Literarishe bleter · 1929-12-13 · 50 (13.12.1929) · p. Seite 984

?ישעדיגל־־שע ב<1סססר 012. 50 (293) זײם 984 אײנן מיר ארויף א קראנץ רוימע. װײסע ב5וםע;. מיר שוױינז. פידובס זיך, אז איץ איז אפנעשס^רב;, ק״נער $טעמט ני׳שט, נאר די אוינ; ניאנצ; בײ איע או; די העיזער ׳עאיננע; איע װײיע, עליננע; או; ׳טטיקן זיך. אויף דער נישט-הויבער װײסער מצבה זענען אױםגעקריצס אותױת אי; גאיד א באר װערסער, װאס זאנ; ׳עויז ארץ: ״די קינסטאערי; פו; דער ״װיינער סרובע״ י ה ו ד י ת לאדעס ןרבקה חאנענזא;). י״נ אב תרפ״ו. 24 יילי 1926״. און אץ דעד הויך אויפן בי״כן מאר״אר זיב; ייכטלעך או; אפענער בארהאנג•. — פארא דעס ״פאדא״ — האט די קינםמיערץ אפנענעבן אירע בעס- סע יאר;. אפגעזאנט אירס אץ — אויסנעגאנגען. אץ דער גורי האס נעװאיס, אז דאס קינד פץ װיינע, װאס האס איץ אװעקנענעב; דעס ײדי׳טן טעאטעד אץ ײדי׳סן װארס, יינס פארװארפ; אוי־ װייסער פרעמדער ערד, דארס, װו יידייט איז א גאר, נאר זעיטענעי נאםס. מ־ר ׳ססייע; ב״ ד״ז קבד סיאיז א טריבער גרויער טאנ. .כא יז אונז ׳עװער אץ אפ׳ער בעט נאר אימיצער פץ די, װאס ׳עטייע; דא, זאיסס מוהי זיץ... װער װײססץץ האסט זיך א םך פון איעמע; אץ איע אננעאיט;, מיר װײם; עס- מיר צענײען זיך אץ אװנט שפיין מיד ׳עוץ וױדער נאר יענעס אװנט איז ׳עװעד אץ אומעט^יק נעװע;. אץ די אנטראקסץ איז מען שטיאער- הייט נעזעס; אץ די װינקעאעך אץ נעסראכט פץ זיך, פץ װײטער הײס, פץ פרעמדער ערד, דא, װו סישטײט א װייסער הארטעד ׳סטיץ מיט אויסגעקריצט; ״פאדא״, אונטער װעאכן םיאינס אונזעד חבר אונזער פרײנט און יטטאאץ — יהודית אארעס. מאימעיא־ב שיגעכ, סראנשידװאניע זי האט נעקאט זיץ פאר׳טײד; אץ איר ארט שפיאן אץ אץ איר אינטערפרעסיר; די ראי;. אבער איבער זײ איע האס זיך תמיד אריבעדנער־ס; די גדויסע קינסטאערישע ־עדזענלעכק״ס פץ יהודית א א ר ע ס סיא־ז שװעד צו דעדן װע;; אידע כעססע דאי;. אץ איע ראי; איז זי נעװען נוט. איר פרא־ע — אץ ״דבוק״, דבורה — אץ ״סאג א.ץ נאכס״, די מוטער — אץ ״דער ׳ססומעד״, פרומע - ■ אץ ״יעקי יסמיד״,— איע, איע א-דע דאא; זענעז נעװע; טײ־-אדורבנעסראבט און אויס־ נעװעבײ א,״•־ דער ד־נער. צארטער נ׳סמה פון א מענטש-קיגסטיער אץ צוס סוף דערצײאט מע; פ׳סוס װונדער, פץ דעס איבער- נאננ אױץ פץ אידעאייז־רט; רעאי־זס, מ־ס װעיכ; זי א־ז געװע; פיא ו,װי סירוכ אקטיאר; פץ דער ״װיינער ס־ופע״). — ביז דעד ׳ספייעװדיקעד שא־פסטעד נדאסעסק אץ דעד הינעד־פאדקויפערץ— אץ ״זיננער פץ זיץ סרויער״ אפגעזונדערט האט זי ז־ך געפירס א־ר יעב;, נייסס געזובס קיץ פ־ײנט אץ טעאסע־ א,ץ ארוס טעאטער אץ סיאיז א ספק, צי ז• האט נעװוסס אפי־י, אץ נעיססאיצס מיס די סויזנסער פאר־ ערעד פון איר סאיאנס. א־ינזאכ אץ ׳ססיא נעאעבס, ׳ססייע־ה״ס א סך געייט; אץ אײנזאמער — נע״ססארב; מיר קימעז א; אץ אדאד נ״סס װ״ט פ.