Literarishe bleter · 1930-02-14 · 7 (14.2.1930) · p. Seite 128

?ישעד^דיעע 3?סםסר 11ם. 7 <;0כ) זײס 28/ אלעפע;, װער םייצאכט אוים םיט גאר און?זפאט און םאכט >ומאר םיט א םאדיםטי׳םן פארנענינן אאץ צו אש, דניאצ ט׳םארני איז — דער םענט׳ם, װאם ׳םםײכצט א נוטמוטיקער, ני׳םט יןײן אײנדרינגנדיסער, ני׳םט הײן צו־ ר־ינננ־-קער, נאר א פאני־בראטישער ׳םםײכצ. •א, ער קען אויך יןיבעצן און ארויםשטעצן צעכערצעכע זײטן פון קארענ;. אבער — ער טוט עס אן בײזװיציקײט, אן דעם נע- שװוירענעם קיבעץ־״קוצט״. און אז איר װעט זען אין ראםאנישן איינעם, װאם נײט איבער פון טישר צו טישצ, כאפט א שםועם דא און דארטן. זאצט איר װיםן, — עס איז דניאצ טשארני. פאד אים איז דאם ראםאנישע םער װי פאר אנדערע אן ארמ פון ״קאנטאקט״ םיט קאצעגן — און אז ״קאנטאקט״ איז דאך ני׳םט ישײך אפזיצן די נאנצע צ״ט בײ א ײ ן טישצ. םימ אצעםען האבן צו טון — דאפ איז דער כצצ פון דניאר טשאיני אין רעין און אין ראםאנישן, םיבעט זיך מם׳ע צו אים דער פםוק ״דניאי אי׳ש תםודות״... ^י־ביק י-אבעעד / ןן$רשע ל י ד א טונקערע דיאנט האט אײנגעקריצט א פראגע־צײכן איבער םײן נאכט, ביז איצט אזוי, און װאם װײמער איצט׳ רודכן צעבן נײט מען ני׳שט סתם אזוי, ני׳שט אײביק קען םען ־ברן זיך םיט װינט. םיבענקט נאך ריר א װינ, םיבענקט נאך דיר א קינד, ם־בענקט נאך דיר א פרוי, נייםט אײביק קען מען חברן זיך מימ װינט און דורכן צעבן גײט טען נישט םתם אזוי. גאט, םײן גאטן םײנע ברײכע הענט ציטערן נעיװעז אויף םארר און רויב, באטים םײן ניםםה איז ברוי, װי דער אפריר און װארקעט אין די נעםטן װי א טויב, םײנע אוינן זענען בצינד פון צופיי זען װארקען זײ; ױננר־זקן נצויב: און םײנע פינגעד ציטערן נערװעז גרײטע אוײ= מאי־ און בצוט און רויב. װיאזיי קען איך קוםען און זאנן רא. אט אויף יעב פצאץ ׳םטעצ איך םײן נעצעיט, װיאזו• קען איך שפיצן מיט א טראפן ציכט א-ן;אנן, א• ראכ איז די נאנצע װעצט. •ױאזו• קען דען רויק אויף םײן ברוםמ יםראפן רער קאפ פון א יוננער פרוי, אז ם״נע פיננער ציטערן נערװעז אזױ, אזוי... איך װ״ם ארײן נייםט וױאזוי. נאט, ״אפ רײן אײנציקע נרויםק״ט איז, יואכ רו ביפט פון ברא׳םית אן אי״ן. זע, א•; ר■ פאצרן פון רײן קצײד װארף איך װי א םםזר םײן נעװיין, טוציע עם, װאדג עפ, װיג עם, װינ עם א״ן, װי אזױ רו פאר׳םטייםט אזוי אװ נוט, איך װײס, אז אינניכן װעצ איך פאר דיר ׳טטײן און באשפײען רײן פנים םיט םײן בצומ א" נ ן, אבער נ״םט אנרעםױו. נ־שט געי־ם; זיך צו ר• רוקא- פאדער׳םטע רײען איז עם באש״רנקײט בײ ט׳םארנין? — נײ;, םיאיז אן אויםדרוק פון זײן װיצן, פון זײן באדערפניש צו זײן ריקא אינםיט ־וקא ב ת ו ך ־הםחנה, נע׳םיצאםן םיטן ארום און ני־םט אויםנעטײצט. ני׳םימ אפנעזונדערט פון איב ער איז אויך אין זײן ׳ם־ריפט־םטעקערישער ארבעט דורכאוים א כתוך־הםחנהדיקער, ער פרעטענרירט ני׳םט אויף קײן א ־ י סנ ע- ט יי צ ט־ב א ז ו נ ד ע ר; פצאץ, ער ױײםט נישט פון ״א ך ז א ג״ נאד פון ״אויך א־ך זאג״ הנם עד פארנעםט זיך יעצטנם בעיקר םיט ז׳־םורנאציסטיק, איז ער נישט קײן זשורנאק־םט אין אײננטצעכן ז־ן פון װארט, נאר — שוין אין זײן ז־םורנאציזפ — העכםטנם א פעציעטאניםט, נ״םט ער פארםימצט־ ־עפארטער״ם צ־וי־םן נעשעען און