Literarishe bleter · 1930-01-03 · 1 (3.1.1930) · p. Seite 14

?'ם2ר$ר'שע בלסססר ג1ם. / ^296^ זײס 14 טערן האנס א נידעריקע ריקע ״דענע, װי אן איבערנעבונדן קישי — אוי, ארנאאד, ער װעט אונז באשרײבן. — זאנט זי מיט א פאצצעמ. — און איך האב נישט מורא. - זאגט ךער םאן מ־ט א באם. — אדרבא, האקט מיך אר״ן אין אײער בצאט. האקט מיך ארײן. איך האב נאט צו דאנקען גע^נדיקט מײן נאדבודוװקע אויך ז׳שימנע 9. האקט מיר ארײן אמאצ און זאקן לאקאטארן װיםן און האקט טאקע ארײן די לאקאטארן אויך א פאהיבעצ אויר זײ. איך לויױ צוריק אין פענםיאנאט ארײ;. אויפן שװעל פארהאלט מיך א ױננערםאן מיט א פלײשיקן נאז, ער ניט מיר א שטיפערישן קיצל אונטערן בויך און מאכט: — איך זע, עם איז מיר טונקל נעװארן פאר די אוינן. הי, הי. הין... הײנט װעט איר מוזן פרײלעך מאכן. ה״נט װעט איר אונז מוזן לײענען אײערע שמאנצעפ. — כילעב;, אװדאין אבי מיר האכן געמײנט, אז דער טונקעלער װעט זײן רא, װעט ער אונז פראװען די ״קאמעדיע״ . כילעבן, דא איז אזוי נודנע. עם קאםמ 22 זאאטעס א מאנ און נארנישט. איך האב זײ נעװאקט װארפן עפעם אין קאפ ארײן, נאר איך האב אונטערן האנט נישט געפונען קײן קלײן קישעלע, האב איך מיך אײנגעהאלטן און זיך נעלאזן לויפן צום באן. קײן טײ האב איך נישט נעטרונקע;, קײן אװנטברויט נישט נענעס;. איך האב דערפילט א שטארקן דארשט, בין איך אויפן װענ ארײנגעלאפן אין א רעםטאראציע און געבעטן געבן מיר א נלאז ביר — אװדא• ט ו נ ק ע צ ן ביר װילט איר דאך. װאם? הי, הי. הי. — מאכט רער קעלנער מיט א קלונ אוינל. — דער טונקעלער דאר״ טרינקען טונקעלן ביר הע, הע, הע. ער איז װידער דא דער פארשוין מײנער. איצט איז ער נאר א קעלנער. איך האב געװאלט אים װארפן דאם נלאז ביך נאר איך האב מורא נעהאט, עס זאל אים נישט שאטן און ארויםנע- לאפן און נעקוםען צום באן. איך האב מיך אר״ננעכאפט אין װאנאן, אין א באזונדער קופע. אין װאנאן איז נעװען פינםטער איננאנצן אפגעשלאםן. םון בײדע זײטן זענען קײן טירן נישט נעײען. איצט בין איך זיכער מײן ״פארשוין״ ײעט מיך דא נישט פארפאלנן. נאר פלוצלינג אויך דער נאענטסטער סטאציע רוקט זיך ארײן עפעס א ״דל אין א קל״ן היטעאע און מיט א שװאר׳ן בערדל קוקט זיך אײן מיר אין פנים און זאנט: — הי, הי, הי. איך זע פארוים, דא איז אזוי טונקל — דער טונקעאער איז דא. וימש חושך... טונקל איז נישט העל, און העל איז נישט טונקל. דער סונקעלער רארה פארן אין א טונקעלן װאנאן. הי, הי, ה־... םען דארחי זײ באשרײבן, ר■ באן־אדמיניםטראציע. זײ זאלן געבן ליכט... שטעלט זיי, פאניע טונקעלער, ארי•.׳' אויפן בלאט... זאל טאקע זײן אורות מאופל אמר ויהי... עם איז מיר בא- שערט צו האבן א פרײלעכן װענ... הע, הע, הע... איר זעט, איר זאגט נארנישט און איך לאך שוין... זאגם עפעם, כיאעבן... נאר מאכט נישט פון מיר קײן חוזק. נאר באשרײבט מיך נישט, און טאמער װעט איר מיך באשרײבן, באדארפט איר מיר צאלן א העלםט האנאראר הי, הי, הי. ראס איז ער, אין דער פינסטער האב איך אים דערקענט. דאס איז עח איך װ״ם נישט, פון װאנען האבן זיך צו מיר נענומען כהות. איך האב אננעכאפט מײן פארשוין פארן נארנצ און ארויפ- נעװארפן דורכן פענסטער...״ דער טונקעלער איז אנטשװיגן געװארן. עם איז נעװען קענ- טיק, אז א ים לײר און פארצװײפלוננ האט נעפײניקט זײן רײנע נשםה. אין זאצ האט זיך נעהערט א שטיצ כציפערײ דער פראקוראר, אפיצו די פאציציאנטן האבן געװישט די אוינן, - און דער מונקעצער פארענדיקט: ״ס״נע הערן, איך האב דערמארדעט א מענטשן. יענעכ ״מענטשן״ האב איך דערמארדעט. איצט טוט םיט םיר, װאם איר װיצט מײן נורצ איז אין אײערע הענט... איך האב נעענדיקט.