Literarishe bleter · 1929-12-20 · 51 (20.12.1929) · p. Seite 994

4 ל י פעס>דײשע נל עסעד גזע, 51 (294) 0/ך /יזפ 994 דעייא? ע־פיעד/י/בעד?,/ וועלכע ײדישע שדײננעד וועדז געלײנט דודכז יידישז אךפעטעד איז^װײם־דוםלאגד 30, טײט׳ע — 28, שקאראװסקי — 26, גאדינער — 24, טארקיש— 28, איציק פעפער — 22, קו׳עניר$װ — 20, פינינבערנ — 16, עפ׳טט••;, איצ־ק ק־פנים און קװיטקא — צו 13 ם$ה, דער;םתר או; אפט־םוק — צו 11 פא?, פערםןוװ ס, קומבאק או; האפ- יעט״; — צו 8 כא?, דאברויטי; — ך, ארבערשטאק און א. קאהאו— צו ס םאר, קײב קװיטקא,?. רעזניק און װינער — צו ס םאר, יעאפידא, ני?דין או; א. ׳םװאדצםאן —צו 4 פא?, רױועם, בקום און הנה?עװין — צו 2 מאר, ש. ראםין און הא?קי: — צו 1 םא?. פון די דאזיקע ציפערן זעט םען בא׳טײמפער?עך, װי װינציק עם װערן;אך נעדײענט ד■ װערק פון די אײנעגע ׳ער-בער און אויב דער ארבקאר-בערעטריםט דארגאפארסקי איז נערײענט געװאר; בפעט מיט צ פאר פער, װי דער ראפינירטער איצ־ק קיפנים, איז עם געװים נאר דערפאד, װיי? דער ער׳עטער איז ארײן א םינסקער, איז א; ״אײגענער״, הײסט עם... א םך א נרעםערן דערפארג האבן געהאמ די ״דייעע םאדערנע ׳טרייבער, װאם םחוץ?ראטנפארבאנד, די ׳שרײבער, װאם א״ניקע פון זײ רעכענען זיך פאר מיטדויפער און נאכדויפער און אנדערע — פאד אנטדויפער און איבערדויפער, אדער נדאט אזוי — נ״טראדע. אט זענען זײ?ויטן סדח אפאטא־עו — ס12 מאר, בערנער- =אן — 98, עפערבוים — 21, ׳ש. האראנטיעיק און א. רײזען — צו 43 םאר, ארניז — 35, נראזפא; — 27, אריצקי — 25, זיננער — 23, נאדיר — 22, ה.?ײװיק און פוקפ — צו 14 מא?, ע. װאריםאװ- םקי — 13, ראבאי או; מאנעװיטש — צו 11 םאד, א. זאק און דער רעבעדיקער — צו ס פא?, רער טונקע?ער און פעפטד — צו 5 פא?, ארפערסא;, איגנאטאװ, מ.?. האדפערין, א. קאגאנאװסקי או; רעםדער — צו 4 מא?, גראדזענםקי און מאסטבוים — צי 3 מא?, בימקא, אורי צכי גרינבערג, װײנפער,?עיעדעס און נײדום — צו 1 מא?. דאם ה״םט, אז דער ״פרעםדער״ אפאטא׳שז;טצח איז גע-?ײענט געװארן פינך םא? מער, פאר דעם נאר ״אײנענעם״ גאדי- נערן;24) און אפי?ו י. י. זינגעד האט געהאט פונקט אזויפי??ע- זער, װי פ. מארקיש. עם זענען אבער פאראן אויך ײדיש-םאװעטישע ישרײבער אזערכע, װאם זענען גאר אינגאנצן נישט גער-ענט נעװאר;, כאטיש די װערק זײערע נעפינען זיך, פארשטײט זיך, אין רער אויבנאנ- געװיזענער ביב?