Literarishe bleter · 1930-02-07 · 6 (7.2.1930) · p. Seite 116

ב?טםסר נ?ס. 6 (301) זײס 116 א. ק $ צ י ז נ ע די צװײטע אויפפירונג אינם װארשעװער נײעם ײד. טעאטער לעי־ טאגץ א-רג גאדד ׳ ■*ואל2אנע1׳ קאמעדיע אין 5 אקטן, לריצ גען ־דצא:ם*<ןן בכ״עפאן צװײג, ײדי־ד בער האד^װיץ יעז־די יאנאס טוריאװ. — דעקא־־אציע -- װסז *טליװנ־אק. דעי רעז־ציקע־ ויאגאג מורק#װ) האט גום געמון, װאט ער האג• אויפגעפאסט די קאמעדיע אין א סציל-גראצעסק און זי באפרײצ פרן אקאדעמ״סער ־סװערקײמ. אדן דעם רעזעיסער איז געלונגען נישט נאי אויפצופאסן, :אר אויך אויסצוהאלמן דעם גראמעסק אויף דעי בינע פון אנהויב ביזן סו־ און מיצ א פייגער מאס. אין פארדויף פון דעי פאי־סטעלונג האט פון דער בינע אראפגע־ וו״מ טיט אמת־םעאטראי״םער זוגיקער פר״ד, ווי פון דער גוטער אדםעי א״רא־עי-עי אפערעטע, װו די א־טיאין פלעגן זיך גפילן •גפילדדיד,. אט די טעאטיאלישע תמימוה, װעדבע די מאדערנע פארמרה־שתורהטע בינע האט פון לאנג פארלוירן — זי איז דאך די קװינט־עטענץ פון טעאטיא־ דיק, דע־ אורשפרינגדעבער טעאטע־־אטעס פון קאמעדיא־דעל־ארםע. דער ־עזשיטיער האצ דא באמה ארויטגע״יזן א פעםטע ליניע און א פ״נע פאישטענדעניש פא־ מאט עם איז א קיצדדיקע אויפגאבע *ו ט״לן שנהים א״נצלנע ראדיםט, אבער ל״דעי א״ עם פאיבונרן מיט דעי טראדיציע פון טעאטער־רעצענזיע ש. לאנדזי (װאלפאנע) האט גוט אויסגענוצט די מענלעבק״ט פאנאנדע־- צוװיקלען אין דע־ הװפט־־א־ע ז״ן פ״נעם טעטפעראמענט. ז״ן א״נ־ געבוירענע סענטיטענטאדע װ״בק״ט האט אים געהאלפן פאר־ונדיקן די אומםימפאטישע ־אנטיק״ט פון דעס נעדט־ג״ציקן אװאנטוײסט. ז״ן אװאנטוריסט איז געװא־ן סימפאטיש אבער אין דער פצענע, װו װאי־ פאנע קדאמערט זיך אן ז״ן גאדד־אוצי אין שרעק פארן טײבונאד, איז הי לאנדוי געװען אביםל צו קאדם־דעקדאסאטאריש, צו־װ״ניק איבער־ צ״גגדיק, דוד לעדערמאן (קאדבאטשיא) האט אויסגעצ״בנט פארקעדפערט רעם אדטן וװבערניק פ״ מיט דער מאסקע, םיי מיט ז״ן טאן און האלטן ייך. עי האט א־ם אבער :ישט מער ווי פאדקערפערט. קארבאטשיא איו א״נע פון די גדעגצנדיקפטע קרעאציעס, װעלבע די װעלט־בינע פאר־ טאגט, אבייד פאי א קינסטלער, װעלבעד פארמעסם זיך אריינצוקריבן אין רער נשמה פון אזא אויסטעדלישן טענטשן־עקזעמפלאר, נישט נאר אין ז״ן פעד. הע־ דעדעימאן האט דא צו־פיל געװיבט געל״גט אויף ריין־ אויסערלעבע שפיל־מיטלען און א־ויסגעלאזט דאס װיבטיקסטע: די פ א ר־ ג״פטעדונג פון ז״ן קאיבאמשיא. הנעוודיק און קארעקמ איז געווען א ־אטמאן (מאסקא). עי צ״סנמ ויך אויס םיט ז״ן געװיםנהאפטן-און װארעמען שפילן, הגם מען מוז צוגעבן, אז פאר דער קװעקזידבערדיקער ראלע פון װאלפאנעס בל־בוניק איז ער געײען א קל״ן ביםעלע שװער. דעס ארטיסמ ד. שערמאן (קארװינא) רא־ף מען מאסן אויפמערקזאם, אז א מאריאנעטנאדטיקע שפיל דאיף אויך ז״ן זעלבםטשטענדיק. אנ־ רערש איז עם מ א ר י א נ ע מ נ ד,.