״ רער טריבונאצ תאט אים פרײנעשפראכן אױ נעזעסן א פרײצעכע קאמפאניע, בחוריכ מיט מײדצעך. די בתורים האבן דערצײצט װיצ;, און די מײריעך האבן קװיטשיק געצאכט. און פצוצציננ האט אײנער, א בחור, װאם הײסט מאניק, אויסנעשרינן: — פאנאװיען אסטיאזשניען מארגן װעצן מיר זײן אויפן ״קוריער״. — נעך פאן מניע אפ־שע — װענדט זיך צו מ־ר א מ״רצ, װאס הייכט םאצטשע. — נ־עך אן צעפיעי מניע אפ־שע ־א יעפטעכ טשעקאװ־ טיפ. — זאנט א בחור, װאם הײסט מ־עטש־םצאװ. — אן נאם װשיםטק־ך אפישע — כאפט אונטע.־ א מײדצ, װאס הײכט פראנטשע. — הא, הא, האן... הא, הא, האן... א־ך האב א קוק נעטון. דאם איז נעזעםן יעגער פארשוין אין פארש־ידענע נעשטאצטן. איך האב מיך געצאזט צויפן. און בין אדײננעפאצן אין פענם־אנאם ״די נעצע פיש״ עס איז נעװען מיטאג-צײם. א־ך זעץ מיך צום מיש. נעבן מיר זיצט א יידצ, װאם זעט אוים, װי א געצער ער א־ז זײער אויפנעצײגט, דאם ײדצ. ער ז־צמ בײ א טעצער גענזנם. ד־ בעקצעך פצאמען. — גאכפאדאן — זאנט דער ײד, קײענדיק א נענזענע פוצקע — מאדגן װעט מען אונז אפיםעװען אין די גאזעטן. — כאצאפ זאצ ער מיר ניםט אפיסעװען, — ענטפערט א־כ ז־ין װייב, א שװארצע ציטװישע ײדענע מ־ט א בערדצ — באסרײבט, באםרײבט זי, פאניע מונקעצער, ם״ן װײבן איך האב װידער רערקענט יענעם פארשוין. איך ניב זיך א ר־ם פון ט־ש, און גײ ארוים אין דרויסן. איך שפאציר איבעד אן אפגעצײנטע םטעזשקע. איך רויכער האסט־ק, נערװעז. אקענן קומט אן אן אינטעציגענטע פרײצין מחמת זי טראגט בריצן און א ״װאצני זשארט״. איך באנר־ם זי, זי באנר־םט מיך און זאגט; — הי, זײ זענען שוין װידער געקוםען אונז צו באשרײבן. זי שרײבן ראמאנעז אײח שטעצן זי מ־ך ארי־ן א־ן אינס ראמאן אצם ״באהאטערקע״. מײנע באקאנטע זאנן, אז איך בין א װאמפ־ר יא. דאם איז װידער יענער פארשוין. א־צט איז ער אן אינ- טעצינענטע פרײצין. און מראנט בריצן. איך האב מיך נעצאזן צויפ־ און פארצאפן אין א צוקערניע. בײם צװײטן טישצ זענען געזעםן דרײ פארשוין בײ טײ מ־ט טשאםטעם. דער ױננערמאן װענדט זיך צו םיר פון צװײטן טישצ: — איר האט שוין עפעס אויכגעטראכט א גוט שטיקעצע אויפ מארנן, הא? מיר ײעצן שוין האבן מארנן צו צײענען. — זאצ אונז דער טונקעצער איכערצײענען א־צט, װאם ער װעט מארגן דרוקן, ײעט אונז זײן פארשפארט צו קויפן א צײטונג— זאגט א נרויסע, מנושמדיקע דאמע, װאס איז נעבוימ װ• א קאזיאנע נעבײדע מיט באייקאנען. — ײאם רעדט איר, פאני באצב־נא, — ענטפערט איר א צװײטע דאר-הויכע דאמע, װאם איז אין קעננזאץ נעבויט, װי א היםצ-קראצער ם־ט פראמונעם — אז דער פאן מונקעצער װעט דיר יעצט איבערצ״ענען. װעסטו דאך םארגן נישט קויפן די צײ- טוננ, טא פון וואנען ײעט דער רעדאקטאר צעבן? — טא צאמיר זיך צונויפצײנן און אפצאצן דעכ טונקעצל פאר רער צײטוננ, — כאפט אונטעד דער ױננערמאן. דאם איז ער — מײן פארשוין. א־ך דערקען אים. איך צויױ ארו־ס א־יה דער נאס. עם פארהאצט מיך א ײד מיט צװײ צעקעממע האצבע בערד, װי ב״ א מעצ-קרעמעי ער ניט םיר א פאטש אין פצײצע און זאגט: — אך, א שאדן האב איך נעהאט פאר אייך א שטיקעצע. ־ערט איר, טאקע נאר צו באשרײבן... שטײט נאר״ אדויםנעצאפן פון קאפ... א שאד, ־ואם א־ר געפינט זיך נישט שטענריק בײ מיר אונטער דער האנט אפט פאצן םיר אײן אזעצכע נוטע שטיקעצעח... נאי א־ך פארנעכ... דער קאפ איז פארדרײט... מען איז דאך נישט אזעצכע צײדיקנײער, װי איר שטײט נאר. איך װעצ םיך דעדמאנען... איך צאז אים שטיין און צויח װײטער עם קוםט מיר אנט- קענן א פציכעװאטער בויכיקער ײד םיט א נוידער און םירט אונ-