Literarishe bleter · 1929-12-27 · 52 (27.12.1929) · p. Seite 1018

¥ 7'םבר $ר'שפ ב7סםסר נזנ 52 (295) א״ יא טאקע הײבט ױך אן דער?עעטער עטאפ פיז דעב ד־בטערב יבאפוננ. ד־ ״ראטע אין ׳שװארצן״ ־אט אויסנעטראטז פאר דעב ד־בטער א בר״טן ײענ, צו... דער יבטאט. און ער נײט אװעק צו ־עד ־בטאט, אט צז ךעפ דאזיקז נעבט פון װאנזין, פארברעכן. זינד און אויפיבטאנד סיהאט העא א הירך;עטון אין דעפ דיבטערם אויערן דאס ליד םון אי־זן; ײײט אין היטא האבן זיך פאר זײנע אוינן טויערן גינאנטן נעריםן; און ׳טט״־־-אנגעצו־גענע בראנזאװע ארבעטער- טוסקואן האבן פאר איב טעכטיק און יבטארץ א פאך-נעטון. - װאס פאר א ־סארפער קאנטראסט איז עס נעװעזן טיט דער פריער- דיקער אוטבאהאיפנקייט און יאויע א נײע סיטפאניע האט עד דעיהערט, אן אייזערנע. און יסטארץ איז ער נעװארן דערוי,־־, װאם ער לעבט אין אזא דור, װען א זוניקע העזהדיקע דר״םטקי־ט האט באצײוננען די טענט׳שהײמ. א־ן ־עדער טאיסי;, אין יעדן טעאענראף-דראט, אין יעדן אעראפאאן זעט עד דעב אוטגעהייערן זינ פון דעס הײנטיקן טענמשן, — אין א י ב זיננט ער זײנע באנײסטערטע היטנע;. טען קאן ז״ן טיט איב נייטט א״נ־סטיטיק, טען קאן זיך אפ־יו ײונדער;. װי אזוי קאן זיך עס א דיכטער באגײםטערן מיט אזערכע סױז׳עעט;, — א״נס איז אפער קראר: װערהארן איז איינעי פ•; י• נרעםטע נייםטער אין אונזעד צ״ט. ז״ן סטיר האט כטעט צו זיך קײן גר״כן ני׳עט. ער איז ־רײ־ד קאפדיז, ני׳צט-אײננעהארטן, און דערבײ קרעפטיק און ׳שטאלץ. עס פיצט זיך די ׳צטײפקייט, זאפטיקייט און פאררונדקייט פ־ן ־ובענםן, און ד• ט־טאני׳עע, גױיזאטע פראכט פון נאװא, זײם 1018 א ־שרעקנד־קע א״נזאטק״ט אד־ב. א נעפא. קיין סיטן פון ־ע״ן און האפענוננ און אויפ; ראג פו; ד־ נאבן קוטט איב ארץ אפט׳ע־ א־; אפטער אנטקעג; א״נע ״א■; ־סװארצן פארהילט — ב־איז ־ד װאנזי;. "ז!סח חע ־.038111 1-3״ ני־סטא טע־ ק״; גאט א•; טענט־ענס הארץ, — זאגט זי- װאנזין, או־פ׳טטאנד א•; פארבי־עכן אט װאב עב באהעדיסט איצט דעב טענט־ע או; אט דוי־ד ־עס דאזיקן ־או־ע, דורך ־עב דאזיקן סיסטי׳שן ־ערעק דערזעט ױע־האדן א־נב רעב; ד א ס, װאס ער האט פריעי נ־יעט געזע;. יעיע־ אײנצרהײמ. ײאב ער באגעננט, באקוטט אין ז־־נע או־;; איצט א; איטהד־ק; א־; א סיטבאי־יען כאיאקטער די דארפייעע ׳עטירקייט, ײערבע האט פריער אזו■ ליב גע- צ־עיטרט א.; נעווינט ז״נע טרויטע;, יעייעקט איב איצט; עפעס צו- יעטיר א־ז זי איצט, צו-סודותדיק. ער זעט, ווי טע; פרעכט יעטריק— ־וכט ז־ך איב א״ס, אז דאס װעבט-זיך דאם היינטיקע פארפרוכטע רעבן, וװ טענטיע; זענען פון גאט ײייט; וװ טענטיע; ײייםן נאד פי; ״־עװארצע גן-עדנס״ דער פאדאט׳עטיעיי אויפ; טײך, ׳עטערט זיך איב פאר, ארב א טיויטער װאב צילט פי־וכטךאז צו װײטע, נ—עט-אנטדעקמע ברענעב. אי; דעב דארפ״ע; סטאליאר, װאב צ״כנט קדי־ז; און קװאדראט;, זעט דער דיכטער די נאנצע הייפ- ראזיקײט פו; דעס טענטיען צ־ באגר״פ; דעב תוך פין לעבן. ״װע; ער װעט אװעקגײ; פ.־; דא־־י — ־ערייבט דער דיכטער- װער; ז״; נעצייג או; ז״נע או־סאדבעטוננע; זיך צעברעכ;, א.י; די קינדער װעאן ז־ך טאב; ׳עפירעברעך פו; ־עב. טיט װאס ער קאט נעװארט או־סטעסטן ד• אײביקײט...