Literarishe bleter · 1930-02-14 · 7 (14.2.1930) · p. Seite 126

זײס 126?'סער8רישע 3?0סער נזס. 7 (302)?90 פדן אוגזעי דראםאטישעי געזעלעאפט, רואס חאם דערקלערט, אז עם םויג גייבט צרפ אריפפירן. איך האב אבער גייטט ליב איבערצרדײסן אן אר־ בעט אין מיטן און דעריבער האב איך יאיםלאסן די £יעםע צו ענדיקן, פ״טוט צרליב סײן אײגעגער סאםיםפאקציע. ד• עריטטע העלפט איז געגאנגען אויסערגעײיינלעך גלאטיק. איך האב מיך באמיט אי־ײנצולײגן מײגע #ערסאגאזיטן אין מויל די ■שוםסמע און נאטיילעבםטע זז&ראך, הגם דאס איז סיר אפטםאל אנגעכןומען זײער יםדוער. אזדי, דמיטל, װען מען פרעגט דעם באדינער םײםן, ײאס פאר א זופ ער האט אויפ מיטאג, האב איך געהאט אין זינען איבער א טוץ תאר״די־דענע גרטע היםובות. צום סוף האב איך אים געהײסן ז*גן: ״א געיע זדמ״. דעי פיטוטסטעי ענםפעי־ ײ*)ס עס ק?ן נ#ר זײן ײען דאם *טטיק איז?װין געודען האלב־פארענדיקט, הזןב איך סיך פליצלינג אגגע׳דטויסן אויף •סװעריקײטן. א װ*ך־צװײ איז די אד״ בעט גענאנגען זײער יסײער. ביז איך האב ררידער פלוצדינג ״געכאפט״ א פינאל, און די פיעסע איז מיט םזר געײען פאיענדיקט אגב. מען האצ געזאגם, אז איר האט דאס ״טטיק גע״םריבן פון א טאג־ברך פרן אײערע מרהמה־איבערדעבוגגען. — פרעג איך. — דאכ איז :ײצט אינגאנצן ריבטיק — ענטפערט מיר ״כעריף — ־וען איך בין אהײמגעקומען פרן פראנקרײך, תאב איך מיך נענומען צדגריפ״טטעלן מײנע סלהמדדזכרונוה צז געבץ זײ סײן סוטער. ד*רט ה*בן געזאלט זײן עטלעכע שײלן, צונויפגע״טטעלט פון די ברױו, וו*ס איך ה#ב צו איר גע׳טריבן און מיט עטלעכע פאקטן, װאס איך ה#ב אין פי־אנקרײך דורכגעמאבט. ביז חײנם איז קוים א טײל דערפון פארמיק, איך הןוף אבע־ צו דעיפי-ן די ארבעט ביזן םוף. געװיס, מײן טאנ־בוך אנטהארט פיי פון די זעיבע אײנדייקן, ײאס איך האב ארײנגעפײט אין מײן פיעפע ״צעײף האמ געדינט וזי אן אינפאנטעריע־אפיציד אדן דורכגעסאכט די *דראכטן אין בעלגיען און פיאנקרײך אין יאר 1917 איז ער ערנסם פאי־זװנדעט געוזאדן ב׳טעת אן אנגריף אויף פא״כענדאיע. דער ד#זיקער אנגריף — א פא-ביצערםער קאסף צו געװינען א קלײמע פאזיציע. א פאי־ אײין עלד, אין א צײט, װען דער היםל האט געײײנמ םים עמערס יעגן — ראם איז בײ *טעריפן געבליבן די װיבטיקסטע דערינערונג פון דער מיהמה. :אבן אויסהײלן זיך פון די װונדן. איז ער צוריקגעיסיקס געװאין אלס?