדזע*:־ איצט — דערײ״ל ג״ב בל. סאמ סאנס ״דער םאגץ ארום גאלד״ ןרעזידי י#נאכ םורקאװ). סיװערם איצם געגרײם דוד יערגע־• סאנס ״דעי םוייער״ (רעזידי דוד חערםאן), וואג װערם איצם גע׳דפילם מיפ גרויס ערפ$לג אין מאסקװע און מיגסק. ייז דער דריםער פרעטיערע װעלן אויפגעפירט ווערן א 2—3 פיעסעס, אי; װעלבע סיװעם ארויסםרעםן מימן גאנצן אנ־ סאמבל. א. סאמיערג אין זיינע בעסםע ראלן, א,* דער עד״דםער ײי — ־דלום־עליסמפ ״דאס גרויבע געײיגם״. ןןןן סיאיז געקומען קײן װאד״דע דער יאקאנםע־ יעציטאםאר הערץ גראסבארד. ןןןן מריס עייאס האם געגעבן אין בערלין 2 קאנצערםן, װעלבע זענען אדורך מים אן או•* סערגעװײנלעכן ערפאלג. די קינסמלערין איז אײנגעלאדן אין א זינגעגדיקן פילם. ןןןן דער ארםיסט *ד. קוטנער, װעלכער א־ז געװען ערנסמ קראנק, איז געזונמ געװ#רן און װידער אנגעהויבן צו ידפילן ״דײד םעאםער אין עסםלאנד. ןןןן זיגמונם םורק*װ איז געקומען איצמ או•״ א פאר װאכן קײן װארידע פון בערלין, װו ע־ איבעם איצם ארופ פילם. ןןןן ״סקאלא״, װו סיהאמ געידפילט דער רעװי־ םעאםער (לעצםנס מים אלא לילית און ײ. גאדיק) האם פארגאנגענע װאך צוליב א •דםרײק סון די בינע־ארבעםער נײדם נעימילט. ןןןן אין קאמינסקי־םעאטער האמ מען באנייד דעם אלטן רעפערטואר פאר קלארא י$נג: ״חנם־יע אין אמעריקע״ און ״דזש״קעלע מזיק״. ןןןן סוף יאגואד איז פארגעקומען אין כארקא־ װער ײדײדן מלוכה־םעאםער די פרעמיערע פין ל. רעזניק ״די לעגטע׳/ טראגיקאמעדיע אין 8 בילדער, *דםעלונג פון ם. מארגאלין, קינסטדעי ״דע פארמײונג פון א. םײדלער, םוזיק סון פ• מילנער. די ערידםע פאר״דמעלונגען זענען דײ־• זשירט דורך מ. מילגער. ד ע 7. נ ח ם ן ם ןןןן די זכרונוח פון ך״ר הײם ז״דיטלאװסקי, װעלנע דױקן זיך זיגם עםלעבע חד־דיפ אין נױ־ יאיקעי ״םאג״ הײבן זי־ אן צו דױקן אין .,מאמענם״ ןןןן אויף דער פארװאלמונג־זיצונג פונם װאר־ ־דעװעי־ ײדײדן האגםװעי״קעד־פאריין, איז בא־ *ד־אסן געװארן צו פירן אן אקםיײע און ענער־ גי״דע ביאפאגאנדע צװײדן די ײדי״דע האנםװער־ קער פאי אונםערידםיצן די ־ײדי״דע םעאםער־גע־ זע־ידאפם. — דעי־ האנטװערקער ־ פארײן װעט אין קורצן א-גאגיזידן א דײ ספעציעלע װער־ ניי־־פארזאמלדגגען פא- דעי ײדי״דעיי םעאטער־ געזער״דאפט ןןןן א גױיסעי ױפ־טוב איז פארגעקומען אין -יא־דע־ז־דאנעידא. די פײעױנג פון 15־יאריקן ױביליי פון דער •דײדע־ פאלקס־ביבליאטעק ״•דלופ־עליכפ״. בי־ א פול געפאקטן זאל זענען געהאלטן געװא-ן ־עדעס, באגליסונגען און בא־ ״יכםן. די •די־ופ־ע-יבפ־ביבליאטעק איז אײנע פון די *דענסטע קויטויי־אינסטיטוציעפ אין ־יאזיליע. ןןןן אין דער ד־דימה פזן ד• בינער, װאס װערן איבע-געזעצם אין העבי־עי״דן אין דעפ העברעי״דן פאי־י־אג ״מצפה״ אין ארץ־ײדראל, איז אויך *נ־ געצײבנם עוזר װאי״דאװפקיס ״״דמוגדארפ״. אגב .,״דמוגלא-ס״ איז אויך דערידינען אין יוסי״ד אין מאפקײער מיובה־פארלאג. אין אר״ךײםראל י װערק אין אויך דער״דינען א ײ זענען רעצםנס יופ א״ד דע־ *דלום עליבפ, פרץ, ״דל חעי־עי״ד פון געבן עטדע־ האם בדעה אױיפצו .דבור״־פארלאג ן העביעי״ד. ױגה יאזענפעלדן אי .ע —ענדער פון ם אין אמע־ װאפ געפינם זיך איצ: ןןןן ז. מ-מד , ייקע אין ״דליחוה פדן קאאפ. ״בינער׳. קלעצ־ קין־פא--אג און ״ליטערארי״דע בלעטער״ איז ארויפגעפא-ן אין אײניקע גי־עפערע ײדײמע *דטעט אין אמעי־יקע, וװ ער װעט פירן אן אק־ ציע פא- דער געזעל״דאפם ״בינער״, וואנ איז גע״דאפן געװאין אין נױ־יאר- ןןןן דער ריגער פאייאג ״בינעי פאר אלע״ ג״ם אידיפ אין •ידי״ד ל. םדאצקיכ ״אויפא־ ביאגראפיע״ וןןן אנהויב אפייל װעם אין מאסקװע פארקומען די ע-״דםע אלפאיבאנדײדע קאנפערענץ פון די ײדײדע פ-^לעטארײדע ימרײיער. דערבײ װעם אופפ״י באקומען 15 עיטער, װספ״ר — סן ער־ טע- און יספפ״״ר — א 20 ערטער ןןןן סיאיז יםױן פארענדיקט אין זאץ דעי נײער -אמאן פון י. אפאטא״דו ״ארום גיענד־סטריט״, *יאס איז אינגאנצן סונסנײ באארבעט געװארן דויך דעס מחבר. דאס בוך װעם זײן דער 11־םעי■ באנד פון דער אפאםא״דו־אויסגאבע. ןןןן די ײדי״דע קולםור־געזעד־דאפט אין נױ־ •איק אראנז״צירם אויר סוף־פעברואר א גרויסע אונםעי־נעמונג פאר די ײדי״דע ״דולן אין פוילן. וש סד־פ יאנואר איז פארגעקוםען אין נױ־יארק א פא-זאמלוננ פון א נרופע ״װאך״־פרײנם, װאס האבן זיד ארגאניזירם אלס ״געזעל״דאפם ״ױאך״. אויפן אים איז געזאמלם געװארן א סומע פון צװײ טויזנם ח>לאר. סיאיז אויסגעקליבן געװאין א צײםװײליקע סארװאלטונג: יעקב בערג — פ^יזיצער, דוד ״דײן — קאסײער אדן ט. ך•?1םעראס^ר און ק?7 ט11 ןןןן ־דבה, דעפ ל־םן פעבי־ואי איז פארגעקומען די ע־־דטע פארזאמלונג פון די מיםגלידער פון ךער ײדי״דעי־ טעאטער־געזעל״דאפט אין װא־״דע א*גם ןאקא- פונפ א-םינטן־פאי־ײן. ניזענען גע־ קומען א 