Literarishe bleter · 1930-01-31 · 5 (31.1.1930) · p. Seite 79

ז"ס 79 אםן, אז אינפ אײםםוי םו:פ ײד״םן ײיםניעאםטיעכ; אעסטיטום האבן די ״ביעטער נע־עפייט א ײיכטיקע ־ארע םין סאדע אנ- הויב, און נאך םארן אנחויב האבן ס״ר טיטנעלזאעפן דער ארבעט פארן ״ײ״א, װאם איז ׳סטענדיק באגעײט נעװארן אין ד־ ״ביעטער ■ ײיט דער גרעסטער <יבע אדן אייםטערקזאטקײט. מיר זענען גע- ט־ייע יסותםים צו אט דעם גרו־םן װערק, װאס װערט איצט נע- יסאפן דורך די אאע טוער םון דע־ דאדערנער ײדייטעד קולטור און פראנראם, װעעט-אנ׳טויאוננ, אני-טאטין? איבער פארט״-טחיצות, איבער יענדער-נרענעצ;, םרײדיקן טי־ פא־ברידערוננ םון ײדי׳טן ׳סאםער, פון ײדי׳טע קועטור-טוער. אינזער ציע און אי־פנאבע איז - די ײד״טע איטעדאטור, דאם ייד״טע טעאטער, די ײדי׳טע יםוי, ד■ ײדי׳םע קויטוד, די יידי׳טע ײיםנ׳םאםט, — אט די אעע צװייגן פון דעם א״ן נרויםן, טעכטיקן יםטאם — פון דער ייד׳יםער יםפיאך, װאם פא־ייניקט, בינדט צו-;ױ׳ און טאבט יםעפעדיים א־נזערע אקט׳װע ייד־יםע פאעקכ-טאם; א׳ן איע עקן װעיט טיט׳ אט דעם אקטױו עעבן.טיר, און •דעם אקט׳װ צי פאדניעםעדן, צי פא־יםטא־ר,; דערצ׳ יםטרעבן ״יר אי; װעען טיט דער היעד פון די אקטױו-יםאפעדייםע םחות אע= ־ידיים• פאיק װײטעד יםטרעבן. פאר װעטען אזא אויפנאבע א־ז .,צו-יויי- ניק״, ״צו-׳םטאעי , און פאר אינז — נענוג, איבעדנענ־ג?יסעגד^דיישעג טססר נזס. 3 (300) ״םאםן. אפאטא׳םו און צינבערג, ׳פוםיאט׳אער און נדאנאך, און די פארשײדנארמיקע טרײע אייענער פון די ״בעעטער״ אין טינסק, טאנטאװירעא, יםיקאנע, זאמאשטש, מאסקװע, תע-אב־ב און אין הונדערמער-הונדערטער ײדישע פונקטן םונם ערד-קונע, — אט ד■ נאענט-םרײנטשאפט א־ז עפעם װערט. און געשאאםן איז זי נאד און בלייז א דאנק דער װארעמער אטטאםפער, װעעכע רינגיט ארום דעם ײדישן שאפער אין די ״ליט. באעטער״. קראנקע און קרענקי׳עבע נאטורן קאנען עם נישט םאד־ײען ט־יא, — נ״םט מיט זײ װעין טיר בויען אונזערע קואמור-בנינים. אדער עס הערשט בײ דער נרויםער ״דישער קואטור-משפחה הארציק-פדײנטאעכע באצױננען, \ון דאן טוען מיר אאע א״ן זאך, אויף פארשײדענע אופנים און אימשטענדן איין נדויםע זאך, אדער... כימײן, מהיכי תיתי, פאי- װאם ני׳םמ, וכדומה אונזער װענ איז נישט םיט די מהיכי-תיתי- ניקעם. מיד זענען פאר בויערשעד פאז׳טױוער נעזונטער ארבעט,- אין צו דעם װעאן מיד רופן און פאר ־עם ײערן טיר אייך ױ״טעד פ־אפאנאנדיד;. און טאקע טהאי-טעמא האבן טיד אפגענעבן אין דער ר״ן- ריטערארייםער צ״טוננ אזוי-פיא ארט פא־ קואטוד-פראנן, פא־ ״די׳םעי װיסניםאפט, — אין ממיאא פארן ״דישן װ׳םניםאפטאעכן א׳נםט׳טיט טיד ױיאן נייםט ז׳ין א־בעריק באים״־;, און ט׳ר זאגן ם ־ע ד׳ ז זן? י ס / ון י?; ע ל י ט ע ד א ם ו ד ארנאן, װאס זאא זײן אזוי מ י ף א׳נעװייניק צונויפגעבינדן מיטן א ט ע ם פון אט דעם אעבן, טיט זײן דופק און זאפטן. און פײם סס3-טסמן נומער מוז מען און דארף טען זאנן: די ״איט. באעט.״ זענען די א״נציקע (איצט אויך אין צארן, װאם זענען געבאיבן שטײן א ו י פ ן פ א ם ט;, אויף דער ױאך פון אונזער אי- טעראריש שאפן און קואטורעאע אינטערעםן אין מיםך םון יא־ן די ״איט. באעט.