א פ ט י ק. א פ״ן געווינם פאר אונזער טעאטער זענען די צװ״ יונגע אי־ טיםטינס דיאנא בלומענפעלד און רחל האלצער. פר. בלומענפעדד (קאנינא) האמ גאר אין א נרויסער מאס פאר־ א״דלט איר געפערלענע יאל. און מיר קאנען איר בלויז דאנקבאר ז״ן, ײאס אגשטאט דעם טיפ פון א פראפעסיאגעלע קדרטיזאגע, האט זי געשאפן אויף דער בינע א חנעוודיק, קויט־קוים פאיש״ט פרויען־געשטאלט, װאב איר גלויבט בשום אופן :ישט אין איר אויסגעלאסנק״ט. פי האדצעי (קאדאמבא) האט געשאפן א ש״נעם פאן־דאן צו קא־ ג־גא מיט דעס טיפ פון פרויאישער גאיוועד אוםבאהאלפנק״ט איך װעל מיך אפהאלטן פון דערםאנען צום גוםן די נעמען פון א פאר גאר ױנגיקע אקמיאין, הגס ז״ פאידינען דאס. זאד נאך דאם יונג־ װא־ג ארבעטן אין רער שטיל עם דא־ף :אך באטאנט װערן, אז די איבערזעצונג (בעי האראװיץו אױ נישט גענוג י״ן פון בארבאריזמען און די דעקאראציעס (יוםף שדױוניאק) נישט פאבמעניש גענוג. ב״ די עטלעבע מינוםן איז ״רעי טאנץ ארוס גאלד״ דאך אן אויסגעצ״בנטע פארשמעלונג. און מען דאר־■ האפן, אז אין פארלויף פון װ״טערדיקן שפילן ײעט די פארשטעלוננ זיך באפיייען פון יעדן דעפעקט, אויף װיפל ער האט א ש״סוה צוס אנסאמב־ בײ אונזערע באדינגונגען איז די פרעסיערע ק״נמאל :ישט די שטארקסטד פא־שטעלונג און מײנע א״נדריקן שר״ב איך דאך פון דעי פרעמיערע ־ואיפאנ׳יג א ד״בע־ ־עװאנטינעי - — ׳ע. לאנדוי :ואכלא, זײן ב־־בוניק --— —• — - א ראטכיאן װ^לטא־ע. א :אטא---י גרודבעדנ ק^־יאמ״-יא, אל:;ע. —- ־ור.יעדערדאן יעאנע, קאפיטאן פון רע־ פ־אב•■ — - .א •ואיפיבטאי.• קארװינא. א סוח־----- ר יבערכ־א; קאראמבא. ז״ן ״■•־-- ־חר תאלצער קאג־נא, א קי־טױאגע--אנא ברוכיענ־־ערר רעי ר־בטעי -- —-- -׳ט. קאחאו -עד עקמסכער פון — זב־רן- - מ. גארבעד קרעזכוער- -— א איװענטאזיע עס דאר■־ א״ן מא־ פא־ אדע מאל קדא־ װער;, װאס פאי א צילן עס האט פא־ זיך דאס םאדעינע ״דישע טעאמער. שטרעכמ עס צו װערן א מארעין טעאטער לוימ די בעסמע א״ראפעישע ב״שפילן, אדע־ עס באג־ענעצט זיך בלויז מיט קודטיװי־ן די ״רישע עקזאטיק און א•■ — קעמפן ייך א גאמען אין רע־ װעלט רויך ״דישע דיבוקיס ר• ט״נונגען װײן זיך רא צעט״לן. צום ״דיבוקױט״ װעדן גע־ ז״ן קודס־ס־ א־ע נישט־״ד־שע מבינ-ס און יענע •■דישע גוטע פון טעאטע־, ו,-על;ע זע-״ן ~״ן א־״ן אויך אויף יענער ז״ט דיש־״ט און בענקען דעױס :אבן ביסעדע געטא־עקזאטי- צוס ״א״ראפעױב" װע־ן שמ־עבן דװקא רי יידישע ״דן, פױײננ פון י .