Literarishe bleter · 1930-01-17 · 3 (17.1.1930) · p. Seite 54

?יססר&ר'** 3?עם12 012. 3 (398) זײס 54 דער אויפטריט פוץ קלארע 'אננ שא1 דער רני פ*רמ1 אין 3 א?םן, מים ןן ■רןןלןג פון בועז י#נג . מוזיק פון י. טרילינג, מ. רא־ זענםור. עקםםרא־נומערן סרן י. שלןןסבערג. — רעזשי יועז יאנג. דעקןן־ ראזניעס — רודאק, ײענגעלעק. זעלסן־ײען זעט מען אין ״דיען מעאמער אזא פארבי־ עע, ,זימעדירנדיעע אויםאזמא־ מונג. די דעקיןראגיעם, די קליידער — ראעזיקע, נונ־ מע, אויך די רעזשי — א געשל״פמע, א געטאקטע םים פיל פ״נע םיטואציעם און שפילער״ען. און דערגו קלא־ רא יאנג אל״ן, ײאם איז געסאםטן און געווויגן און םובטיל און קולםורעל אין אלע אירע באװעגונגען און קנ״םשן. אויך א שפע מיס אנגענעםע םוזיק און גאר ל״טישע מענץ, — פמש ווי ב״ ל״טן. דאפ שטיק איז געבויט אויף א םעשה םיט א ״גגל, — א גדיקם א זון, — א שטיפער, א ש״געץ, ײאם יאקל דער גבאי וויל אים נאבן רבינם טויט טאבן פאר א רנין. און ארום דעם דר״ען זיך די אלע בילדער אין דער פארשמעלונג. — דאם ״שטיק״ גופא, דער מעקםט איז ווי אלע אם די ״שמיק״. אבער דאם איז דאך א ב״־זאך אין אן אפערעטע דער עיקד און אין זוענםר איז דא קלארא יאנג — זי קלארא יאנג ש״נמ ארויפ םים איר האלטן זיך, מיט איר שפילן. דער מעאמער איז פול געפאקמ. סיקוםט אן עולם, וואם ״פאלמ אר״ן" נישמ אפמ אין קאםינפקי־מעאמער. בועז יאנג האם באײיזן, אז ער קאן גוט די מלאבה. ער האמ קונציק אויסגעמ״םטרעװעט די פאר־ שמעלונג. ער האם זיך אין ראמנפארבאנד אנגעשמעקט מיט די ה״נמדיי־ מיקע קונזין און ז״ אריבערגעפעקלט אין דער יידישער אפערעמע אר״ן. נישם אלץ איז אינגאנזון צוגעפאסט, אבער סישאדם נישם אפפרישן די ״דישע ״פארמובלעמע״ אפערעמע. — דאם שמיק האט פאר אונזער ״דישן פוילן גאנץ־אקמועלע מאסענמ;. דא און דארט זענען דא ״אנױ־ הערענישן״ אויף די רבניש־הויפישע הערשונגען און פירעכין. — און זאלן אויך דערפאנט ווערן לשבח די דירעקזויע פונם טעאטער (א. האל־ פערין, א. שמאקפעדער און ם. ווינדער), ײאם האט זיך געלאזט ״פארפירן״ אויסגושםעלן אזא ר״בע פארשמעלונג. פארצאנ ב. ק א ע צ ק י ן. פרצעם בריװ אװ רעדעס צונויפבעקליבן און איבערגעזעצט םיט אן ארײנםיר און הערות נחמז מײזיר• <םלם *ילי-ןר און #אקסיםיליען) _— םרײז 8 גילדן —_ רעם, און דו װעםש װיםן, װאס פאר א נײ װערק טײנס עס נעפינט זיך איצט אץ דער ארבעט... בערגערםאן רער ׳צטועס־פירער פון ״ראמאנישן״ איז יעטענדיק א םילדערער, װיקאט כםדר בונטפארביקע, קונצטאכערישע לענ־ טעס פון ס־ט״אצ־עם, באהויכטע מיט עכט-בעדנעאפאניען צערט- אעכן סקעפסיכ. ע־קיארערט אפיאו דא;, װען ער רערט װענן אבםטראקטע ענ־ניס, ער עיארערט אפיאו רא;, װען ער רענקט — אין זײן עיאדערונגם-דראנג איז ער אפט אפיאו םארכא- פ ע ר י ע: ער איז בכאא, װי מענדעאע, אים צו אאננע יאר, ניעט קיין מיט-שמועםער, נאר אז אא י ין -שכװעםער, עד