״ האבן פאדצ״כנט, באיםריבן, דערמאנט. רענ׳םטרירט נייםט נאר די דערים״נוננען פון אונזער איטעראטור נאר אויך פון טעאטער, שוא-װעזן. קואטורעאע און ,ױיםנשאפטאעםע אינםטיטוציעם. זײ האבן נישט דורכנעאאזן קיין שום נעאעננה״ט, ברי צו װעקן דעם אינטערעם צו אונזער איטעראטור און ־צו אירע טדענעי און װי א טר״ער פרײנט פון אונזערע שריםטשטעאער האבן ז״ אפנעהיט ז״ערע נעבורטםטעג, ױב׳אײען און שאפיננם-דאטן (פא־- װאנדאענדיק די דאזיקע נעאעגנה״טן אין אאגעםײגע ױם-טוב־ם פון אונזער קואטור-פראצעם) און זײ כאראקטעריז־רט מיט דער פינקט- אעכקײט און נענויק״ט פון א פאך-צ־יטונג און מ־ט דער שנעאק״ט און פרישקייט פון אן אינפארמאציע-ארנאן און אזוי זענען ד• ״איט. באעט.״ נעװארן נישט נאר א צ״- טונג ײענן איטעראטור און שריםטשטעאע־ נא־ או־ך א צ״טוננ פון די אעזער (טוױנטער) םון אונזער איטעראטור און א צייטוננ פון אונזעד שריפטיםטעאער נופא. נישט ק״ן ײונדע־, װאם אזא צייטוננ, — אײן-און-אײנציקע ביי אונז, — איז געװארן װי כון זיך אאײן, ר״ן-אביעקטויװ, א מין אפיציעאער ײדישער איטערארישער אדגאן, פון ײעאכן מען דערײאיט מײנונגען און אפשאצוננען. אפשר נישט איין ״ױננער״ איז פארבא־בן אומצופרידן, אפיםר האט םען נישט אא־ז אזוי אויפנענומע;, — און װ־דער אנפארן א.״, תרעומות. דער ײעג פון אעבן איז אבער נישט נאאט און גא״ך, און שײער א׳ז אים צוצופאםן צו אאץ און צו אאעמען. אין דער פעיספעקטױו אבער םין ד• 800 נומערן זעט מען דאס ג א נ צ ע, דעם תוך, ־עם עיקר ס * ב ניפגון 1. װען מיט קרוב ס יאד צודיק איז דערשינען דעד עריםטער נוטער ״איטערארייםע באעטער״ ןדעם 9 מאי 4י-יס1, נישט דעם ס אפריא, ײי םיאיז עא-פי טעות אפנעדרוקט א׳ן עדיםטן נומער) אויף געאיענע עטאעכע הונדערט ניארן, האט קײנער נייםט נע- נאויבט, אז םיײעט זיך האאטן, אז ם־ײעט װערן פונקט אזא נויט- ײענדיקײט פאי אונזער איטעראמור, װי א צייטוננ פאר פאאיטיק. פען האט ז׳ך אביםא פארקוקט אויף די פויאישע ״װיאדא- מאשטשי איטעראצקיע״, — און פארװאם טאקע זאאן מיר נייםט האבן א ם פ ע צ י ע א באאט װעגן אונזער איטעראטור? בײ אונזערע באדיננוננען איז עם אבער געװארן און געמוזמ ױערן עפעם מער, ײי א באאט ײענן איטעראטו־ םיאיז נעװארן אן ארנאן, א איטערארי׳םער ארנאן, -םון אונזער מאדערנער קואטור. און װען מען באעטערט איצט דורך די 5 נרויםע בענדער (דער ע־יםטער באנד, נומעח 1—65, אין א אאננן פארמאט און די אי- בעריקע פיד — אין איצטיקן פארמאט, — פינף דיקע, פואע בענ- דער>, װערט טען נשתומם פון דער שפע מאטעריאא, װאם די 300 נומערן אנטהאאטן, און איצטיקומט שוין אוים אזוי נאטיראעך, װאם די ״באעטער״ עקזיפטירן, -י- םען האט זיך צו זײ אזוי צו- נעײײנט, מען האט זיך םיט זײ אזוי אײננעאעבט, אז ז״ער עצם קױם, זײער װעכנטאעך דערשײנען, איז נעװארן א זעאבסטפאר- שטענדאעכקײט, א זאך, אן ײעאכער מען קען זיך נישט באג״ן, אן אומבאדיננט נויטיקע זאך. ,ױײא זי איז — אונזער איטעראר״םע אופט. -נישט װײניק אנפאאן זענען געװען פאר דער צײט אויף די ״איטערארישע באעטער״. ײאם האט מען נאר זײ נישט פארנעװארםן? באײכקײט, שטיאקײט, ײאםערדיק״ט, צעקראכנק״ט, — דעם ת ו ך האבן זײ, די אנפאאער, אבער נישט דערזען. ז־י האבן נישט געהאמ דעם מוט זיך מודה צו ז״ן, אז די ״איט. באעט.״ זענען פון ערשטן נומער ביזן אעצטן דער פאנען-טרענער פון אונזער א ע ב ע ד י ק יםאםן, אז םיאיז נ־שט נעװען און נ־שטא פאר די ס יאר קײן אנדער