Literarishe bleter · 1930-01-23 · 4 (23.1.1930) · p. Seite 62

,?יפער&רי&ע ב?סססר גזם. 4;299) זײם 62 םײגן א ן ג'ס סײגן איך טויג ניט, זןונט ער, איך טױג ניט ניעהר; עפ איז איהם, זאנט ער, אפילו שװער סיר אפצוזאגען פון ס״ן ארט, אבער אז איך טוינ מער ניט פארט,- װאם קען איך טאן, אז צו קײן זאך :וינ איך םעתר ניט: איך בין ״צו ־עײאך״ז ן... איהר האט נוט נעזאגט, סײן ר־עבער הערר, איך טוינ ניט, זאנט איהר, איך טוינ ניט מער; אמת, אמת, איך ײ״פ דאס ארײן, איך פיר דאפ גאנץ נוט אין יעדער בײן, אין יעדער אבר, אין יעדעם נריעד; איך פיר, איך פיר, איך בין שײאך און מיעד; — — אבער מײן ריעבער הערר, םון דעםטװענין, ערראובט מיר, איך ײיר עטװאם פרענין: נידײנקט איהר צוריק פאר א יאהר צעה;, אז איהר פרענמ אמאר מײן ארבײט זעהן, פרענט איהר מיר קאאפען איבער פרײצע: ״נוטן נוטן... און פרענט געבען א עצה ארעמען זיך צו רערנען פון טיר... אחן דאמארם האב איך אהן א ׳שיעור ג י ט ו י נ ט און נ יט ו י נ ט און ג י ט ו י נ ט... אזוי האב איך אין טוינען אװעקנער״נט צעהן יאהר פון געזונד און פון רעבען; אזוי האב איך אאץ אויםנינעבען מ״ן ט״גון און בין גױוארין רעער און איך טײג ניט מעהר... דאמארם, אז איך האב ניט״גט אפירו, האב איך ניט זיך ניטײגט, חרירה, איך האב נאר פאר אײך ניטייגט, גיטיינמ, ביז א־הר האט מ־ין טי־גען אויםגיזײגט איך בין פון ״טײנען״ אר״ן אין דער דער, און איך טײג ניט און טי־נ נימ מעהר... דאמארס, אז איך האב אפ־רי גיטײנט, האב איך נאר קײן שארה נימ פאדנירײנט: ציא ט״נט איהר? און צו ײאם איהר טײנטז איך האב נאר כײ; רוקין אײננעבײנט און איך האב נימײגט אוױי יעדין שריט נאר צו רעבענען, אײב א י ך טײג נאך, ביז א־הר בערעכענט הי־נטיגע ײאך, נאנץ רײכט בערעכענט, נאר מימ א״ן קער אז איך טײג ניט און טײנט נימ מעהר... האן האן האן עס ראכט זיך מיר אז נאר, איהר פארחעס, װאס טײנמ ניט אויף א האר. איהר ריידיג-גײער, פרוטין, מאטען, אז איהר פירט נאך מיט אונז םצאטון. ציא מיר טיינען אדער אפ׳ער נ״;?!״, בערעבנט קארםט: צ־א ט״גט איהר א ר יי ן?1... ד י :נ 77 א ה איך פאיראז דיא װערט... א־ך פערשװינד... איך שטארב אבער גיט פאר מ״נע זינד, איך שטארב גאר, ווייר דיא װערט איז אויף א פום פון אונרעכט נישטערט•; װײר ארע, ײאס האדעװען מיט שײ״ם רעבען אוננאיקריך, און װער װײם אײב מע קאן נאר רעבען רופען, װען צרות זענען אפען הויםען... און ארע דיא, װאפ נאר ניט טוען דעם גאנצען רעבען נאר זײ רוהען, דיא רעבען ײאם עם הײםט נירעבט, ײאם, װיא מ• זאגט, אין הימער נעשװעבט... א־ך שטארב... איך פאדראז אין נײט דיא װײב און קינדער, אן א רעבער ברײט... אזײ רעבע;, אז־י שטארבען אונזערע רײט, א קורצע צ״ט יעפעטע־ א־ז פארנעקימען עפעס א גערט- סכםוך, פאר װערכן ריבערמאן באקראגט ז־ך פארן באװוםטן העברעישן דיכטער יה״רר. בײדע קיעײער פר״נד, יהרר און קאמיאנ- סקי, זענען דעריבער דער׳פטוינמ און ז־יעד נעקרענקט, אנתויב אקטאבער שרייבט יה״רר צו ריבערמאגען: ״ עס האט מיר װײ נעטון צו הערן װענן ״מתוק מדביעי ^צוקערמא;). איך האב א־ב ריב, כאטש א־ך קען אים ני׳עט פער- זענרעך. איך האב איב געהארטן פאד אן ארנטרעכן מענטש און איב נעשעצט פאד זײן אדטיקר ״רעױן מעוה״ז ומעוה״ב״ — דא זע איך װידעד אמאר, װאס איך זע ב״ אונז יעדן טאנ, אז עררעכע מענטשן זענען פאדא; גאר װײניק;אחד בעיד ושנים