זשאב־אפיציר קײן ענגלאנד, װו ער האט געדינם ביזן סוף פון דעי םלחםה. ״־ הכלל. — דעדצײלט הזעריף װײטער, ־־־ װען דאס שמיק איז פארענדיקמ געװארן, האב איך עס געשיקמ, װי געװײנלעך, צו די אגענטן און נײטמ געמדאכמ מער װעגן דעס. איז א צײט ארום באקום איך א בריװ, אז עס געפעלט זײער און סען װעט זיך באמיען ערגע״ך וײ עכ אויפצופירן. א צײט האם די פיעסע געװאנדערט איבער די ביוראס פיז יי ־1אנדאכער טעאטער־רירעקטארן. דער בתב־יד איז עטלעכע מוןל פאײויי־ן געגאנגען און איך האב געמוזמ מאכן פרי״טע קאפיעס־ ענדלעך איז .,דעי םוף פון ײאנדערונג״ אויפגעפײט געװארן דויך דעי ״בינע־נעזעלעאפט״. דעי־ דירעקטאר פון סאװאי־טעאםער האט עס דאן — אוסגעזען, נאר ־4ויב דער עצדי פדן א פדײנט — איבעדגענוטען אוי? זײן בינע. דאס איבעריקע װײסם איר דאך ״טוין״. יאס איבעריקע — דאס איז געװען א מריאומף אויף די בינעם פון דער נאנצעי װעלט. איב^ל ענגלאנד פארן סיט דעם ״סםיק 18 װאנדער־ טױ=עס. עס זענען געמאבט געװאין איבערזעצונגען אויף אלע ״טפראבן. דעי• מחבי איז פאיגעידטעדט געװז)רן פארן קעניג. עס האט זיך *)נגעהויבן א קאמ־: צװי״טן די פילם־געזעל״טאפטן, װאס יעדע פון זײ װיל דאס?זטיק קויפן פארן רעדעװדיקן פידם. א בדיםי״טע געזעל״מאפמ ה*ט טאקע אפ־ געקויפט די יעכט פאי א פי־ײז פון 10 טויזנם פונם. אט דאס איז ״דאס איבעײקע״ — פון ענגרײג — ש שװערדחעארף צום זז׳ ל. צינאמאז, װארשע םיר םאדערן אײך אויף איר זאלס זין גלײך מעלדן *ו אינז אין 1ױר>ו. די זאך אח זער דרינגנד. .האןןפ ניכער״ פאביקע אײגאקטעיכ צ* •כפירן. ״געפין א *כטיק מימ א בך סערז$נען. יך״= יי״ר אנט־-ײנעמע- עט װעלן זײן, אלץ מער בידעטן װעמ מען פאי־ קויפן צו פ-ײנט און פאריליעסי אזוי ווי איך האב גיאד :ײטט גע־ קאנט געפינען קײן כקעטש מיט א געכוגנדיקע צאי־ באראקטערן, בדי ארע אסאטאי־ז/ זאלן קענען אגטײלנעמען, חאט מײ עםעץ געזןןגט, איך זאד פױװן אלײן אנ״כ—יבן. דע• צוליב א שפאב חאב איך ססכיס געװען און — איד חאב עכ געמאבמ. דאב ״•כטיק״ איז געװען געםאבט אזוי. מען זאל קאנען אין דעל לעצ״ער מינוט צוגעבן װיפיל פע-זאנען מען חאט נא- בא־א-פט מײ האבן עכ פאי־נעשטעלט אין א־טיקן קאנצעיט־ ונג. אז די דאזיקע די אנגדעק■ עמאבמ ־ן עס חאמ געחאט דע-פא- .דעסאלט האב איך דאכ ג הויז א: *אי״ד־־דענע ן ז״ אין :דיפפירן :ון זואפן :איאקנזערן, ײ! *טפי- פ זאגן, איז א גיטע =יז אין זואלצן און פא-טטע-ן, װאכ זײ אציעכ דאס מא- אין ד-ײ =ע פיעפע■ א צװײ יוגג. איך האב אנגעיטריבן אקטן, און פא-געױ-גט זי אן א-טיקע- דדאמאטי״געי געזע-־כאפט. זײ חאבן אבעי :ישט געװ*למ ברעבן זײער טי־אדיציע צו •טטעדן בלויז פיעסעכ פון גוט־באקאנטע נעמען, ארן זײ חאבן עט דיי צךריקגעגעבן מיט טויזנט אנטחװלדיקוגגען. דאן חאבן עטדעבע הב-יפ פונס ״קינגסטאן ױדער־קלוב״ פא-נע־ -ײגט, :ײ זאלן גײנדז א ק-ײנע דראמאטישע געזעלשאפט צו פאױוײין זיך אין ט־טך פון די װינטע-חד־טיס. מיר חאבן צדגענומען צ־ ךער םיט־ ארבעט א פא- טאדענטירטע דאמען און בלען חאט מסביס געװען צו *טטעין אויף אן אנהײב םײן פיעכע. אין לוי? פדל י' £־א=ן חאב איך מיך אויפגעלערנט א סך טע־ אטע—טעבניק אין איבע-צײגט זיך. אז פיל כצענעס פון מײן פיעסע זעגען *כלעבט