ץ װאקזאי או-יל א בע־גי, פון װעיכ; מע; זעט א; די ׳סטאט. נעפ־נט זיך דעד בית־עואס. מיר פאוץ ני״ך אהינצו. סיאױ ׳סטיא ארוס אץ מענסיס;, װאס ני־אבן פרייסע קבריס. קוקן אונז אן. זיי ײ״ס; יסוין זיכע־ דא א־נט עפעס א״נע א פרעמדע, צו וועאיער סיקומע; חברת, עפעב מאדנע נפ״סות מיס ברייסע היט אץ מאדנע אננעסון. מיר ג״ען צו צוס קבר אוי■־ ׳סוץ יאנג־אפנעװעיקט נראז האטלער ▼ הינסטלער זוני מאוו און יאסל וי מאויאנעטן אנגעזאפט מימ פארקסמימלעך ײדי־ה־ײצ — איז קאצלער אן עקספרעסיא־ ניםט, נאר אין אײנס איז י״ זיי קיין דערגאנצנדיקער ־?נכראסמ נייסמא — דאס איז זײער גלויין״ אז מימ די גזאריאנעכן זײערע דערפילן זײ א מיסיע, צז*לז זײ א חדב, וזאס די ײדי״גע קינסשלעד פון אלע מיניס זענען ״סולדיק געבליבן דער יידייסער קונסכ. דעריבער האבן זײ׳ בא־ קאנכע צײכענער, גענופען אויןש זיך די מיסיע פון אקציארן. דעקא־א׳ כאי־ן, סקולפכאי־ן, ה״ליקע קונםכ־״סנײדערלעך, פאלערס, דיבטערס — אי״ן אינאײנעס — אין גע״סאפן, הגס נײככ ד*ס ער״עכע זניפערנסעסיק׳ קײאנכיכאכױו, דעיפאר אבער קוואליבאביװ, בלי *כום ספק, דאס ער״צבע ײדי״סע מאי־יאגעכן־כעאכער. דא אויף דעס ארכ מוז מען אפגעבן בבוד די צײ״עינמעשיק עריככע ײדייכע מאי־יאנעכן־־כאפער מ״דה יי־אדעי־זאן און יצהק ברוינער, װאס זענען אפ״כר געוזעזן אן אנרעגונג פאי־ סאזדן און קאבלערן. זײערע מאײאנעכן זענען מיכ א זיבן יאי• צוריק גע״כאפן גע־ װארן אין װאריכע און האבן זיך לאנג ני״ככ געקאנכ האלכן, זײ זענען געבויכ געװעזן אינגאנצן או,:״ אקבואליא און זענען ארס סאריאנעכן גע־דצאכע• ז״עי נידעריק, הגס זײ זענען געוזען ק^מפריצירכער, וזי די מאדיקאםן אין זייעד פרימיכױוער כעבניק. די מאסקעס פון יענע .,הד־גדיא'־־*ארקעס זענען געװעז אפכ מײסכער״כציק, אבער וואס קומצ ארויס. װען ז״י האבן זיך במעכ ני״ככ באװעגכ. מאוד און קאכרעי־ װילן נײככ זײן אקכוער, זײ ״כעפן פון אפגררנכ־קװאל פונס ײדי״כן פארקראי, און. אז זײ װעלן זיך עלבעיין ביכלום, װערן זײ מסהמא אין הונדערב און צװאנציק יאין אי־וס נאך ראנג נײככ האבן אויסגע״כעהכ דעס קװאל״ פון װעלבן זײ ״כעפן מיב אזויפיל געיכמאקן גע״כמאק — אויב מען קען