יאטעק. צװישן די דאזיקע געפינען מיר די װערק פון אויםקענדער, י. פארגא?יפ און ע?ישא ראדי;. זײ קענען זיך אבער טר״םט; דערמיט, װאם אויך די װערק פון אײנהאר;, ביאדיק, יהואיש, ראװיט׳ט און א םך אנדערע ׳שר״- בער זענען ני׳טטי געדײענט געװארן. דערבײ, אנב, דארף באמעדקט ווערן, אז די דאזיקע םמאטים- טיק כאפט ארום נאר בעדעטריםטיק או; דיכטונג, ד. ה״ אז דראפעס, קינדער-קיטעראטור, קריטיק און אנדערע געביטן זענען ני׳שט נענו םען געװארן אין חשבון. דערפאר אבער ברענגט אונז מ.?יבערמאן גענויע ציפערן, װענן דער צאד געדײנטע ביכער פון די נישט-ײרישע ׳טר״בער, װעדכע זענען פאראן אין א ײדישער איבערזעצוננ און אויך דא איז צו באמערק;, אז די קקאםיקער פון דער רוםישער קיטעראטור, װי אויך די מאדערנע נישט- ײרישע שרײבער פון אויםקאנד, האבן א םך א נרעםערן רערפאצנ פון די אינ?ענדישע םאװעטישע שרײבער. אזוי,?פש?, פארנעמט םון די רוםישע קקאםיקער — טא?- םטאי דעם ערשטן ארט (40 פא?), דאםטאיעװםקי — דעם צװײטן (21) און?ערםאנטאװ — דעם גאר?עצטן ארט (1 מא?), בעת פון די פאדערנע שר״בער שטײט אויבן אן מאקםים נארקי (100 פא?), נאכדעם קוםען ערשט די זער פאפו?ערע (נישט נאר אין ראטנפארבאנד א?ײן) נ?אדקאװ (25 מא?), ם״םו׳צינא (10), אי-?יא ערנבורג (ס), באבע? (8) און פי?ניאק — נישט פער װי אײן אײנציקן פא?. א- ־עם פ־נםהער זש־רנאי ״שטערן״ נום 10 (אקטאבעד, , האט פ?יבערםאן פ־ב?יקירט א זײער אינטערעםאנטע םטאטיםטיק יוענן דעד צאק ײדישע ביכער, װאם איז גע?ייענט;ע״א־; א־ן פשך פון א ־א־ (פון אקטאבע־ 1928 ביז אקטאבער 29ס>1) א■; דעד ביבייאטעק ב״ם םינםקער צענטרארן פארטיײשן י־דיש; א־בעטעד-ק?וב אויפן נאפען פון רענין. ני״טט געקוקט אוי־ דעם, װאם די ב־ב?יאטעק נעפינט זיך בײ א רײן-פא־טײייעעד (קאפוניםטייטעד) א־נםטיטוציע, פאדפאנט זי ־אך, װ־ פ- װערן שפעטע־ זע;, א היפיטע צא? ביכער, װאם טראגן נייםט ירי־ט־; קײ; שום םאצ־אר; כאדאקטער און אײניקע פון ז״ זענען אפ־יל ״אנטי-םאצ־אר״ (װײר די פחברים פון די ביכער זע-;ע; געיטטערט נעװאדן ״פהוץ רפהנה״), כאטש־ רער?עזער-קר״ז פון אזא ביבריאטעק א־ז נע־ו־ם א פאדטײישער, א ק א ם ו נ ־ כ - ״ י '״ < ״ . װערן פיר טאקע א קוק ט־א;, װאכ די ״ד־שע קאפונ־סט; פו; װ״ם-־־םיא;־ , דאם רא;־ ײו 04 פראצ. פון דעד ״ד באפער- קעדונג דעדט ״די־2) האט א־; פשך פו; דעם פארנאנגענעם יאד געיי־ענט פ•; ־עד ארטער או; נ״ער יידישער?