Literarishe bleter · 1930-02-07 · 6 (7.2.1930) · p. Seite 114

4?ים2ר8ר'שס ב?סםסר 012. 6 (301) זײס 114 * א ס י א ד; : דאס איז מאקע נישט קײן קאײניקײט! אוי1י יעדן פאי דארססמו עם ני׳סמ צעטראנן צװי׳סן איע. ראאײ: װײסט נאך קײנער נ״סמ דערפון? א ס י א ר; : מיר האסן נאך דא װענן ראדזשער קײנמאא נ״טמ נערעדמ. ר א א י י: א, נײן. זײ מוזן עם װיס;, זײ װארטן דערפון יסטארק הנאת געהאמ. אסיארן: <לאב=) ס איז זײ דא א גאנ־ז קנאפעד אונמער־ ׳סיד, •א גע׳ספירט, נ״סמ נע׳טפירט. ראל׳י: םימוז אנכאפן א ציטער, װען מישפיאט עפנטרעך פאד אזא דיזיקעי מאסע, און יעדער ׳סר״ט און ראכט... א ם ב א ר ן: װען די ׳צפיר הײבט זיך אן, באמערקמ מען אבער דאס ארץ ני׳ממ ר א ל י י: איז דאכ דערפאר, װאס מיאיז צופיר אר״ננעטון א־ן ׳ספירן? א ס ב א ד ן: יא, געוױס. ר א ר י י; איך פרענ אין יסיר אפממאר ׳עפירן, כיהאב אבער;עהאמ ני׳צט מער, װי עטרעבע צוקוקער, פונס קרײנװאדנ. א ס ב א ר ן: װען סיאיז פאראן ברויז עטרעכע צוקוקער, פירמ זיך עס נאך מער־ (ער ה״פט אויף א שציקל פאפיר פון פיש. טלוג־ לינג זועלאבט ער זיך) טו נאר א קוקן (הנדבך קוםפ) צ ב ה קבר פק דעד ד׳יסס־\.די-זזםנאגריעעי׳עעד געזזזלישאפם ראלײ: האסמו נע׳עפירמ אמאל אין רא־ז׳סער?• א ס ב א ר; : ■א אבער אממײנסטן אין די רעצטע עטרעכע ־אד אין שוא. ר א ר י י: אויב אזוי, ביסטו א שור-פי־ער? א ס ב א ד; : יא. בימוז זיך פאר דיר אנט׳סורדיקן. ~ארײ: א, אדרבא, כיהאב נאמי׳עט קעגן די יסור־פידער (האבשיק) א־ך... איך... כימײן, איך האב ק״נמאר נ״טט געטראפן זיך מיט אזעלבע אויסער דעד ׳עול. א ם ב א ד; : זײ זענען אמאר אויך אויסעד דע־ ׳סור ־ א ל י י: אין װאס האסטו געשפיאט? אסבארן: א־ן האדרעקין־׳ספיר. ר א ר י י; טאקע באמתי אסבארן: בײ א װ־כמיקער גערעננהי־ט פלענ איך ־ספיק אין רעפדעזענטאנץ־דרוזשינע פאד עננראנד דאריי: אזוי? פאד עננראנד?! א ס ב א דן; כיבין נעװען זײער ציפדידן פונס נריק צו ׳עפיא; אין אזא דרוז׳ס־נע. א, סי־סוין א יאנגע צײט... דאריי: (מ׳ט גױיב דרך־איץ) אבע־;אט מײנעח סיאיז דאך עפעס גאר א נרויסע זביה. וװ האסטו נעיבפילט? א ם ב א ר ן; אין דריטן פרינר. דאריי: כיפאד׳שטײ, כיפאר׳עטײ. איך . איך װארט זיך קײנמאר נייטט פאדגע׳טטערט, אז דו זארסט האבן נעיטפירט אין א רעפרעזענטאנץ־דרוז׳טינע פאד ענגראנד. פ ר א פ. ־פ. ד ן ב נ $ װ י ב ע ד? י ן 8 מ אױפן אונזער ׳טטענדיקער מיטארבעטע־ איז נעװען דער פעטער־ בורגער דאקטאר יצ ה ק טובים, װעמעס רום״טע איבעדזעצונג פון דעם נרויםן ״פנקם ריטא״ האט זיך נעדרוקט צוזאמען מיט דעם העברעי׳טן טעקסמ אין די בײראגן צו ארע ביכרעך ״םטארינא״. פון זײטיקע מיטאדבעטער זענען נעװען אקטיװ; דער פארק־ ראדיסט ׳טרום בײרין (איקוטםקער ראבינערן, דער פאחטער פון ײדי׳טער מיםטיק יט. א. האדאדעצקי, דעד ױננער עקאנאמיםט ־. אקדאבקאװ און אנדעדע. אין די ׳טפעטעדע יארן האב איך נעדרוקט מער מעמוארן. אין די זכרונות פון אלט־ע קאנטאניםטן אדער סו־ באטניקעס פרענ א־ך א־בעדארבעטן ד־ ני׳טט־ריטעדאדי׳טע ׳טפראך. איך װער דא דערצײרן א פאד עפ־זאדן פון מײן רעדאקטאר־ פדאקטיק. א־ן א־ין ב־כר ״םטאדינא״ איז נעװען נעדדוקט בײרינם אדטיקר ״אנעקדאטן װענן ״די׳טעד ־עכט־ראז־קײט״ (1900) מיט אזא אנעקדאט ״עפעם אין א ראנד, װו עם זענען פארנעקומען פאנראמען אויץ יידן, האט א ײדי׳טער קרוב-מאן נעמאכט־ אויױ דער קאראנאציע־ פײערוננ א טאסט רבבוד דעם קיכד און האט־ אויפנערופן צום סוץ אויױ העברעי׳ט•; ״הוא־דע, הוא־רע;״ (עד איז א ר׳טע), װאס דער עירם האט אנגענוםען פאר הודא!