Literarishe bleter · 1930-01-23 · 4 (23.1.1930) · p. Seite 71

יסעדאדישע ב?סםסר 11ם. 4 (299) נ ת ם ן ם ײ ז ' 7 / 1? א ר ש ־1 װארשע טעאטער פאר דעבם ײדישז ,ברײטד־זארציקײט״ פונכם װארשעװער מן^גיםטראט :ויר זענע; ׳עטיפקינדער דא, או; טע; באצייז ז־ך צו אוגז װי צו יעסיפקינדער װע; עס האנדאנז זיך צו געב; אונז ע״עס- װאס. םארקערט, בײם נענוען םו; אונז — זענע; סיר םוא או; פוא און איבערםזא בארעכטיקטע. אי; װאריעע זענען טיר איבעד א דדיטא א״נװװנער, און טיר טראג;, — א״ טראנ; נ״ר; — די אאסט םון די יעטאט־יטט״ערן נ״עט ערנער, אויב ני׳סט פיא בעסעד װי אנדערע. דעס ״כבוד״ ארן די ׳טװערק״ט םון נעבן יעט״עד; בדוזן טיר או; דאדם; :ייר נענים; אבער, — דאס נ״עט. ניט דע; אויס יאד־ יעראעך יעװערע עטאעכע ״ טיאיאן ניאד; איי־ ד• פא־ ׳עטאט״סע טעאטער;, חוץ דעס, ױאס די טעאטע־; זענע; אודזיס־ טיקע... םון רי טיאיאנע; קא; ניעז נ״שט אויסט״אן קיין םאנד; םא־ אונזער ״דייש; טעאטער םון די ׳עטאט״עע געב״דעס י,אן טע; נייסט םארטײאן אונז ק״ן װינקא, װו אונזעד יידייעער טעאטער זאא חאב; א :יקום־טנוהח א,ץ אװי נ״ט עס יאר־איי;, יאר־אוים און צו דע־ ־סאנדע םון אונזערע ייד״סע דאטנוענער טוז נעזאנט װער;, אז או־ך זיי זענע; דיטיעואדיק אין אט דעס פא־ברעכ;. װאאטן ז״ נ״ט דער נאנצעד חארבק־יט םאראאננט א ״ד״ט טעאטע־ אדע־ אכי־- הפחות א נעװיסע, םאאידע סובםידיע, װאאט :וען סוח־כא־סוף ארוים־ באקונוע;. ה״־יא,־ האט כוע; נעזאנט, האבן נענוטען באאק ,.אנדערע״ ,ױינט;. ז״ער טענייעך, װען אאע ייד״סע ראטנוענער װאיט; דא געגאנ־ נע; האנט ב״ האנט און א־ניינעס דיט דער נאנצער קאטענאדייסקייט און עקיסנות נעפאדערט א סובם־דיע, װאימ טען אפיט־ נעהאנט ארויםרייםן ױ. אבער א״ן ״ד״טע םדאקציע האט פאראאננט א״נס, א צװייטע י־ד״סע פראקציע האט נאייך אויםן ארט געחוזקט א״ ׳סטאט-ראט פון דער עריסטער או; אראפנעיאז; םון דעד פאדעדוננ, אױ נעקופען א דריטע או; געקאזט עס נאך ב־איקער איז םון א; איינענער נעביידע און אסוף פון ווסז טויזנט גייד;, געבאיבן באויז חז טו־זנט גיאדן םארז ״ד״סן טעאטער און נאר אזא נ״סטיקע סו־ נ־ע איז באיסט־כ־ט נעװארן אין ־ער םינאנס-קאטיסיע כאפט זיך נאך ני׳שט. דאס איז ער׳עט .