אאזט אייך נארני׳עט זאגן, מוס־־ ז״ן, אפאנירן, װען ער רעדמ. ז־ין ריאאאנ ם י ט א־יך א־ז באמת א מאנאאאנ פ א ר אײך. און װען איר װיאט שוין יא עפעס ארײנשטעאן א װא־ט א־ן ז־־נע רייד, מוזט איד עם טון מיט עק- ־ו־א־בר־פט־שע־ שנעאקײט, װייא ער רעדט שו־ן פאר אייך או־ך אבע־ װען עם נעא־ננט א־־ך שוין אי־נמאא דאך עפעם אר־ינ- צושטעאן, צוצונעבן צו דע־ טעמאטישער מאזאיק פון בערנעאםאנען עפעם א־־ערפ א קאײן םפור-המעשהאע, אן אויםדרוק, א פארגאײך ײערט עם אפט, אמאא אויך גאײך אויפן ארט, אםימ־אירט םון בער- נעאםאנען און פארװאנדאט־ װי א־ן זיין ״אייגנם״. א־ר קענט אמאא מארנן פון בע־נעאכאנען הערן אײערע א מעשה, װי ז־ינע א מעשה, רערבײ אבע־ פארשטײט זיך א־ז א־יערם שוין װאד־אנטיש, געאײטערט און מיט א שט־ק קינםטאע- ־יש־ן, בערנעאכאנישן תיקון. פאי־ בערנעאםאנפ רעדן איז כאדאקטעריםטיש דאם װארט ״או;״, װ־יא אאץ א־ז בײ א־ם געבונדן מיט פריערד־קן, װייא אאץ א־ז נאר ברוכמײאן פון גאנצן, בא׳םטיממן איינם, װאס פארפיאט א־ן משך פון אװנט, — װאם עפעם פון אװנט? — פון װאך פון הודש און אמאא נאך אעננער זײן קינםטאערישן פאטאפ. א םין חומש-פארם אזא בײ בערנעאסאנען: ״וידבר״ — און ער האט גערעדט, ״ויאמד״ — און ער האט געזאנט... װײא אאץ שפעטער איז נאד א ה מ ש ך פון פר־ער, װײא םאנ- טיק בײם ״־אמאנישן״-םישא (װי אויך בײ זיך אינדערהײם, בײ ז־ין שר־יב-טיש) זעצט ער נאר פאר דאם, װאם ער האט זונטיק נעיאזן נישט־פארענדיקט. בערגעאכאן קען אײך אמאא עטאעכעמאא דערצײאן אײנם און ראם זעאביקע, אבעד נישט ידערפא־ װײא א־ם פעאט שטאף (־א־, האט ערן> און נאך מער נישט דערפאר, װײא ער האט קײן זכי־ון נישט (אי, האט ערי), נאר דערפאך װאם פאר אים איז יעדעם מאל דע־צ־יאן א נײע נעשטאאט־נגם-פאזע, א נײער קינפטאערישער קאנצענטעך ער טוט מ־ט זײנער אן אײגענער מעשה ־אס זעאביקע, װאם ער טוט מיט א פון פרעמדן געהערמע מעש־ה — ער נװאנסירט זי, ע־ א־ז זי כפדר מתקן. ער דערצײאט א־יך אמאא א ״מעשה-שהיה״, װאם איז ערשט דא. אויפן א־ט, פון אים צונעטראכט נעװאדן, ער האט זײער א־ב צוצונעבן צו אזעאכע מיני מעשיית א ״בד־די הוה עוכדד,״, איר װייםט און פ־אט, אז םיא־ז,אקא,־שט צונעטראכט, איר זעט נאך באשײנפעראעך ד־ שטעך — די דאזיקע שטעך זענען אבער ק י נ ם ט א ע ר י ש מעד װי ק י נ ס ט א ע ך עס איז דער ״םיטב ה־ם־ר כזבו״, און שטענריק איז בערגעאםאן א מ ת ד י ק. בע־נעאכאן האט ראך אין אונזער אימװיש-פארקבצנטער איטעדאטוך א־ן מענדאישע און רײזענישע מיאיעם פון ״טרוקענע םקאר־נקעם״ און ״קרומע פ־שקעם״ ארייננעבראכט די נייע, רהבותד־ק-נבידישע מיא־ע אזוי, הפנים, האט זיך נעמװט האאטן אויך דער נעשיאדערמער פ-ן יערנעלםאנען באזיצער פון פיאע און רײכע גוראלניעפ, װען ער האט ז־ך מ־ט זײנע מענטשן ״אן עצה נעהאאטן״ — רעדן האט נערעדט ע־ אא״ן, נערעדט רחבותדיק, און יענע האבן בעיקר נאר נעהערט און אויכנעהערט.