װעלבע װירן סײ די אריסעילעבע סײ די אינעײענע געטא*װעגט צע־דבעי און גרויבן אין דעי א״־־א־עײסעי־ פלרװע־־כיקייס -יז דעי ײדי־ײעי דאדערגעײ קורסוי•. די לעצסע װערן ב׳צוס־איפן :ײדס אײגגײן אויף דער גוסער עצה פון די ,,דיבוקיססןי': לאזס איבער אײיאפע פא,־ די אײראפעער, ײײל *עגע זעגען טאקע אײראבעײסעי אין קודטור און זײ האבן טאקע די נייטיקע מאסעייעלע מיטל^ן פאר אן אײראפעייצע אויסהוטאטונג. אויף דעס איז אײן תיסובה: ארעכקײמ איז ניידט ק״ן •סאגד, :אי אן עװיה — ניידט אוגזעיע — און אין אײיאפעייצקײב װעלן מיר באטיען זיך אויסצוגלײכן. דאכ מײנט גארנײסט״ אז די אנהעגגער פון א מאדערן י־דיע טע־ אטעי דויט די בעסעיע אײראפעי׳כע בײידפילן, זענען קעגנער פון עכט־ ײדײסע *כטייגע—פיעסעס און ײדײכע מיכטעײעס אין רעסערטואר. זי• װילן זיך גאי גײסמ אפגיעגעצן מימ דעם אײן געבימ פון ײדייסער עקזאטיק. דאס װאי-יעדוער כײ יידײס טעאטעי האט געגומען א שמעלונג אן איי־אפעײסע און די •סטערוגג קאן נאי בארעבטיקט װערן דורך דעי־ גרײכדנגען. איז טאקע ׳)דעי מאכץ אדדם גארד״ די צװײטע פרעסיערע פין ג. טעאטע־, א גוטע באיעבטיקונג ןאר זיין *כטעלונג. פארװאב מאקע נײכט פארסעכטן זיך אויף דער דאזיקער אויס־ געצײטבט״ר אלט״ר קאמעדיע, וװ דעס װעגעציאנעי קאל>ןרים האט גע־ *טאפן אן ענגלענדי״ר מיט דרײהוגדעיט יאי צדריק (בען־דז׳סאגסאן) און איט) דעס ע:גרעגדע־) האט סזוין אין אוגזערע מעג אויסקארעגירמ און אפגעהובלט און פאימאדערגיזירט א דייטידײדע־ דינטעי — א ײד׳' (סט צװײג). די קאמעדיע איז :י־כמ ענגרײכ, ני״צט דייט׳ט און נײכט װענע־ ציאנײט. זי איז אונױוערכאל אײראפעייט אןן אויף אזוי פיל װי אנדעדע פעלקעי האבן נאך ײדן אין איר אויך א חלק. דאס האבן זײ דאך מזכה געװען אײראפע פימ ד״ר מע־כה פון עגל־הזהב און אזוי־ארום געגעבן רעם אור־פויעס פון דעס ״מאנץ אױם גארד״. די קאמעדיע איז אוגיװערסאל און אלצײמיק. זי איז אויך ־די?: דאס מײנט הײמײד־נאענט און פאריכמענדלעך דעם יידײטן צויטויע•. און די ק-אנקע אויף געצא־פייער קאנען זיך בארויקן: דעם עק־ זאמען פון אײ־אפעיזס האט דאס נײע ײדייסע טעאט״ר סאריד אויסגע־ האיטן און מיט דעס .,טאנץ ארופ גאיד״ געגעבן גאי אן עלעי״אנמע **איײמי׳לונג