א בא׳סטינזוננ פון דער קאטיסיע עס ראדי5 נאך אדורך א נאנוא-נוח־אות, ד־ אאנעט״נע זיצוננ םונס ׳סטאט־ראט קאן נאך ציר־קציען די ״בר״טהארציק״ט״ פון דער ״בר״טניביקער״ קאמיסיע. װען ט־ר זאאן האב; אניביציע און קוראזיס, און װעז אונזע־ ״ד״סע נעזעאיסאםט זאא װיסן װי צו רעאניד; אויף אזעאבע אוט- נערעכטע םארטייאוננע;, װאאטן טיר אט די ״נדבה״ געדארםט אפ- װארפן צוריק. אויוי סן טויזנט נ־אדו־נים א־ז נאך די ייד״סע װאריסע רײך. סססנ פר״נט םונם יידישן טעאטער װאאטן װי א פדאטעסט אין א פאר טענ באדארםט צונויםטראגן יעדעד איינעד צו סן ניאד; אי; דער קאסע םו; דער טעאטער־נעזעא״סאםט פאד דעס קינסטאער״ס־ דראכיאטישן י־די׳סן טעאטער און די סז טויזנט נ־אד;, װאם דארםן אונז צונעװארפן װערן, װיאן נז־י נייסט דאס ײאאט געװע; א װיד־ ־יקער ענטםער אויף אזא באא״ריקנדיקער נ־יסטיקער סוטע פאר א ־יד״ש טעאטער, װאס דארי' באד־נע; א דדיטא־טיא־אניקע ייר״סע באםעאקעדונג טיר זענען ז־כער, אז ביי א געהעריקעד אױפקאעדונג און אגי־ טאציע םו; אינזער ״דייסער פרעסע ײאאט אזא טין װירדיקעד ענט־ פעד פצד דער ״ד״סער געזעא״סאםט אין אויף םו; עטאעכע טעג נענעב; געװאה. װעט אבער די יידישע פרעסע טועז עס׳■ ט־ר צױ״םאע• דעי־ז און דאז װעט טע; באי; בד־דה טװן טיט פאדביסענע איפ; און אראפנעראוטע אויגן נעטען די נייסטיקע סוטע םונס יסטאט־ ראט, אויב עס װעע איי־י דער איינעט״נער זיצוננ באױיייקט װעה צז באיס״•״•;; ז־ די צװײטע אויפפירונג פרייטאנ, דעם 24־טן ה. ה קוטט פאר די צ װ יי ט ע אויפ■ פירונג אינם װא־״סעװער נייעם ״די׳שז טעאמער, עם װעט נענעבן ײערן ״דער טאנץ ארום נאאד״ פון בען דז׳סאנםאן אויט דער באאר־ :עטונג פון סטעפאן צװיינ, רעזיסי — יאנאם טורקאװ. די צװייטע אויפירוננן נאר פאר די, ײאם יסטייע; נאענט אדום דעס יידי׳סן טעאטער בכאא און דעם נייעם ייד״ש; טעאטע־ אין װאר״סע בפרט, א־ז באקאנט, װאס אװינס א גייע אויפירוגנ באט״ט. א טעאטער, װאס טרעט־צו צו ארבעט אן קיינע םאנדן או׳ סובסידיעס, אן קיין ישום איינענע קאפיטאא;, א טעאטער, װאס םאד־ סאנט קיין איינענע נעביידע נ״סט או; כװז אויסקוקן יעדן טאנ אויי־ ־ער קאסע, — ׳סװער איז ב״ אזעאכע באריננוננען צו ארבעטן אי;;אר די איבערפענט׳שאעכע איבערנענעבנק״מ און עקיסנות םון רי טעא־ סעד־םירער און ארטיסט; טאכט טענאעך צו ארבעט; ב״ אזעאכע דינ■ באדיננוננע;, אויף אזא אופ; האט ײען דעם טעאטעד נעעםנט און צונענרייט י. ב צפוי־ס ״אויפ׳שטאנד״, אונטער דער רעזישי פון ־יד הערפאן, אויף אזא אופן איז נענאננען דעד ״אויפ׳שטאנד״ איבער 40 טאא. דער אוי; םאר דער אומנארטאאער, יסװערער ארבעט א־ז