״ אי־טעטוס די זערבע אפהענטיקייט, אוטטעבטיק״ט און צער ליפעם־ליד ס־האבן ד־ ארבעטער ׳עוין אויםגעצאפט דאם נאנצע גאלד םון טאנ. איגט עם אין די האלעס פון פאבריקן פעםט נעפורםט. ־עטיינן ארבעטער אי־ויר א־צטער פון נרובנם או; טויערער אאזן אראפ זיך ׳עוין פון טורמם. ס־האט ז־ך געעפנט ׳עוין דאם רויטע, אװנטיקע טויער און אבנהקע נאנדאאע האט ביי אונזער פענםטער זיך םאראנקערט. — קום, טיר װעאן א יעװים טון איצט צו די ׳עטערן, םיאיז אין ־עטאט נעזוגט געװארן ׳עוין דער אעצטער קראנקערן הדאנלע איז־אפדילל א־ן סאנאטאר־עם װעק; זיך די קראנקע ט־ט א ׳עט־יכא אויף דיאיפן, און אטעטען ד■ העאע אופט פונם נאאדענעם אפריא־באנינען, קראנקע טײדאעך היאן אפ װײםע, קײאעכדיקע אקםאען, אז פיזאאן זיי די הײאנד־קע פעדעם פון דער זון בא׳עפינען אין די זאאן זענען נאך אננעהײצט די קאםאדיקע אײװנס, נאר צו די סאםנעם זענען פענסטער אויםנעפראאט ׳עוין בר״ט, טראנט זיך ׳ענ״דנדיקער ריח פונב װאאדיק, פריאיננדיק; דרויםן ױאקסט אין קראנקעפ הערצער א קינדערייעע. ׳עטיאע פרייד אין אפריר גייע; קראנקע אוב אזוי פארטרויטט, אין אפריא זענען קדאנקע צארמ אזוי, פארבענקט, אין אפריא זענען קדאנקע אזוי גאוםטיק און ױננ, אי; אפריא פארנעם; ז״ אין זײער איינעגער קרענק •סיאינט נאך ׳עטיקערװ״ז װ״םער, באענדנדיקער יענ״. נאר ױננע גרינקײט ׳עפראצט ׳עוין אוטעטוב, ׳עעפט׳עען קראנקע אזעאכע העאע, תםאהדיקע ר״ד. װאס צעטראנן זיך ײי באאע ׳עװאאבן אינב װאאד ארום סינײע; די קראנקע אוב אזוי צע׳ע״נט און פר״, :אי פאוציב, אוטנעי־יכט, דו װײםט נארנ־׳טמ םארײאם; ־־ קראנקע װער; בראם, צע׳עראקענע און מיד... ־ סיהאט אין זאא זיך עטעצער ׳עװער אזוי צעהוםט״ ש.? . שנײדברם^ן , ת^רשב דעד סויס פון מאשיניסם יאן לומ&לא צױאנציק ־אד האט דע־ טא׳ע־ניסט ־אן קובאאא געטריבן ז״ן נאאנציקע טורבינע, אאיי; גענעבן איר צו פרעס; קויא או; צי ז־עאיאקען גדינעם בויטא, ־י טראנכטיכיע-אײצ; האט ער פעסט נעהאאטן אין זיין אוינ דעם ׳עארפן. און טויזנט-פעדדיקע טאיעין איז ב״ איב געאאפז װי א אאיעעקא אין צוימא דער פאײצ־קער ־אן קובארא איז נעװעזן זיך א מענטיע א ׳עטייאער האם פניב אפנעסטאאיעט טונקא, נא־ ־ער באיק איכטיק, פריי. דעי־ ׳עטאיקסטע־ צװ״ען ד• א־בעטעי פון די יעטאטייעע פאבריקן פי׳עגט עי ־עטענדיה טאקע טדאג; ־י פא; א־ן עריעטן טאי :אי איינטאא האט פארפאאנטעיט זיך דער פאס פון גױים; טרייב-ראד אץ קובאיא א־ז א יעפױננ-ארויי-נעטון, געװאאט איב איבערא״נן באאד. :אי סיהאט ־עי ־יטע־ יעי פא־ע־ע־וענעי איב א״ננעקאעטט די האנט א־; טיט אפנעפא־קטע פיננעי איס א װאר־־-נעטון אויפן טונקעאן אספאאט אין די אעצטע גס־סה-־עעהן האט קובאאא ׳עװעד נערעדט פון היץ, םיהאט איב געפײניקט דאס ייאד דאס גױיאיקע םון זיי; טורבינע: פץ דער טא׳עין האב־ ז־ך אויבנעריבן אאע םפריכעדיקע ,־עדער און צעהאננען איבעי א־ס זיך—׳עװארצע זויגנדיקע ׳עפינע;. סיהאט דער נוססדיקער יא; קובאאא געטון דעב אעצטן ציטע־ און אויף ו״ן בעט נעבאיבן א־נן ׳עװעד, װ־ בא״, יי ארבעמער בײ איס ציקאפנס האב; טרויעריק געפרענט זיך ־עטוס: — אץ װעי װעט א־צטעי טראנ; ־־ פא; אין ער־עט; טאי?.