זיך אזוי אויםדײקן. צי זוני מאוד און יאסר ראכלער האבן אין הרבות כעבניק דעײ גיײבכ דעפ מאקסימוס, װײס איך ני״ככ, אי- בין מיך אפילו בלינדער־ ד״ײמ מיכער, אז נייככ. די גע״כיבכע און די כעבניק פון דעד מאריאנעבן־ קונבכ האב איך נייככ *כבודירכ. אבעי מען קען זיך פאי״כטעלן. דער מענכ־כ האכ יאך אביסל פאנכאזיע אויך. און אגב האב מען דאך איזר װאר״כע דא נײככ לאנג געזען די װעלכיאײמכע איכאליעני״כע מאײאנעבן. אין ד״לכית קאנסערװירונג פון ״די״כן פאלקלאר, זענען פון די זענען געקומען קײן װארשע צװיי ײדן פון אמעײקע. אײנעי א נידעריקער און מיכ א בעב׳כװאי־צעי־ ב״כופײנע, דער אנדעי־עי — א ד״ויכעי־ מיכ א ביאכדעי־ כ״כזפייכע האבן זיך אװעקגעזעצכ בײדע *כװײגעדיקע און כדיכ־ערנככע בײ א צי״כל אין װאר״כעװעי ליכעי״אכן־ פאײין. איז פען צוגעגאנגען צו זײ און געפרעגב, רוער זײ זענען א״ין װאס זײ װילן. האבן זײ כויכ־עײנסכ און רויק געענכפעיכ: — איך בין זוני מאוד. זוני מארד פון אמעריקע און דעי איז יאסר קאכײע,־, אויך פדן אכלע״ייקע — מיר האבן א מאייאנעכן־כעאכער, א ײדײכן מאריאנעכן־כעאכע,־, א כעאכע־ פא־י ײדן פון 5 ביז 05 יאר אז אײ װעכ מאבן מעגלע־ װעלן מײ־ אײך װײזן אונזערע קונצן. און אז איר קענכ לאבן, װעכ אײ לאבן זײער הארעיק. — זוני פאוד׳ כא ־עדכ־ז״כע אזוי! איר זענכ דאך דעי־זעלבער זוני פאוד. — וואס פאי־ א זעליערץ — ךערזעלבער, װאס א. מ. פוקס האב מײ װעגן אײך דערצײלכ מיכ א 15 יאי־ ןיײק, ווען עי■ איז געקומען פין אמע״׳יקע. ןי האכ מיר דעי־צײלכ. *ז א" זענב אמא' געגאנגען מיכ איס אוײ* אײנער פון די בא־עבכסכע גאסן פון נױ־יאי־ק, האב אײ מיב א געװארכיקן באכ און מיכ א גרײבגירכיקעי־ פינע אנגעהייבן עד ״כי־ײען געװאלכ. נאי־ אײ האכ עס אזוי קונציק געפאבכ, אז קײן אײנציקע- מענכ״כ האכ זיך, צו פוקסנם ג״ויםעי־ פאײוונדעי־ונג, :י־ככ אומגעקוקכ אפירו. — דערזעלבער. נאר הײנכ האב איך נאך א מאדיקאב־בעאבעי אויך. און דאם איז יאםל קאכלעיי, װאם מאבכ פײנע לידעי אזן מאבכ פײנע צײבענונגען דעיצו און האכ נאך אײן מעלה, ער איז ױנגע- פאי־ מיר. באמת, אויב סהאכ נאך װער געהאכ דעם מינדככן םפק אין דעם, צי א זװג װעיכ בא״ככימכ אין הימר, דעי זאר זיך אנקיקן דאס 3אי זוני מאוד א.י• יאכי קאברעי. אזא קינםכלער־פאי, װאב דעיגאנצכ זיך אזוי װונדעךבאי, איז באמת אײנציק אויף דעי ווערכ. איז מאוד א נידעײ־ קער איז קאכ־עי־ הויך, האכ מאוד א כיפן באב. א *כװאיצן, פינםכעין באב האב קאכלעי א תערן, הוצ־הדיקן, *כקאצײכן כענאי־, איז מאוך