Literarishe bleter · 1930-01-31 · 5 (31.1.1930) · p. Seite 83

?יסעדץדעע 3?עסעד נזס. 5 (300) זײם 83 אין ־ןז ארוג זיצן אלטע םר״נט-קעםפער. װעלכע האבן צוזןןכ־ע; מ־ט מיר נעהלומט װעגן דעם, װאם איצט װערט פארװירקצעכט א באיטי־דענער חלום, ני׳טט פון ־ענע, װאם האבן לעצטנם אנגע- מאכט אזא ׳טטורעם ארום אונז. אבער דאם איז דאן־ נעװען רער באצ־יבערנרער חמם פון ױננע יארן״...*) הערנדיק װינאװערם װערטער, האט זיך מיר נעדוכט, אז רא ט־אנ; זיך א־ן זאל די ־טאטנם פון צװײ דורות, אז יאר 1891 האט ז־ך צ־נויפנענאס; מ־ט 1908, אז דא לײענט וידוי א נאנצעד רור א־נטעליגענץ, װאם האט דורכנעטראנן זײן אידעאליזם דורך דע־ ־טט־קנר־קער י־פט פו; רעאקציע אוןי רורך רעם עטורעם פון רעװאאוציע.. אין דעם או־סנעײ־ילט; קאמיטעמ זענען ארײן צװעלך מיט-;ילירער, פון װעלכע א העלפט איז ־עוין איצט אװעק פון דער ײעיט: װינאװער, קולייעע־ םעװ, גאידעטײ;, ברוידא און יטטערנ- בע.־נ; די אנדעדע העלפט א־ו באעטאנען, א חוץ מ־ר, פון ױיױכ העבע;, מארק װיעניצע־, מאקםים םירקין, םשה טר־װוש און א־קאדי גארנפעלד. ן־טפעטער זענען אר־ין אין קאמ־טעט ש. רא- פאפארט-אנםקי, י. צינבערנ, פ. פאונער און אנדערען, צום פאר- ז־צער א־ז נעװען געװײלט ײינאװער; װ־צע-פארזיצער — איך או; קוי־יביער- פעקרעטאר — העסען: קאםיר — נאלד׳טטײן. אונזער ה־־פט-ארבעט איז געװארן די פערטל-יאר-׳טריפט ״יעװרעיפקא־א בטא־־נא,׳, װעלכע איך האב רעדאנירט צען יאר נאכאנאנד, צוערשט מיט ־ער הילץ פון א קאלעגיע און שפעטער אלײן, מיט רער הילף פון א םעקרעטאר ןיצחק לוריא), װאם האט מיר געהאלפ; קאפירן מאנוםקר־פטן או; לײענען קאיעקטוד;. (סון• קום=) *) װינאװערם ג־ויבע יעדע ״ווי האבן מיר געדעינם גע׳ניכםעל״' איז געװען געדרוקם אין ע־הזםן בוך ״יעוורעיםקאיא םטאײנאי' פון יאר •1909 אסעך אין דעם שײנעם אלעקםאנדע־-זאל פו; דער פעטערבורגעד פ־נאגאגע עפנט זיך רי נרינדוננם-פארזאמלונג פון דעד היםטארי׳ט- עטנאגראפי׳טער געזעליעאפט, א־נטער דעם פארז־ץ פו; רעם אלט; ־ו־־םט און עטנאגראץ מיכאל קודישער מײן רעדע .־ועגן די אויפנאב; פון רער נעזעלשאפט האב א־ך אננעהו־בן מ־ט רי ווערטער; ״א־ך קעז נישט באהאלטן פו; א־־ך, מ־־נע פרײנט, אז א־; ־עם א־צט־ק; פ־־ערלעבן מאמענט קעמפן בײ מ־ר צװײ געפ־ל;: - ב־־־ה או; טרו־ער א־ך פיײ זיך, ־ואם ענדלעך איז שוין גע׳טאפ; — א־נםט־ט־צ־ע, װאפ מוז באפר־דיקן אונזערע טיפע נאציאנאלע באדעדפענ־ש;; א־ך בין טרויעריק הערפאר, װאפ אזוי ׳עפעט א־ז ז־ נע־־באפן. א־ך רעימאן זיך װעגן א פדא־עקט פון יאר 1891: — ז־בעצ; ־א־ זענע; ־אװעק, אײדער עם האט ז־ך פארװירקלעכט רער