2 11X1ע-ז*ן, װעלנע האבן זיך די לעצ* םע צװײ װאנן רעקלא-י-ם אלס מיםגלידער פון ־ער געזע־״דאפם צװי־דן אנדע-ן אױ דורך די הלטאי ךי ♦•אי־״דעװער ײדי״דע פ-ענע באצים זיך אזוי גיײנגילםיק צו דעפ די־אמאםי״דן ײדי־דן םעאםעי אוד פא-װאנ זי *דענקם אזוי ווייניק א-ם פאי ־ע- איבעם פון דעי םעאםע—געזעי־ *דאפם - גי- פ-עגן אויך די זעלבע ק״דיא! ןןןן אין א 3 װאנן אי־נ הײבם זיך אן דעי .,נינעי־רזוד״ד פא-ן ײד״״דן װים. איננםיםום״. די װאי״דעװעי אפםײלונג פון ײװא האם אפ־ געהא-םן א זיצ״נג, אוי,? װעלנע נאיז באםראכם געװא-ן, װאנ *ואי״םע קאן םון פאר דעפ ,,בי־ נעי־הוד״ד״ נ זענען א-וינגעזאגם געװארן א רײ פאי־דלאגן, װ• בעסעי אװעק־דםעלן די זאמלונג פ״ן בינער א״ן מאםעייא-ן פאי דעי ײװא־בי- בי־אםעק און ײװא־א־נעװ ס־איז בא־דלאנן גע־ װאין צוציען צו דע- א-בעם די זאמלע־־קרײזן פין *ײוא — דעפ אנסקי־קיײז, מיכאיעװים״ד־ קײײז, װי אויך די *דילעי פון די עלםערע קלאסן פלן די ײדײד־װעלםלעכע ־דורן. - דעפ אויפױ? **עגן דעפ ..ביכעי־הוד״ד' איז געדדוקם א•; פאיגאנגענעפ נומעי ׳,לים ילעםע־". ןןןן אין א רײ צײםונגען זענען געדױקם גיד־ סעיע כאםיצן װעגן דעי יאי3־:ומע—יקן ױבי־ײ ןןמ זױבני איז אױיסגעפאין א•י־ א יעפע־ ־אםן־םור קײן ױמעכיע. אין דער עי־״גםע ריי *״עם ע- באזוכן רי ״דםעם ם״דערנאװיץ, בוקא־ אין בעסא-אביע ןןןן אינס ײדי״דן קלוב אין פאײז קומם פא- ..־י*ענם מען ײדי״דע בינער אין פא־יז? פאי־ *ואפ איז אזא קײזיכ מים דעפ ײדי״דן בוך׳ מײ װאיםן פא-געלײגם, אז די אלע. װאפ קו־ דעפ קײזיס, זאין גלײנצײםיק פאי״דאפן זיך ־ידי״דע בינעי און םאקע י״ענען ז״. און ־דוין דערמים װעם פון דעי פיאגע קײן פיאגע ני״דם *ו י י -ײענס =עו יא־־ =לעז ײעיז ןןןן א :דסעריקאװער האם אין די עכיכיפ פון ־עפ ײדי״דן װיסנ״דאפםיעבן איננםיםום אין װירנע באזוכם א יײ ״דםעם אין פיאנקיײך: פאײז׳ מעץ, *דםיאסבורנ און לוקסעמבודג, װו עי• האם געהאלםן -עפעיאםן אין געידאפן דאים ןןןן דאנ אויבפיר־בױרא פון דעי צענפיאלעי ־ידיד״י ״דול־א-גאניזאציע אין װאי״דע האם אוײ״ אײכע פון אירע יעצםע זיצוכגען באםראנם ד• פיאגע װעגל איר יאצױגג צו דעד ײדי״כעי־ םעאםעי־געזעל״דאפם. דאס בױיא האם בא״דלאסן צי רופן אלע פײינם פון די ײד״דע װעיםלענע ־דוין אקםיװ אונםערצו״דםיצן רעס פױװ פון ״דאפן א געזע־״דאפנךע- ײדײד םעאםעי אי״ ז י ז ז י