יטעדאטוחי דע־ ב״שפ־ר פון םינםק קאן אויך זײ; כא־אקטעריםטיש פאר ד• ״—יטע באפערקעדטע ׳טטעטרעך פון אוקדא־נע און צענ- טדאר-דוביאנד װ״ר ד•;ײםטיקע אינטערעם; פונם ״ד־שן פאדטי־- פא;;פעג עד ז״ן א; א־בעטע־ א קוםטאד, צי אן אנגעשטע?טער) זענע; ,און םוז; אפי?ו זײן) כפעט א״נע או; דיזערבע א־; פאריג״- דעגע פוגקטן פיגם ראטגפאדבאנד. ־אם הי־םט, או או־ב די ײדיש-קאםוניםט־שע פדעםע הויבט אויף א קאפפאגיע קעגן ןפא־ האט גאך ק״נפא? נישט פאםירטי) א װערבן נייב־ט א י נ? ע נ ד י ש ן שרײבער - - װעט שוין דער ײד־- •עעד רעזער, װי פון פינםק, אזו־ אויך פו; בארקאװ, אדעס, קיעװ, פאםק״ע, םאפארע א. א, װ. אנהויבן זוב; ד־ װערק פון דעם נע- העצטן ש־״בעד או; א־פ בהתפדה?ײענע;, באטש ער װעט אין א־ם;״םט פ•?; קיין שום ״םאצ־א?;״ טעם און ״קאםוניסטיש;״ ,־■־. ־אם;עפרעכע ויערט אויך בײפ?עזער נעיעטינן דער אינטע- דעם צי ־עגע ײדישע שדי־בע־, וזאם;עפ־גען זיך םחוץ?ראטג- פא־באנח נאד װענ■; װערבע די ייד־ש-קאפוניםט״טע פרעםע הויבט א״־= א קאפפאגיע פאד אדער קעגן ־עד א״נציקעח װאם װערמ נאך עד-הױב נערײענט אן ק״- נע ש־ם ״קאפפאגיעם״ איז... ש?ום-ע?יבם. אזוי.?מש?, זעע; פיר פון דער כטאטיםטיק, אז פאר דעם רעצט; ־א־ זענען פון די ײד־שע ק?אפיקער נע?ײעגט געװאר;: שרופ-עריכם — 300 פאר, ש?ום אש — 102 מאר, מענדע?ע— זזז. "־ז — 51 אין װײםעגבערג — 16 פא?. ־ע־ב״ דאדף באםערקט װער;, אז אײגיקע װערק פון די אוי- -;דע״פאגטע ק?אם־קער ןהוץ װײכענבעדנן) זענען שוין א־בער- נע־־וקט;עװאדן דוי־ך די ײדיש-כאװיעטישע פארראנ;. װאם גוגע די אגדערע ײדישע שר״בעד פון פאר דער אק- טאבר-רעװא?וציע זעגען זײ גערײעגט נעװארן; ד־נענזאן — 53 פא?, כפעקטאר — 52,?ינעצקי — 14, ־הזק? קאטיק — 13, אגכקי און;אםבערנ — צו 12 םא?, סמא?ענ- םקין — ס, א״זיק פאיר דיק — ס, א. ײ״מער — 5, ײינטשעװםקי א־ן עטיננע־ — צ־ 4 פא?, עדע?שמאמ, פינפקי און?יטװין — צי 3 םאר, פאד־ם ראזענפע?ד — 2 םא? און ב. שאפיר —1 םא?. פ,־ן ד־ דאז־קע צ־פערן א־ז צו זען, אז די אםאציא?ע און אפ־?ו ״נאצ־אנאי־-שאװיניםטישע״ דינענזאן א,־ן פפעקטאר זענען דורך דעפ ײד־ש; פא,־ט״-?עזער נע?״ענט נעװארן דרײ כא? םער פון דעפ םאצ־אר-באראדעגעם א װ״סענבעדנן און אויך אפי?ו בא- דײטגדיק פע־ פון כפעט יעדן ״ד־ים-פאװעטישי און?רא?עטאדישן ש־רײבער פונפ דאמנפאדבאנח * אזו־,?פשר, זעען מיד, אז די װעדק פון מ. דאניע? זענע; גער־־עגט געװאדן סס פאר, פון כאריקן — 40, דאנראפארסקי —