״ באלד װי דאס העפט ״סטארינא״ א־ז דער׳טינען, האט־ די פעטערבורנער ׳טװאדץ-מאהד־קע צייטוננ ״זעמיטט־יטינא״ אויפנע- הויבן א נע׳טרײ, אז ״ז׳טידעם בארײדיקן דעם הײריקן נאמען פון דעס קיסר ארעקםאנדעד דער דריטער״ מיר האבן געקעגט־ האבן א פ״נעם םוח — א פראצעפ װענן ״מאיעסטעט־־בארײדיקונג״ און דעפדעםיעפ קענן אונזעד היסטאר״ט־ עטנאגראפי׳טער נעזעחטאפט־. עס האט זיך אבער נעטראפן א נס אין די צענזוד־פאדװארטונג האט ני׳טט באמערקט־ די מםירה פון דער ״זעמיטט׳טינא״ אין דער מרחמה-צײט האט די ״םטארינא״ זוכה נעװען צו־ צוציען צו זיך די אויפמערקזאמקײט פון דער העכערער קריגס- צענזור. אין יאד 1915 האט מען אין רוםלאנד פארבאטן ארע צ״ט- (סוף) 3. ברעט־ערנדיק איצמ די צען בענד ״יעװרע־סקא־א סטאר־נא״. װאס זענען דע־־ט־נען אונטעד מײן רעדאקציע (1918-1909), דערמאן א־ך זיך, װיפ־י־ מי און זארגן עם זענען ארײננעלײנט נעװארן א־ן דע־ זאך מ־ין פאױטפעט־־קטעד ״ער׳טטעד ריבע״ — רעד ה־םט־א- ־־•סעד נעזער׳ט־אפט א־ן איר קינד, דער צ־־ט־־טד־פט־ — האב איך געמװט א־ועקנעבן א גאנץ דריטא פון מיין צ־יט־, װאס א־ז געװען פאדנימען מ־ט ג־עםערע היפטאר־׳טע אדבעט־ן, אפט־ האב א־ך גע- מװט לערנען ד■ מימארבעטער װי צו ־טרייבן, איבערמאכן זײערע אדטיקרע;, װאס זענען נעװען גע׳טדיבן אין פאחטײדענע ׳טפראבן עס זענען אבע־ אויך נעװען ־טטענדיקע מימאדבעטער, װאס האבן דעס רעדאקטא־ קײן צופיר טרהה ני־טט אנגעמאכט־. צו דער דא- ז־קער ארטעד נװא־ד־ע פין דעיי ״סט־אדינא״ נעהע־ט דר מ א י ר ב א א א ב א ן פון רעמבערנ, דער נױיםעד מתמיד פון דער פוירי׳ט־ יידי׳טע־ גע׳ט־יכטע. ער פיענט מ־ד יטיקן כמעט צו יעדן העפט אן א־נהאאטסרײכן א־מ־קי װאס א־ז געװען נענדינדעט־ אויף ד־ עריטטע קװאאן און או־־= אדב־װאר״ט מאמעדיאר. זײנע אדטיקרע; פרעגט מען א־בע־זעצן או־ף רום״ט פון פויר״ט אדער דײט־ט־. נאך צװיי נאריצ־אנע־ מ ־ט־ ה ׳ט א ר (אי־צט־־קעד פראפעסאר און װאר־ ־ע־עװעד ראבינעי) און י צ ה ק ־ט־ י פ ע ר האבן אונז נע׳טיקט זײערע היסט־ארי׳טע פא-טוננע;. פון די פעט־ערבורנער קאמ־מעט-מ־ט־גרידעד זענען געװען אקט־יװ א־ן דער ״סטאדינא״: ױריוס העםען און קורי־טעד אין רוםי׳ט־ ײדי׳טער גע׳טיכטע, דר מ. װי׳טניצעד איז װיכנ־ט־אפטרעכעי ביבריא- ניאפיע, אנםקי און ׳טטערנבערג א־ן פארקקאד און עטנאגראפיע, גארד׳טטיין אין ארט־פויר״טעד נע״טיבטע פין מײנע אדטיקרען האט א ׳ט־טיקר דע׳ט אנגעמאבט די פאריטונג װענן דעד ײדי׳טער אומנאנגס-׳טפראך אין דעס אלטן פוירן און דוםראנד, װו א־ך באװ־־ז (אנטקענן הארקאװיס מ־ינוננ), אז נ־שט די םראװישע, נאר די דײט׳ט־ײדישע ׳טפראך האט געהעחטט צװישז ײח איז סנ-מן און דז-טן יארהונדער*.