ט־־־ם פון אונזער ־וננט״... נאך מ־ד האט נערעדט װינאװער דאם איז נעװען א־ינע פ־; ־י יבענםטע רעדעם פון דעם נרויםן ־עדנעד א־; רעם טא; פ־; א הארצ־ק; שנו,עכ האט ער רערצײלט, ״װי מ־ד האבן געלעדנט;עיב־בטע־, ,־ו־ עפ איז אמאל געיצאפ; געװאר;, אונטער רעם א־ינ- פ־־־פ פ־; מ־ין או־פרופ. רער פעטע־בורנע־ קרײזל פון ױננעלײט צו זאמלע; היכטאדישע מאטעדיאל;. װי ר• האז־קע ארבעט האט גע־וירקט אוױ־ אלעמע; א־; האט ז־י א־ײנגעצו־ג; א־; ד• ט־פעני,״; פון אונזער נאציאנאל; לעב;. ״אפיטי ליגט טאקע רא רער סורי. האט ד־ער רעדנער אויכנעדופ;, ״װאכ מ־ר האב; א־ן ר־ ׳םפעטעדע שטורמ־־טע יאדן פ.־; ,פאליט־שן) קאמף. נישט־ אדו־םגעלאזן פ־; האנט אונזער םענט־בלעכע א,־ז נאצ־אנאלע פאןץ אפיט־ האב; מ־ר ־א פארהארטעװעט אינזער יטטאיצ; פאלקפ-געפיל?״... און דא האט ער מ־ט א טיפן אומעט צונענעבן: ״אט זע איך דובנאװן, ־ואפ ז־צט רא לעבן מ־־. אט ל־נט פא־ מ־ינע א־־ג< ־אכיעיב־קע ב־כל זי־נכ מיט יטו־ז צע־טאטענע בלעטע.־, ד־י כ. י ײ ־*?; ״ ר ק זן ןל י ם ש , 3 ע 7 ס ק פיד ײדישע לידעד פוז פאװוםטז דײועד צוקעדםאז ר־א נוטע בינען-שפינען װאכ האבע; ניהאט א־ן זיננע; ברײננען האניק, האנ־ק זיםעןן... ז־■ האבען ־ערװײל ניב־םען, א ב־ס און א װעב א ב־ם או; א שװעב, ־וארום אום עס זאל ניט ז״ן ניכר. אז דער ב־ם איז רער רעכטער עיקד מוז מען נאך דעם ב־ם נעבען פארװעבע; א,־ז פאר׳טװעבען.. און װײטער א בים, און װײטער א ריס און װידער א הוז׳ש און ײיעדער א זשוז׳ט... ״און האניק?״ אז א פליענ גיט א פרענ, ןדיא קשיא איז, דאכט ז־ך. בי־ם װענ.) זאגט מען זי זאל פא־שטײן י אז עס מוז אזוי גײ;. און זאל זי ־ועלע; ז־ך װײטע שטעלעך ״װאו איז דער זיסער האניק םארט?׳ פירט מען ז־ אין א זײטינען ארט. און װײל די קשיא איז גוט, ז״נט מען אוים איהר לעצטעם בלוטן.. אונזער קיםר און זײנע לײט שרײען או־ך שײכ א 1׳אננע צײט: דעװאלוציאנעד (סוף) די ביענעד־שפינעז עס האבען גיזאגט רי שפינע;: ״טיר װעלען אויך זײן װיא ב־נען, מיר ײעיען בעצײטען האניק נעבען לייטען, האניק, װי־סט א־הר ראך, איז ז־ם;אי־ ראם גײט נ־ט אן א בים. ־עם פאקט קענט איהר גיפונען װ־א עם טוען ־־ בינען, און מיר בעטען א־־ך טאקע פי־י־ע־ איהר זאלט ניט נאר קוקען זײער. א״ב װען ניט װעז ־ועט איהר אי זעהן װ־א מ־־ ניבען אײנעם א ב־ם א נאנץ קלײנעכ א־הר ־ארםט ראך נ־ט פעדנעםע;. איהר װעט דאך האניק עסען.״ - אזײ האבען דיא שפינען נירעט אין אלע לאנרער און אללע שטעט נ־גלײבט האט מעז די װארטע־ און זײ האבע; א־ן אללע ערטעה אזײ אר־ין ניקריגע; צו זיך א-־עמע — פליגעןן . אהן פון ־ענער צײט אן װאכ האבען ניט ניטאן.