אנגע׳טיײב;, נײטט צוגעפאסט פארן טעאטע- איך פלעג זײ טאקע באלד איבערארנעטן. דאכ איז חאל מײ געװען א גוטע דעי־פארונג. ״א, יא, די פאי*צ=ע-וגג חאט געחאט א געװאדדיקד דערפ$לג. ךי אײנציקע -אקא-ע צ״טרנג חאט פאי־עפנטדעכט א קריטיק, אכװײזנדיק אריכ די *טלעכטע און גוטע זײטן. דאכ חאט מײ צוגעגעבן מוט װײטעי־ צר =ױ*ון םײנע בהוח איך חאב איבע־געלײענט א בוך װעגן בינע־ טעבניק און *טטודײמ ךי װערק פון בארימטע דראמאטולגן — באזונ־ דערס איבסען. גלײבצי־טיק האב איך מיך א;**ר געהיט ני*טט ארײנצי־ פא-ן אין :אבאמונג״. — איי חאט דעטא-ט געאיבעט א•; א פאי׳זיבערונגס־געזעל״טאפט־•.' — פרעג איך — יא, איך פלעג פארירענגען גאנצע טעג פארנדיק אין א קלײנעם אויכאכ־אביל אי-ער די אומגעגנט דויבצופײן די קאגטראל פון אסעקו־ -אנץ. אין אװנט פלעג איך מיך זעצן :־׳ אט דעס טײד ״שמירן״ פיע־ סעס. ביגעדענק נײטט, װיפיל איך חאב אנגע־טריבן אין די ךרײ יאר. במעט אדע זענען אויפגעפירט געװארן :״ אוגז אין יטטעטל רויט דער עצח פון א פ-ײנט, האב איך זײ איבערגע״טיקט צו א ליטערארײטן אגענט. *ואס חאמ זײ פארגע-ײגט פא-יטײרענע טעאטע—דירעקמארן ׳־ אן רערפאלג. אין זומע- 1927 איז טיר אײנגעפא-ן די אידעע פון א גי-ער פיעכע. די טעמע חאט געזאלט זײן ה עלד י *ט ק י י מ, און דאס •טמיק חאט געזאיט װײזן״ װי אזוי די באװונדערונג פון א יונגן ־טילער צ.י ז״ן חערד, א ״סעניא-׳' .'עיטעיז *טילער) שון זײן *טולע, קאן װערן צעשמע-ט דויך די •טפעמעידיקע באצױנגען :אבן אױיסגײן פון דעי יטולע. איך האב אויך געט-אסט ארײנצופײן א רײ אנדערע קאנמיאסט־ טיפן און האב געזוכט א כיטואציע, אין װערכער איך װזןלמ זײ אלע געקאנט צוזאמענב-עננען אין א קרימײטן מאמענמ. זײ זאלן קאנען אױיס־ *וײזן זײערע כא-אקמערן. ע-טמ װען די גאנצע טעמע איז *טרין געװען פא-מיק, איז מײ אײנגעפאלן א-ײנצופירן דאכ •טטיק אין די ט-אניטײען און נעסען װי א קרימײטן מאמענט די מלהמדי. אדן ע-״טט װען דאס *טטיק איז געװען אנגעיט-יבן, האב איך עב אנגע-ופן ״סי־מ פון װאנדעױנל*. *טע-י־ג עפ:ט א •טופלאד און װײזט מי- דעם מאנדסקריפט: א פאק פאפײ־ברעטיעך פון פא-טי—ענע גרויסן, בא־ט-יבן מיט בלײיטטיפט״ זעלמן — יטמ־קדעך מיט טינמ אדער אויף דעי מאיטין. צװײטן די *טורות -אזמ ער ־טמענדיק א כךפלאץ, עכ זאי זײן ארט אויף אויכיע־ סעױנגען׳ װעלבע אי- האב אבע- געזען י־י;יי װײניק. דאבמ זיך, אז אין אײן פא- איז א גאנצע כצענע געװז)-ל איבע-גע״טריבן אין א-גע־ םײן חאמ דער מאנוכק-יפמ געמאבמ דעמ איינדױק, װי דער מהב- װא-מ געיטײבן זײעי־ •טנעל און אן גױיסע איבע-ר״מן. — איך חאב אנגעחויבן *ט-ײבן אין אדיגוסם, אין א ױכ־טוב־ מז)ג. אדן געא-בעט יעדן אװנט. געענדיקמ חאב איך עס פא- ני-יא- אי- חאב •טרין געחאמ געװיזן ־עב ע-טמן אקט אײנעם פין די מיטגלידע-