צעזער, נא־ ריכטעט איבער ־אם נע״םעענע, גיט ײעגן איפ איבער אין אן אײ- גענער נוטםוטיקער באצײכטוננ,;ישט ער ר ע ־ צ ײ צ ט,;אר ־ ע ־- צ״צט איבער, םיט אביפצ א־־גנם און אײננפ פאר ט׳םארנ־ן איז — צײכטער םקעפםיכ און אביםי א״ננעציבטקײט. צײכטע־ — װייצ פון עכטן, אגדעפױו;, פארניכטנריקן םקעפםים װײכט ני־םט טשארני, - ער אװ פאד ־עם צו נוטםוטיק א־• צו םשפההריק אײננע־םטעיט, ער באהויכט ז״ן םקעפםיכ םיט נא־ א צײכטן װינטצ, װעיכעי צערטצט, אבע־ נ־־םט םיט ק־ין ׳םטויםװ־נט, חציצה, װעצכע רייפט אוים װארצצען צײכטער הוםאר, אבער נ״םט קיין טיפע איראניע א־ן נאך װייניקער נ״םט קײן ־ײםנריקע־ םארקאזפ — ־אם איז ט׳םארנ־ם דעטאר ב״ם ־םרייבן צירער און םעטואר;, ציטערארישע אפהאנד- דונגען און אפיצו קא־עספאנרענצ;. פון אויפטרײסצוננען װייםט נישט טשאדנ־ם שאפן, פון איבערצעבוננע;, װעדבע זאצן אפשציכ;, פונאנדערטייצן אינגאנצן און ענדניצטיק, װײםט נישט זײן קינםטדע־י־םער נעםיט. בײ אים קענען איבערצעבוננען םאכן;אר צײכטע ראצ;. און זײ, אמ די איבערצעבוננע;, קײםצען זיך צו־ זאםען, שציםן זיך אײן אײנע אין דער אנדערער װי ריננעצעך, ב־םיי;, אז זעצטן בײ װעםען אנדער׳ם זענען װ• בײ טשארכין נ י ש ט קײן צזװײ באזונרערע זאכך ״באאבאכמוננ״ און ״איבער־ צעבוננ״. ״באאבאכטוננ איז פאר אים נישט נאר א זאך, בי־ װעצ- כער ם קען שטײן פונװײטץ און ז״ן א זײטיקער, אביעקטױוער צו־ ־םויער נאד ם איז א ׳שטיק א־בערצעבוננ, װײצ צו יעדער באאבאכ־ טוננ םוז ער זיך באהעפטן, א״נשציםן זיך װי אן אײגענער צ־ אייננם (פאםענט פון ״םשפחת״ן, אדן יערע איבערצעבוננ, פאר־ קערט. א־ז אויך ג־־םט קײן זאך בצויז, װאפ האט צו טון נאר םיט זיך אצײן און צו דער אדוםיקער װעצט האט ז־ ק״ן שײכות נישט,;אר םיאיז אויך א ־םטיק באאבאכטוננ, װאם םיקען אצ״ן אנקוקן און םיקען א•; ד-ראר■־ י־אזן אנדערע אנקוקן פון רעד ז־־ט־. (םאםענט־ פון ״כראנ־ק״). װען ביצ״ען דניאצ ט־םארניפ םעםוארן ארער װען כיהער א־ב רערצײצן װענן פאדשײרענע ז״נע איבערצעבוננען, רוכט זיך םי־ אםאד, אז ער רערצײצט נ י ש ט װ ע ג ן ז י ך נ א ר װ ע נ ן א;- רערע, און, פארקערט. װען איך הער אים רערצײצן װענן אנדע־ע •וענן בפירוש־אנרערע, רובמ זיך ער דערצײצט ־ועגן זיך אזוי װײט איז ב״ אים זײן ״איךי פארבונדן םיט ״אנדערע״: ט־םארנ• װעט נאך אםאצ אנשרײבן א באנד םעפוארן (״כרא־ ניק״ ־ועט אויך רער באנד הײםן) פון בע־צינער א־צטיקער תקופה און דער באנד װעט זיין נ־־םט װײניקעד .־ירנד־ק, םימ זיין צײכטן םקעפםיכ אול פארציבטקייט, װ• ־־ םעםוא־ן פ־ן זײן קינדהײט װ־ ־אם זײער װויצע בוך ״םשפחה־ב־אניק״. צוציב אט די םנוצות ז״נע. צוציב ז״ן א־נטיםק״ט ם־ט רער װעהט. צוצ־ב ז־־ן צײכטן םקעפם־ם און פא־^־בטקײט, איז טשאר:־ באםה;עפאםט פאר זײן א זײער־נ־טער ק י נ ־ע ר־ש רײ ב ע ־, און םיא־ז א ־םאך װאס אויםער אײניקע נעצינגענע פיײון נ־ט ע־ זיך םיט קינדע־־דיטעראטור ־וי־נ־ק אפ בײ ר־ ט־׳םצעך פ.ין ־אםאני־םן קאפע איז ט־םארני רער םענט־ם װאם ־ם ם י־ כ צ ט: בײ ד־ ט־־םצעך פון .־אםאנישן — אזוי באהויפטן פאכצײט־- םאדע־ - איז דא א שפע פיז בצערציי נעזיכט־אויםר׳־־קן. א ־אנק־ בארע־ .־י־כער אײםװאצ פא״ ־םארזשן: װער םיהאט א••■* ז״; פנים א ביטוצ-״עטי פאר אצץ און