נעװע; די נעװאאדיקע באנייםטערונג, ײאם די סעאטער־פאו״שטעאוננ האט אװנט־א״; אװנט־אוים ארויסנערוםן ביי ד־ דאםן־באזוכער ד• אאע צוריקנעהאאטענע און אויםגעקאינאטע או; צונעפראװעטע, ט״שט״נס נעזאנט, דב־נ״שע רעצענזיעם װערן בטוא •דבוטא אין רי יטען פרייד און אנטצ־קוננ, װאס דער ״אויפ״סטאנד״ ־אט םאריסאםט די איבער סז טויזנט טעאטער-באזוכעה ײאס האב; ד־ט נרוים באנ־יסטערוננ אויפנענופען די םאױסטעאוננען. או; אט די פרייה באנ״םטערוננ און אנטציקונג פון דעם —י״ס; דאםן־צ״סויעד ניט עם דעם פוט, דעם נאויבן, דעם ײיאן צו :״; װייטער אויף דעם ײענ, װאס די טעאטער-נעזעא׳שאפט האט זיך אננעטערקט - צו יסאםן א; ערנםטן ייד״סן ק־נסטרעדי׳שן טעא- סער אין װאר׳סע. װאס זאא פיט ז״נע םאדיסטעאוננע; שאה א ״ס-טוב פד״ר פאר דעם אדטיסט און פאר דעם בעסעה ״ד״סן טעא־ סעד־באזוכער. ד• ער׳סטע אויפירוננ האט נעיסאפן א קאנטאקט צװי׳שן דעם סעאטער און דעם צו׳שויעה כויר גאויבן, אז אויך די צװייטע אויפ־ פ־רונ םון דעם ײאחשעװעד נייעם יידיישן טעאטער װעט אויפנענוטען ״ערן םון אאע םריינט םונם י־דייסן ישאםן טיט דער זעאבער םרייד א־ן םאראינטערעסירוננ. טיר דארםן אאע זיך קאאר טאכן, אז דער ־ײם און ערפאאנ פון דעם יידיישן טעאטער אינט דורכוים אין די ־ענט םון די טעאטער־פר״נט. װאס טער אויפטעדקזאםק״ט, אאץ־;־עהער זענען די טענאעכקי־טן םון ײייטערדיקן װוקס און אנט־ י״קאוננ. די נ״ע אויפירוננ איז פארבונדן אויך מיט דעם אנהויב פזן א נרויסער אקציע אטובת דעם טעאטעה די יידי׳שע טעאטער־נעזעא■ ישאפט פראקאאמירט איצט א טעאטער-חוד׳ש אין װאר׳שע, אין אמ ־׳:־ צייט דארפן צונויפנעקאיבן ײערן עטאעכע טויזנט טיטנאידער :•״ דער טעאטער־נעזעא׳שאםט, ײאם זאאן אין נויטן און םריידן טראגן א״־ זיך די נאנצע יאך פון דעם טעאטעה די פראקאאטירוננ פון ־ע־ טעאטער־אקציע הויבט זיך אן ביי א נעהויבענער ׳שטיטוננ אוז ב״ אן א ׳שיעור םיטפאטיע, װאם עם פאיםט צום טעאטער פון אאע ״״סן. נעזעא׳שאפט;, אינםטיטוציעם, יחידים האבן ארויםנעזאנט ז״ער װיאן צוצו׳שטיין צו דער ארבעט, צו רער ברייטםטער םיטהיאף. איז עס דאך די עחסטע יידייסע געזעא״סאפטאעכע טעאטער־ א .סטיטוציע אין װאחסע און דאם טעאטער איז אונזער אאעטענם. טיר זענען איצט טער װי װען־עם־איז זיכער אין דעם נרויסן יע*םאאנ פון דער אקציע אטובת דעם יידי׳שן טעאטער. זאאן נאר ני׳שט ט־ד װערן די אאע, װאם טוען, — דער ער- פשאג איז נעזיכערטן