במדינה) — און מיט װעמען זארן מ־ד ג״ן אין דער מרחמה *ר״ןןי..." דייטרעכער שרי־בט מ. קאמ״אנסקי צו א. ריבערמאן דעב אקטאבער; ״ראטנעד פו; פעטערסבודנ איז דא אין ק־עװ. עד האט מיר דערצײדט, אז ער האט אין פעטעדםבודג אננענומען 5 אבאנענטן און פון זײ אריבעדנעש־קט ג רובר צום פדאנקפורמער קײן װין;אך אין ח-ד׳ע אפדיר צוזאמען מיט די אדרעסן פון די אבאנענט;. מיר דוכט זיך, אז איך ײארט דערפון נעװוסט. איך װארט דיר װענן דעם נישט נע׳צדיבן;ײײר א־ך האב נעדענקט, אז דו האסט מיר דעמארט צופעריק ני־צט דערצײרמ^, נאר אזוי װי איך האב גע- רײענט דײן ברױו צו א. ן־ה״רר) װענן פ״פ, שרײב איך דיר, װאס ראטנער האט םיר דעיצײרט. איך װיר איפ חרירה גישט מיעפטן און באשורדיקן א־ן אזא אומרעבט אזוי ראננ איך װײם עס נ־שט גענו־. איך װער מיך זײער פרײען, װען איך װער זיך דערײ־ס;, אז סיאיז א נאדישקײפ. און אויך דאן װער איך פיך נישט פירן שור- דיק, דע; נאך איצט ב־ן איך אים נישט חושד דערי;.״ פון קאמיאנסקיס צושריפט פון 15 אויגוםט דערװיםן מיר זיך, אז צוקעדמאן האט געקויפט שריפט•; םיאיז אבעד נישט קראר, װי ער האט די שריפט באנוצט, װען ער איז אװעק פון װין או; װאס ער האמ אװינס נעטו;, װאס ריבערמאן האט זיך אויף אים באקראנט פאר יה״מז. זיכער איז נאר אײן זאך, אז ער איז אװעק פון װין אין אקטאבעד און אין סוף דעצעמבער איז ער געװען אין בעררין. אז ער איז אװעק פון ריבעדמאנען א צעקרינטער, — קאן מען אפשר אדויםרײענען פון דעס אויבנדעדמאנטן קאדמר, אין װערכן עס פערט א־ן אנהויב װאסער כיאיז פרײגדרעכער ארײנפיר און אין פוף א נרוס. מיט יאד; צוריק האב איך זיך נעװענדט צו פרץ פמארענסקינם ברודער רעא;, װערכער רעבט נאך ארכ ס״-יאדיקער איז װי;, און א־ם נעפרעגט עטרעכע פרטים װענן ריבערמאן און זײנע װינער פדײנד דער אופ;, װי אזוי דעד ארטימשקעד האט אויף מײנע פראנן נעענטפערט, האט באװיזן, אז כען קאן זיך אוי,־־ זײן זכרון :אד ,ױײנ־ק פארראז;. ער שר״בט אויסדריקרעך, אז ער האט שוין מאנכעם פארגעס;, במעט אויך דעם נאמען פון ל. צוקערמא;. װי ע־ גיט איבעד, א־ז עס געװען א ״הבחור הזעצער״ פון ״השחר״. א־ם האט ער נעפונען אמאר אין דער פד־ ש־ראפנדיק אויפן שװער פון דער דרוקערײ. ער האט אים אויפנעװעקט און נעפרענט, װער עד א־ז און װאם ער טוט דא? און עד האט געענטפערט, אז ער קוכט פון װירנע; ארם פארעדער פון םמארענםקינפ נאמען איז ער נעקומען בעטן, ער זאר אים אר״ננעמע; אין דרוקערײ און אים נעבן ארבעט... ״א־ך האב אים אויפגענומען, אבער עם אױ מיר אין אנ- הױב ש־װער נעװען אים צו דערפירן צו ארנטרעכער ארבעט, װײר ער איז נעװע; א נרו־םער עקשן. שפעטער האט ער זיך א״ננעװײנט און נעמאבט ז״ן ארבעט בשרמות. ער האט נישט פ־ר געװוםט און האט אויך :אדנישט געשריבן אין ״השחר״ (?ן). ראן האט ער זיך אננעש־ראפ; ריבעדמאן א־ן דעם פאציאר־פטיש־ן נעדאנק. אזוי ראננ םײן ברודער האט נערעבט, איז נאך ארץ נוט נעװען, װייר מײן בױדער האט א־ם פיר נוטם נעטון. נאך מײן ברודערם טויט, האט ער אנגעהויבן מיר רהכעיפ טון און א־ך האב אים נע- מוזט אװעקיאנן..." שוין די צװײ פרטיפ: אז צוקערמאן האט נארנישט נעשריב; אין ״השחר״ און אז ער א־ז געכריבן ביז נאך פמארענסקינס טויט (11884) באװײז;, װי װײניק מען קאן זיך פאדראזן אוױ־ מיטטײרונ- נע; פון דעם ארט־טשק; הי רעאן סמארענסקי;. די אנדערע פרטים זענען ריכטירג